Siêu âm tử cung buồng trứng là gì? Siêu âm buồng trứng để làm gì?

Siêu âm buồng trứng là gì?

Siêu âm buồng trứng là kỹ thuật sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh chi tiết của buồng trứng và các cấu trúc xung quanh như tử cung, vòi trứng, dây chằng. Sóng siêu âm được phát ra từ đầu dò và phản hồi lại khi gặp các mô trong cơ thể, từ đó máy siêu âm xử lý và hiển thị hình ảnh trên màn hình.

Kỹ thuật này giúp bác sĩ quan sát được kích thước, hình dạng, cấu trúc của buồng trứng, phát hiện các khối u nang, u bì, đa nang buồng trứng (PCOS), viêm nhiễm, tắc vòi trứng hay các vấn đề khác. Siêu âm còn hỗ trợ theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, nang noãn và nang hoàng thể – những yếu tố quan trọng trong sức khỏe sinh sản của phụ nữ.

Tuy nhiên, siêu âm không phát hiện viêm nhiễm cấp tính. Để chẩn đoán viêm nhiễm cấp tính, bệnh nhân cần thực hiện các xét nghiệm PCR/dịch âm đạo.

Siêu âm tử cung buồng trứng để làm gì?

Siêu âm tử cung buồng trứng là một phần quan trọng trong thăm khám phụ khoa, giúp:

• Phát hiện các bệnh lý phụ khoa như u nang buồng trứng, PCOS, u xơ tử cung, viêm nhiễm vùng chậu.
• Đánh giá chu kỳ kinh nguyệt, niêm mạc tử cung và sự phát triển của nang noãn, nang hoàng thể.
• Hỗ trợ chẩn đoán các nguyên nhân gây đau bụng, rối loạn kinh nguyệt, khó mang thai.
• Theo dõi hiệu quả điều trị các bệnh phụ khoa hoặc các can thiệp phẫu thuật.
• Phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ ung thư buồng trứng hoặc tử cung.

Các phương pháp siêu âm buồng trứng

Hiện nay, có hai phương pháp siêu âm phổ biến được áp dụng tùy theo từng trường hợp và đối tượng bệnh nhân:

Siêu âm buồng trứng qua bụng

Phương pháp này sử dụng đầu dò siêu âm đặt lên thành bụng dưới để phát sóng âm và thu nhận hình ảnh buồng trứng, tử cung và các cấu trúc lân cận. Đây là kỹ thuật không xâm lấn, dễ thực hiện, phù hợp với phụ nữ chưa quan hệ tình dục hoặc những trường hợp không thể thực hiện siêu âm đầu dò âm đạo.

Tuy nhiên, siêu âm theo phương pháp này có hạn chế về độ phân giải hình ảnh do sóng siêu âm phải xuyên qua lớp mô bụng và bàng quang đầy nước mới cho hình ảnh rõ nét. Ngoài ra, khí trong ruột cũng có thể cản trở việc quan sát buồng trứng, gây hiện tượng buồng trứng hạn chế khảo sát.

Siêu âm đầu dò âm đạo

Đây là phương pháp phổ biến và cho kết quả chính xác cao hơn so với siêu âm qua bụng. Đầu dò siêu âm được đưa sâu vào âm đạo, gần sát buồng trứng và tử cung, giúp thu nhận sóng âm với chất lượng hình ảnh rõ nét, chi tiết hơn. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện các bất thường nhỏ như u nang buồng trứng, đa nang buồng trứng, viêm nhiễm, hoặc các khối u nghi ngờ ung thư buồng trứng.

Phương pháp này thường được áp dụng cho phụ nữ đã có quan hệ tình dục, vì đầu dò sẽ được đưa vào âm đạo. Trước khi siêu âm, người bệnh được yêu cầu đi tiểu để làm trống bàng quang, giúp quá trình siêu âm thuận lợi và hình ảnh rõ hơn.

Xem thêm: Marker ung thư buồng trứng

Cách đọc kết quả siêu âm buồng trứng

Dưới đây là một số điểm chính cần lưu ý khi đọc kết quả siêu âm bình thường:

• Kích thước và vị trí buồng trứng: Buồng trứng nằm ở hai bên tử cung, được cố định bởi các dây chằng. Buồng trứng bình thường ở phụ nữ tuổi sinh sản có thể tích trung bình 6 – 12 ml (tính bằng công thức 0.5 x dài x rộng x cao). Thể tích >12 ml có thể gợi ý đa nang. Ở phụ nữ sau mãn kinh, buồng trứng teo nhỏ (thể tích <5ml), bề mặt nhẵn. Thể tích >8ml cần theo dõi.
• Hình ảnh nang noãn và nang hoàng thể: Trên siêu âm, các nang noãn thường có kích thước nhỏ, tròn đều, chứa dịch trong suốt. Nang hoàng thể có thành dày hơn, có thể chứa dịch hoặc máu. Sự hiện diện của các nang này là bình thường trong chu kỳ kinh.
• Niêm mạc tử cung: Độ dày niêm mạc tử cung thay đổi theo chu kỳ kinh, từ 2 – 4mm sau hành kinh đến 7 – 14mm trước rụng trứng. Nếu niêm mạc không đều hoặc có vùng phản âm kém, có thể gợi ý lạc nội mạc tử cung hoặc các vấn đề khác.
• Túi cùng sau: Lượng dịch <5mm ở túi cùng sau là sinh lý bình thường. Dịch túi cùng thường xuất hiện nhiều có thể là dấu hiệu viêm nhiễm hoặc vỡ nang.
• Các khối u hoặc nang bất thường: Kết quả siêu âm sẽ mô tả có hay không các khối u lành tính như u nang buồng trứng, u xơ tử cung, hoặc các dấu hiệu nghi ngờ ung thư buồng trứng. Hình ảnh bất thường như nang phức tạp, vách ngăn, hoặc tăng sinh mạch máu cần được theo dõi kỹ.
• Xoắn buồng trứng hoặc viêm nhiễm: Siêu âm có thể phát hiện các dấu hiệu của xoắn buồng trứng (đau bụng cấp tính kèm theo hình ảnh nang xoắn) hoặc viêm nhiễm vùng chậu.

Ngoài ra, bác sĩ có thể yêu cầu bạn thực hiện thêm các xét nghiệm máu hoặc sinh thiết để xác định chính xác tình trạng bệnh lý dựa trên hình ảnh siêu âm.

Xem thêm: AFC buồng trứng

Các vấn đề thường được phát hiện qua siêu âm buồng trứng

Dưới đây là những vấn đề thường gặp được phát hiện qua siêu âm buồng trứng:

• U nang buồng trứng: U nang buồng trứng được phân thành hai nhóm chính: u nang chức năng và u nang thực thể:
  • U nang chức năng: Là loại phổ biến nhất, thường xuất hiện ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt. Gồm 3 loại chính: U nang noãn, u nang hoàng thể, u nang xuất huyết.
  • U nang thực thể: Không liên quan đến chu kỳ kinh và không tự biến mất, gồm: U nang bì, u nang tuyến, u lạc nội mạc tử cung, u ác tính buồng trứng.
• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Siêu âm có thể phát hiện buồng trứng đa nang qua hình ảnh nhiều nang nhỏ, kích thước đều nhau, phân bố dày đặc như chuỗi hạt. Theo tiêu chuẩn Rotterdam: ≥12 nang 2 – 9mm hoặc thể tích >10ml cộng rối loạn kinh/HA. PCOS là nguyên nhân phổ biến gây rối loạn kinh nguyệt, vô sinh và rối loạn nội tiết.
• Xoắn buồng trứng: Xoắn buồng trứng xảy ra khi buồng trứng bị xoắn quanh dây chằng giữ nó, gây cắt đứt lưu lượng máu. Siêu âm có thể phát hiện dấu hiệu xoắn như buồng trứng sưng to, giảm hoặc mất lưu lượng máu qua Doppler.
• Viêm nhiễm và ứ dịch vòi trứng: Siêu âm giúp phát hiện các dấu hiệu viêm nhiễm vùng chậu như dịch ổ bụng, dày thành vòi trứng, hoặc ứ dịch vòi trứng do viêm âm đạo, viêm tử cung lan rộng. Tuy nhiên, người bệnh cần HSG để chẩn đoán xác định.
• Ung thư buồng trứng: Siêu âm là công cụ hỗ trợ phát hiện các khối u nghi ngờ ác tính dựa trên hình ảnh phức tạp, vách ngăn dày, tăng sinh mạch máu. Chỉ số tỷ lệ tăng mạch máu (Resistive Index – RI) bình thường là 0,6 – 0,8, nguy cơ ung thư khi RI <0,4. Mặc dù không thể khẳng định ung thư chỉ qua siêu âm, nhưng đây là bước đầu tiên quan trọng giúp bác sĩ chỉ định các xét nghiệm bổ sung và can thiệp sớm.
• Các bất thường khác:
  • Lạc nội mạc tử cung: Có thể thấy các nang máu trong buồng trứng.
  • Sảy thai, thai ngoài tử cung: Siêu âm giúp phát hiện sớm các tình trạng thai nghén bất thường.
  • Bệnh lý tử cung: U xơ tử cung, dày niêm mạc tử cung cũng có thể được phát hiện khi siêu âm tử cung buồng trứng.

