Vắc xin zona thần kinh (giời leo) hiện được sử dụng phổ biến là Shingrix. Vắc xin được khuyến nghị tiêm 2 liều cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 19 tuổi trở lên suy giảm miễn dịch, giúp giảm nguy cơ mắc zona thần kinh và đau dây thần kinh sau zona. Giá tiêm khoảng 3 – 4,5 triệu đồng/liều tại Việt Nam.

Vắc xin zona thần kinh là gì?

Vắc xin zona thần kinh là vaccine giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại bệnh zona, còn gọi là herpes zoster. Bệnh này xảy ra khi virus varicella-zoster, virus từng gây thủy đậu, tái hoạt động trong cơ thể sau nhiều năm nằm im trong hạch thần kinh.

Shingrix là vaccine tái tổ hợp, có tá dược tăng cường đáp ứng miễn dịch. Đây không phải vaccine sống, nên có thể được cân nhắc cho một số người suy giảm miễn dịch theo chỉ định y khoa. EMA mô tả Shingrix là vaccine dùng để phòng zona và đau dây thần kinh sau zona ở người phù hợp chỉ định.

Hiện Shingrix là vaccine zona thần kinh được nhiều cơ quan y tế lớn khuyến nghị. CDC khuyến nghị Shingrix để phòng zona và các biến chứng liên quan ở người từ 50 tuổi trở lên, dù người đó từng bị zona trước đây hay chưa.

Ngoài ra, người từ 19 tuổi trở lên có hệ miễn dịch suy yếu hoặc dự kiến phải điều trị làm suy giảm miễn dịch cũng được khuyến nghị tiêm để tăng khả năng bảo vệ trước bệnh zona thần kinh.

vắc xin zona thần kinh
Vắc xin zona thần kinh là vaccine giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại bệnh zona

Đối tượng và liều tiêm vắc xin zona thần kinh

Vắc xin zona thần kinh được khuyến nghị tiêm cho một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan, đặc biệt là đau dây thần kinh kéo dài sau zona.

  • Người từ 50 tuổi trở lên: Nên tiêm 2 liều Shingrix, với mũi thứ hai cách mũi đầu 2 – 6 tháng. Khuyến nghị này áp dụng cả với người từng mắc zona thần kinh hoặc đã tiêm vaccine zona thế hệ cũ.
  • Người từ 19 tuổi trở lên bị suy giảm miễn dịch: Những người đang hoặc sẽ suy giảm miễn dịch do bệnh lý hoặc điều trị cũng được khuyến nghị tiêm 2 liều Shingrix. Tùy tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể tư vấn thời điểm tiêm phù hợp.
  • Người từng mắc zona thần kinh: Việc từng mắc bệnh không đảm bảo sẽ không tái phát. Nếu thuộc nhóm tuổi hoặc nhóm nguy cơ được khuyến nghị, người bệnh vẫn nên tiêm đủ 2 liều Shingrix.
  • Người đã tiêm vaccine zona cũ: Những người từng tiêm vaccine zona thế hệ trước vẫn có thể được khuyến nghị tiêm Shingrix để tăng cường khả năng bảo vệ.
  • Người dưới 50 tuổi khỏe mạnh: Nhóm này thường không thuộc đối tượng tiêm chủng thường quy. Nếu có bệnh nền hoặc nguy cơ suy giảm miễn dịch, cần được bác sĩ đánh giá trước khi quyết định tiêm.

Ai chưa nên tiêm vắc xin zona thần kinh?

Mặc dù vắc xin zona thần kinh Shingrix được đánh giá là an toàn và hiệu quả cho nhiều đối tượng, một số trường hợp có thể cần trì hoãn hoặc không nên tiêm cho đến khi được bác sĩ đánh giá phù hợp.

  • Người đang mắc zona cấp tính: Shingrix không có tác dụng điều trị bệnh zona đang bùng phát. Người bệnh nên đợi các triệu chứng ổn định trước khi tiêm.
  • Người đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính mức độ vừa đến nặng: Việc tiêm chủng thường được hoãn đến khi sức khỏe ổn định để đảm bảo an toàn và thuận lợi cho việc theo dõi sau tiêm.
  • Người từng dị ứng nặng với vắc xin hoặc thành phần của vắc xin: Người có tiền sử phản vệ hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng sau khi tiêm Shingrix hoặc với bất kỳ thành phần nào của vắc xin không nên tiêm nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
  • Phụ nữ mang thai: Hiện chưa có đủ dữ liệu về việc sử dụng Shingrix trong thai kỳ. Phụ nữ đang mang thai nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn thời điểm tiêm phù hợp.
  • Người dưới 50 tuổi khỏe mạnh: Nhóm này thường không thuộc đối tượng được khuyến nghị tiêm chủng thường quy. Nếu có bệnh lý làm tăng nguy cơ suy giảm miễn dịch, cần được bác sĩ đánh giá trước khi quyết định tiêm.
vắc xin zona thần kinh
Người đang mắc zona cấp tính không nên tiêm vắc xin

Vắc xin zona thần kinh giá bao nhiêu?

