Cắt hết tử cung và buồng trứng có ảnh hưởng đến tuổi thọ không?

Tuổi thọ của người cắt tử cung và buồng trứng

Phẫu thuật cắt tử cung và buồng trứng không làm giảm trực tiếp tuổi thọ nếu được chăm sóc đúng cách và không có biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, phẫu thuật có thể gây ra mãn kinh sớm, mất cân bằng hormone dẫn đến tăng nguy cơ bệnh tim mạch, loãng xương, trầm cảm… Những vấn đề gián tiếp này nếu không kiểm soát sẽ ảnh hưởng chất lượng sống và sức khỏe lâu dài.

Một nghiên cứu theo dõi dài hạn trong 28 năm của hơn 30.000 phụ nữ tham gia vào Nurses’ Health Study (NHS) đã chỉ ra rằng:

• Tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân ở nhóm phụ nữ cắt tử cung và cắt cả hai buồng trứng là 16.8%, trong khi nhóm giữ lại buồng trứng là 13.3%.
• Cắt buồng trứng giúp giảm nguy cơ ung thư buồng trứng. Với ung thư vú, chỉ có lợi ích rõ rệt ở phụ nữ mang đột biến gen BRCA.
• Ở phụ nữ dưới 50 tuổi chưa từng dùng liệu pháp thay thế hormone, cắt buồng trứng có thể làm tăng nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch.
• Phụ nữ đã hoặc đang dùng ET không có sự tăng nguy cơ tử vong này.

Nghiên cứu năm 2023 trên tạp chí Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica cho thấy phẫu thuật cắt tử cung và buồng trứng tăng nguy cơ tử vong do tim mạch và tổng tử vong, đặc biệt khi phẫu thuật thực hiện trước 45 tuổi.

Vai trò của tử cung và buồng trứng đối với phụ nữ

Buồng trứng chịu trách nhiệm sản xuất trứng và tiết hormone sinh dục nữ như estrogen và progesterone, giúp điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, duy trì niêm mạc tử cung và hỗ trợ phát triển thai nhi. Ngoài ra, hormone từ buồng trứng còn ảnh hưởng đến tim mạch, mật độ xương và sức khỏe não bộ.

Tử cung là nơi phôi thai làm tổ và phát triển trong thai kỳ. Lớp niêm mạc tử cung dày lên theo chu kỳ kinh nguyệt để chuẩn bị cho việc thụ thai. Tử cung cũng co bóp trong quá trình chuyển dạ để giúp sinh con. Các bệnh lý ở tử cung như u xơ, lạc nội mạc tử cung có thể gây đau đớn, rối loạn kinh nguyệt và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Sự phối hợp nhịp nhàng giữa tử cung và buồng trứng đảm bảo chu kỳ kinh nguyệt đều đặn, khả năng thụ thai và thai kỳ khỏe mạnh. Mất cân bằng hoặc tổn thương một trong hai cơ quan này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản cũng như sức khỏe tổng thể.

Xem thêm: Chức năng buồng trứng

Khi nào cần thực hiện phẫu thuật cắt tử cung và buồng trứng?

Phẫu thuật cắt tử cung và buồng trứng thường được chỉ định trong các trường hợp bệnh lý nghiêm trọng như u xơ tử cung, rong kinh nặng, đau vùng chậu do lạc nội mạc tử cung, sa tử cung, hoặc các khối u lành tính và ác tính ở tử cung, buồng trứng và vòi trứng. Ngoài ra, phẫu thuật cũng được thực hiện để phòng ngừa ung thư buồng trứng ở những phụ nữ có nguy cơ cao, ví dụ như mang đột biến gen BRCA1/2 hoặc có tiền sử ung thư vú.

Xem thêm: Thắt buồng trứng có ảnh hưởng gì không?

Cắt buồng trứng (oophorectomy) có thể được chỉ định riêng hoặc đồng thời với cắt tử cung, đặc biệt khi có các khối u buồng trứng, viêm nhiễm nặng, xoắn buồng trứng hoặc trong điều trị ung thư. Tuy nhiên, nếu không có chỉ định rõ ràng về bệnh lý buồng trứng, việc giữ lại buồng trứng được ưu tiên nhằm bảo tồn hormone sinh dục và giảm thiểu các tác động tiêu cực về sức khỏe lâu dài.

