Nang hoàng thể buồng trứng phải và trái là gì? Có nguy hiểm không?

Nang hoàng thể buồng trứng là gì?

Nang hoàng thể buồng trứng (corpus luteum cyst) là một dạng u nang buồng trứng, hình thành từ phần còn lại của nang noãn sau khi trứng được phóng noãn trong chu kỳ kinh nguyệt. Nang hoàng thể có vai trò sản xuất hormone progesteronen (một loại nội tiết tố nữ), giúp nội mạc tử cung chuẩn bị cho phôi thai làm tổ và duy trì thai kỳ.

Thông thường, nang hoàng thể tồn tại khoảng 12 – 14 ngày nếu trứng không được thụ tinh, sau đó sẽ thoái hóa và để lại một vết sẹo nhỏ trên buồng trứng. Nếu có thụ tinh, tế bào nuôi phôi tiết hormone hCG (human chorionic gonadotropin), thúc đẩy sự phát triển của hoàng thể thành hoàng thể thai kỳ, tiếp tục tiết progesterone cho đến khi bánh nhau đảm nhận chức năng này.

Nang hoàng thể buồng trứng phải và trái có gì khác biệt?

Về cấu tạo và chức năng, nang hoàng thể buồng trứng phải và trái không có sự khác biệt đáng kể. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ Hiệp hội Cư dân Y học Cấp cứu (Emergency Medicine Residents’ Association) cho thấy nang hoàng thể ở buồng trứng phải dễ bị xoắn hơn do cơ chế giải phẫu như sau:

• Dây chằng tử cung – buồng trứng bên phải có thể dài hơn, khiến buồng trứng phải có tính di động cao hơn.
• Đại tràng sigma nằm bên trái tạo chướng ngại vật, hạn chế chuyển động xoắn của buồng trứng trái.

Tuy nang hoàng thể phải dễ gặp xoắn hơn, bản thân nang hai bên vẫn có thể phát triển bình thường hoặc gặp vấn đề cần theo dõi như vỡ nang, chảy máu, hoặc biến chứng khác. Do đó, dù thuộc bên phải hay trái, nếu nang không tự tiêu biến sau vài chu kỳ kinh hoặc gây triệu chứng bất thường, nên đi khám để siêu âm và đánh giá đúng hướng điều trị.

Dấu hiệu nhận biết nang hoàng thể buồng trứng

Nang hoàng thể thường không có triệu chứng rõ ràng nếu kích thước nhỏ và bình thường. Tuy nhiên, khi nang phì đại hoặc có biến chứng, người phụ nữ có thể gặp:

• Đau hoặc tức vùng bụng dưới, thường đau một bên tương ứng vị trí buồng trứng bị ảnh hưởng.
• Đau thắt hoặc đau âm ỉ kéo dài.
• Rong huyết hoặc xuất huyết âm đạo bất thường (hiếm gặp).

Trong thai kỳ, đau dữ dội có thể là dấu hiệu của xoắn nang hoặc vỡ nang, cần đến cơ sở y tế ngay.

Nang hoàng thể buồng trứng khi mang thai có nguy hiểm không?

Trong thai kỳ, nang hoàng thể đóng vai trò rất quan trọng trong giai đoạn đầu, tiết progesterone để duy trì niêm mạc tử cung và hỗ trợ sự phát triển của phôi thai. Thông thường, nang hoàng thể sẽ phát triển và duy trì chức năng đến khoảng tuần thứ 12 của thai kỳ, sau đó sẽ tự thoái hóa khi bánh nhau đã phát triển hoàn thiện và đảm nhận hoàn toàn vai trò sản xuất progesterone.

Tuy nhiên, nếu nang hoàng thể buồng trứng trái khi mang thai hoặc nang hoàng thể buồng trứng phải khi mang thai phát triển quá lớn hoặc không thoái hóa, có thể gây ra các biến chứng như xoắn nang, vỡ nang, chèn ép các cơ quan lân cận, ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và thai nhi. Do đó, khi chăm sóc thai kỳ cần đặc biệt lưu tâm đến vấn đề này.

Xem thêm: Nang noãn buồng trứng

Cách chẩn đoán nang hoàng thể buồng trứng

Việc chẩn đoán chính xác nang hoàng thể là bước quan trọng để phân biệt với các tình trạng bệnh lý khác và đưa ra phương án điều trị phù hợp.

Phương pháp phổ biến hiện nay là siêu âm đầu dò âm đạo, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp hình ảnh nang hoàng thể với các đặc điểm điển hình như nang chứa dịch hoặc dịch máu bên trong, kích thước và cấu trúc rõ ràng. Siêu âm cho phép đánh giá chính xác vị trí, kích thước nang và phát hiện các dấu hiệu bất thường nếu có.

Bên cạnh đó, xét nghiệm nội tiết được thực hiện để đánh giá nồng độ hormone progesterone. Nếu nghi ngờ thai kỳ, xét nghiệm hormone hCG cũng được chỉ định để xác định sự hiện diện của thai và phân biệt nang hoàng thể bình thường với các nang liên quan đến thai kỳ.

Ngoài ra, khám lâm sàng và khai thác tiền sử sức khỏe phụ nữ cũng đóng vai trò quan trọng. Qua đó, bác sĩ có thể nhận biết các triệu chứng đau bụng, rối loạn kinh nguyệt hoặc các dấu hiệu liên quan để phân biệt nang hoàng thể với các nguyên nhân khác gây đau cùng bụng như viêm ruột thừa, u nang khác hay các bệnh phụ khoa khác.

Khi nào cần điều trị nang hoàng thể buồng trứng?

Phần lớn các trường hợp nang hoàng thể sẽ tự tiêu biến mà không cần can thiệp y tế, do đó việc theo dõi định kỳ bằng siêu âm là phương pháp ưu tiên nhằm đảm bảo nang không phát triển bất thường hoặc gây biến chứng.

Trong trường hợp nang gây đau hoặc khó chịu, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bảo tồn với thuốc giảm đau để kiểm soát triệu chứng và tiếp tục theo dõi sự thay đổi của nang qua các lần kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Phẫu thuật sẽ được chỉ định nếu nang hoàng thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như xoắn nang, vỡ nang gây chảy máu trong ổ bụng. Ngoài ra, phẫu thuật cũng cần thiết đối với các khối u buồng trứng có đặc điểm nghi ngờ ác tính trên chẩn đoán hình ảnh.

Đặc biệt, trong thai kỳ, nang hoàng thể cần được theo dõi sát sao để tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe mẹ và thai nhi. Việc can thiệp phẫu thuật trong thai kỳ chỉ được thực hiện khi thật sự cần thiết và dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Lời kết

Nang hoàng thể buồng trứng là gì? Đây là một hiện tượng sinh lý bình thường, đóng vai trò quan trọng đặc biệt trong thai kỳ giai đoạn đầu nhờ khả năng tiết hormone progesterone duy trì niêm mạc tử cung và hỗ trợ thai nhi phát triển. Nang hoàng thể trái hay phải về cơ bản không khác biệt về chức năng, nhưng nang hoàng thể phải có nguy cơ xoắn cao hơn. Phần lớn nang hoàng thể lành tính và tự tiêu, tuy nhiên mẹ bầu cần được theo dõi kỹ để phát hiện sớm các bất thường nhằm tránh những biến chứng nguy hiểm. Việc thăm khám định kỳ, tuân thủ chỉ định bác sĩ và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe sinh sản và thai kỳ an toàn.

Xem thêm: Nang cơ năng buồng trứng