Tại một số bệnh viện lớn và trung tâm tiêm chủng ở Việt Nam, vắc xin zona thần kinh có giá tiêm dao động khoảng 3.000.000 – 4.500.000 đồng cho mỗi liều. Do Shingrix được tiêm theo phác đồ 2 liều, tổng chi phí hoàn thành liệu trình thường vào khoảng 6.000.000 – 9.000.000 đồng.

Chi phí thực tế có thể thay đổi tùy theo cơ sở y tế, thời điểm tiêm, chương trình ưu đãi và các dịch vụ đi kèm. Một số cơ sở có thể tính phí khám sàng lọc hoặc tư vấn trước tiêm riêng, trong khi một số nơi đã bao gồm các chi phí này trong giá vaccine.

Mặc dù chi phí tiêm phòng zona thần kinh tương đối cao so với nhiều loại vaccine khác ở người lớn, đây vẫn được xem là biện pháp hiệu quả để giảm nguy cơ mắc zona thần kinh và các biến chứng kéo dài, đặc biệt là đau dây thần kinh sau zona. Nguy cơ mắc bệnh và biến chứng thường tăng theo tuổi tác hoặc ở những người có hệ miễn dịch suy yếu, vì vậy tiêm chủng được nhiều tổ chức y tế khuyến nghị cho các nhóm đối tượng phù hợp.

Lưu ý: Mức giá trên chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo từng thời điểm. Để biết chi phí chính xác, bạn nên liên hệ trực tiếp cơ sở tiêm chủng hoặc bệnh viện nơi dự định tiêm vaccine.

Tác dụng phụ của vắc xin zona thần kinh

Sau khi tiêm, bạn có thể gặp một số triệu chứng sau:

  • Phản ứng tại chỗ tiêm: Đau tại chỗ tiêm là phản ứng rất thường gặp. EMA ghi nhận ở người từ 50 tuổi trở lên, đau tại chỗ tiêm là phản ứng được báo cáo nhiều nhất, khoảng 68,1% mỗi liều.
  • Mệt mỏi, đau cơ, đau đầu: Ở một số trường hợp, người tiêm có thể ghi nhận đau cơ, mệt mỏi và đau đầu. Các phản ứng này thường xuất hiện sớm và giảm trong vài ngày.
  • Sốt hoặc ớn lạnh: Một số người có thể sốt nhẹ, rét run, đau nhức người sau tiêm. Đây thường là phản ứng miễn dịch sau vaccine.
  • Phản ứng dị ứng nặng: Hiếm gặp nhưng cần đi cấp cứu nếu khó thở, sưng môi/mặt, nổi mề đay lan rộng hoặc choáng sau tiêm.
  • Hội chứng Guillain-Barré: Đây là một rối loạn thần kinh rất hiếm gặp có thể gây yếu cơ hoặc liệt. Một số nghiên cứu sau khi vaccine Shingrix được lưu hành đã ghi nhận số ca mắc hội chứng Guillain-Barré tăng nhẹ trong vòng 42 ngày sau tiêm, chủ yếu ở người từ 65 tuổi trở lên. Mặc dù nguy cơ này rất hiếm, người tiêm nên đi khám ngay nếu xuất hiện các triệu chứng như tê bì, yếu chân tay, đi lại khó khăn hoặc các dấu hiệu rối loạn vận động bất thường sau tiêm.

Những câu hỏi thường gặp về vắc xin zona thần kinh

1. Từng bị zona rồi có cần tiêm không?

Có thể vẫn cần tiêm nếu thuộc nhóm tuổi hoặc nguy cơ phù hợp. Zona có thể tái phát, do đó Shingrix vẫn được khuyến nghị tiêm cho người từ 50 tuổi trở lên dù từng bị zona.

2. Người mắc ung thư tiêm vắc xin zona thần kinh được không?

Người mắc ung thư có thể thuộc nhóm được cân nhắc tiêm Shingrix, đặc biệt nếu đang hoặc sẽ suy giảm miễn dịch do bệnh hoặc điều trị. CDC khuyến nghị Shingrix cho người từ 19 tuổi trở lên suy giảm miễn dịch hoặc sẽ suy giảm miễn dịch do bệnh lý hay điều trị.

Tuy nhiên, thời điểm tiêm rất quan trọng. Người đang hóa trị, xạ trị, dùng corticosteroid liều cao, thuốc sinh học hoặc điều trị ức chế miễn dịch cần hỏi bác sĩ điều trị trước khi tiêm. Bác sĩ sẽ cân nhắc giai đoạn bệnh, bạch cầu, kế hoạch điều trị và nguy cơ nhiễm trùng.