Phẫu thuật cắt tử cung và buồng trứng thường được thực hiện qua đường mổ bụng hoặc đường âm đạo, tùy thuộc vào tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ. Quyết định phẫu thuật cần dựa trên đánh giá kỹ lưỡng về tình trạng sức khỏe, tuổi tác và mong muốn sinh sản của người bệnh.

Những thay đổi cơ thể sau khi cắt tử cung và buồng trứng

• Mất khả năng sinh sản: Cắt tử cung toàn phần đồng nghĩa với việc phụ nữ không thể mang thai hoặc sinh con được nữa vì tử cung là nơi thai phát triển. Nếu buồng trứng cũng bị cắt, chức năng rụng trứng hoàn toàn mất. Với những người chỉ cắt phần tử cung giữ buồng trứng, nội tiết vẫn có thể hoạt động, nhưng khả năng mang thai sẽ bị ảnh hưởng.
• Hội chứng mãn kinh sớm và mất cân bằng hormone: Cắt bỏ buồng trứng dẫn tới sự sụt giảm đột ngột hormone estrogen và progesterone, gây mãn kinh sớm với các triệu chứng bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, mất ngủ, khô âm đạo, thay đổi tâm trạng.
• Ảnh hưởng đến đời sống tình dục và tâm lý: Việc mất buồng trứng và mãn kinh sớm làm giảm ham muốn tình dục do giảm hormone khoái cảm, đồng thời có thể gây ra các vấn đề sức khỏe tâm lý như stress, lo âu, trầm cảm.
• Tăng nguy cơ các bệnh mãn tính: Phụ nữ sau cắt buồng trứng có nguy cơ cao hơn mắc bệnh tim mạch, loãng xương do mất estrogen bảo vệ.

Xem thêm: Cắt buồng trứng có ảnh hưởng gì không?

Cách chăm sóc và duy trì sức khỏe sau cắt tử cung và buồng trứng

Tuổi khi phẫu thuật cắt hết tử cung buồng trứng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tuổi thọ, đặc biệt khi thực hiện dưới 50 tuổi mà không dùng liệu pháp thay thế hormone (HRT). Việc mất hormone sinh dục tự nhiên gây tác động tiêu cực đến tim mạch, mật độ xương và các chức năng sinh lý.

Tình trạng sức khỏe trước phẫu thuật như bệnh tim mạch, tiểu đường cũng làm tăng nguy cơ biến chứng và giảm tuổi thọ. Thói quen sinh hoạt lành mạnh, bao gồm ăn uống cân đối, vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng và tránh thuốc lá, giúp giảm rủi ro sau mổ.

Đặc biệt, liệu pháp HRT được xem là biện pháp hiệu quả giúp bù đắp thiếu hụt hormone, giảm nguy cơ loãng xương, bệnh tim mạch và cải thiện chất lượng cuộc sống sau phẫu thuật.

Khuyến nghị cho phụ nữ sau phẫu thuật:

• Thảo luận kỹ với bác sĩ trước khi quyết định phẫu thuật, đặc biệt nếu còn trẻ và chưa mãn kinh.
• Cân nhắc giữ lại buồng trứng nếu không có chỉ định bắt buộc để duy trì hormone tự nhiên.
• Sử dụng liệu pháp HT theo chỉ định để giảm thiểu tác động tiêu cực, tăng khả năng hồi phục.
• Theo dõi sức khỏe định kỳ, kiểm tra tim mạch, mật độ xương và các chỉ số chuyển hóa.
• Duy trì lối sống lành mạnh với chế độ ăn cân đối, tập thể dục đều đặn, tránh thuốc lá và kiểm soát stress.

Lời kết

Tuổi thọ của người cắt tử cung và buồng trứng không bị ảnh hưởng đến được chăm sóc tốt và không có biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, phẫu thuật có thể gây ra mãn kinh sớm, mất cân bằng hormone dẫn đến tăng nguy cơ bệnh tim mạch, loãng xương, trầm cảm… Điều quan trọng là chăm sóc sức khỏe sau khi thực hiện phẫu thuật và hạn chế thấp nhất các nguy cơ biến chứng.

Xem thêm: Buồng trứng phụ nữ có bao nhiêu quả?