Lưu ý khi siêu âm buồng trứng

Để có kết quả chính xác và quá trình siêu âm diễn ra thuận lợi, chị em cần lưu ý một số điểm sau:

• Lựa chọn phương pháp siêu âm phù hợp: Siêu âm đầu dò âm đạo được ưu tiên sử dụng vì cung cấp hình ảnh chi tiết và chính xác hơn, đặc biệt hữu ích trong phát hiện các tổn thương nhỏ ở buồng trứng và tử cung. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ thích hợp với phụ nữ đã quan hệ tình dục Phương pháp này có thể thực hiện trong kỳ kinh nếu cần thiết. Lưu ý dịch kinh có thể gây nhiễu hình ảnh.
• Chọn cơ sở y tế uy tín: Việc lựa chọn cơ sở uy tín, có trang thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên chuyên môn cao là yếu tố then chốt giúp quá trình siêu âm buồng trứng diễn ra hiệu quả và cho kết quả chính xác.
• Chuẩn bị trước khi siêu âm: Nếu thực hiện siêu âm qua bụng, bạn cần uống đủ nước và giữ bàng quang đầy để sóng siêu âm dễ dàng xuyên qua, từ đó tạo ra hình ảnh rõ ràng của buồng trứng và tử cung. Ngược lại, với siêu âm đầu dò âm đạo, bạn nên đi tiểu để làm trống bàng quang, giúp đầu dò di chuyển dễ dàng và giảm cảm giác khó chịu trong quá trình thực hiện. Ngoài ra, việc mặc quần áo thoải mái cũng giúp quá trình siêu âm diễn ra thuận tiện hơn.
• Những điều cần tránh trước khi siêu âm: Để đảm bảo kết quả siêu âm chính xác, bạn nên tránh thực hiện siêu âm đầu dò âm đạo khi đang trong kỳ kinh nguyệt hoặc có dấu hiệu viêm nhiễm phụ khoa cấp tính, vì điều này có thể làm sai lệch hình ảnh và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Ngoài ra, nếu không có hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ, bạn không nên ăn quá no hoặc uống quá nhiều nước trước khi siêu âm bụng để tránh gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh.
• Theo dõi và tư vấn sau siêu âm: Sau khi hoàn thành siêu âm, bác sĩ sẽ phân tích hình ảnh và giải thích chi tiết kết quả cho bạn. Nếu phát hiện bất thường như u nang, viêm nhiễm hoặc các dấu hiệu nghi ngờ ung thư, bác sĩ sẽ tư vấn các bước tiếp theo, bao gồm xét nghiệm bổ sung hoặc can thiệp y tế phù hợp.

Xem thêm: Siêu âm tử cung buồng trứng giá bao nhiêu?

Những câu hỏi thường gặp về siêu âm buồng trứng

1. Buồng trứng hạn chế khảo sát là gì?

Trong một số trường hợp, kết quả siêu âm có thể ghi nhận hiện tượng buồng trứng hạn chế khảo sát. Điều này có nghĩa là buồng trứng không thể được quan sát rõ ràng do nhiều nguyên nhân như vị trí buồng trứng bị che khuất bởi khí trong ruột, kích thước nhỏ, hoặc do kỹ thuật siêu âm chưa đủ độ nhạy.

Hiện tượng này không nhất thiết là dấu hiệu bệnh lý, nhưng nếu kéo dài hoặc kèm theo triệu chứng đau bụng, rối loạn kinh nguyệt, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp chẩn đoán bổ sung để đánh giá chính xác hơn.

2. Siêu âm buồng trứng cho người chưa quan hệ được không?

Hoàn toàn có thể. Với người chưa quan hệ, siêu âm thường được thực hiện qua đường bụng để tránh xâm nhập âm đạo. Phương pháp này an toàn, không đau và vẫn cho kết quả đáng tin cậy trong nhiều trường hợp.

3. Siêu âm buồng trứng có phát hiện có thai không?

Siêu âm không phải là phương pháp chính để phát hiện thai kỳ. Tuy nhiên, trong quá trình siêu âm tử cung và buồng trứng, bác sĩ có thể phát hiện túi thai trong tử cung hoặc các dấu hiệu liên quan đến thai kỳ sớm.

Lời kết

Siêu âm buồng trứng là kỹ thuật đơn giản, không xâm lấn, giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý phụ khoa, bảo vệ sức khỏe sinh sản của phụ nữ. Hiểu rõ về phương pháp, cách thực hiện và cách đọc kết quả sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe. Đừng quên kiểm tra sức khỏe định kỳ và lựa chọn cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và chăm sóc tốt nhất.