Vắc xin thương hàn là gì? Phòng bệnh gì?

Vắc xin thương hàn là gì?

Vắc xin thương hàn là vaccine giúp phòng bệnh thương hàn do vi khuẩn Salmonella enterica serotype Typhi (Salmonella Typhi) gây ra. Đây là bệnh nhiễm khuẩn lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa khi ăn hoặc uống phải thực phẩm, nước uống nhiễm vi khuẩn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thương hàn vẫn là một vấn đề sức khỏe cộng đồng tại nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt ở Nam Á, Đông Nam Á, châu Phi và những nơi có điều kiện vệ sinh môi trường, xử lý nước sạch còn hạn chế.

Người mắc bệnh thương hàn thường có các triệu chứng như sốt kéo dài, đau bụng, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn, tiêu chảy hoặc táo bón. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như xuất huyết tiêu hóa, thủng ruột, nhiễm trùng huyết và nhiều vấn đề sức khỏe nguy hiểm khác.

Tiêm vắc xin thương hàn là một trong những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt đối với người sống, làm việc hoặc du lịch đến các khu vực có nguy cơ lưu hành thương hàn cao. Tuy nhiên, vaccine không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh khác như ăn chín uống sôi, rửa tay thường xuyên và sử dụng nguồn nước an toàn.

Các loại vắc xin thương hàn hiện nay

Hiện nay có nhiều loại vắc xin thương hàn khác nhau, bao gồm vaccine dạng tiêm, vaccine dạng uống và một số vaccine phối hợp. Mỗi loại có thành phần, độ tuổi chỉ định và lịch sử dụng riêng.

• Vắc xin thương hàn dạng tiêm (Typhim Vi): Đây là loại vắc xin thương hàn được sử dụng phổ biến tại Việt Nam. Typhim Vi do Sanofi Pasteur (Pháp) sản xuất, chứa kháng nguyên polysaccharide vỏ Vi tinh khiết của Salmonella Typhi, giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại vi khuẩn gây bệnh. Vaccine thường được chỉ định cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn có nguy cơ phơi nhiễm thương hàn. Đây cũng là loại vaccine thường được gọi là “vắc xin thương hàn của Pháp”.
• Vắc xin thương hàn đường uống sống giảm độc lực: Một số quốc gia sử dụng vaccine thương hàn dạng uống chứa vi khuẩn sống giảm độc lực. Loại vaccine này thường cần uống nhiều liều theo lịch cụ thể để tạo miễn dịch. Tuy nhiên, vaccine thương hàn đường uống hiện không phổ biến tại Việt Nam như vaccine tiêm Typhim Vi.
• Vắc xin phối hợp tả – thương hàn: Một số vaccine được phát triển để hỗ trợ phòng đồng thời bệnh tả và thương hàn. Tuy nhiên, vaccine phối hợp này không hoàn toàn giống với các vaccine thương hàn chuyên biệt đang được sử dụng hiện nay. Vì vậy, người dân nên trao đổi với cơ sở tiêm chủng hoặc bác sĩ để được tư vấn loại vaccine phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nhu cầu phòng bệnh của mình.

Ai nên tiêm vắc xin thương hàn?

Vắc xin thương hàn thường được khuyến nghị cho những người có nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn Salmonella Typhi cao hơn bình thường, đặc biệt khi sinh sống, làm việc hoặc di chuyển đến khu vực có bệnh lưu hành.

• Người chuẩn bị du lịch đến vùng lưu hành thương hàn: Những người đến các khu vực có nguy cơ cao tại Nam Á, Đông Nam Á, châu Phi hoặc nơi điều kiện vệ sinh thực phẩm, nước sạch còn hạn chế có thể được khuyến nghị tiêm phòng trước chuyến đi.
• Người sinh sống hoặc làm việc dài hạn tại khu vực nguy cơ cao: Những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường có nguy cơ lưu hành bệnh thương hàn có thể được tư vấn tiêm vaccine để hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh.
• Người thường xuyên tiếp xúc với thực phẩm hoặc nguồn nước có nguy cơ mất vệ sinh: Trong một số trường hợp, người làm việc hoặc sinh hoạt tại môi trường có điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo có thể được cân nhắc tiêm phòng theo đánh giá của bác sĩ.
• Nhân viên phòng xét nghiệm: Những người làm việc với vi khuẩn Salmonella Typhi hoặc các mẫu bệnh phẩm liên quan có nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp cao hơn và có thể được khuyến nghị tiêm vaccine.
• Trẻ em sống tại khu vực có nguy cơ lưu hành bệnh: Trẻ từ độ tuổi phù hợp với loại vaccine sử dụng có thể được bác sĩ tư vấn tiêm phòng nếu sống hoặc chuẩn bị đến khu vực có nguy cơ mắc thương hàn cao.

Vắc xin thương hàn tiêm mấy mũi?

Số mũi tiêm và lịch tiêm nhắc lại phụ thuộc vào loại vắc xin thương hàn được sử dụng. Với vắc xin thương hàn dạng tiêm Typhim Vi, phác đồ thường gồm 1 mũi cơ bản cho người từ 2 tuổi trở lên. Trong khi đó, một số loại vắc xin thương hàn đường uống có thể cần nhiều liều theo lịch riêng để tạo miễn dịch.

Sau khi hoàn thành phác đồ cơ bản, một số người có thể cần tiêm nhắc lại nếu nguy cơ phơi nhiễm vẫn tiếp tục. Đối với Typhim Vi, nhiều hướng dẫn hiện nay khuyến nghị tiêm nhắc lại mỗi 2 – 3 năm cho những người vẫn có nguy cơ mắc bệnh, chẳng hạn như người thường xuyên du lịch đến vùng lưu hành thương hàn, người sinh sống dài hạn tại khu vực nguy cơ cao hoặc người làm việc trong môi trường có khả năng tiếp xúc với vi khuẩn Salmonella Typhi.

Để đảm bảo hiệu quả bảo vệ phù hợp, người dân nên trao đổi với cơ sở tiêm chủng hoặc bác sĩ để được tư vấn lịch tiêm và thời điểm nhắc lại theo loại vắc xin đang sử dụng.

Vắc xin thương hàn giá bao nhiêu?

Vắc xin thương hàn Typhim Vi thường có giá khoảng 300.000 – 600.000 đồng/mũi tại một số bệnh viện và trung tâm tiêm chủng ở Việt Nam. Mức giá này chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi tùy theo loại vắc xin, cơ sở tiêm chủng, thời điểm tiêm cũng như các dịch vụ đi kèm.

Chi phí thực tế có thể bao gồm thêm phí khám sàng lọc trước tiêm hoặc các dịch vụ tư vấn liên quan. Ngoài ra, giá vaccine cũng có thể khác nhau giữa các khu vực và chương trình tiêm chủng tại từng cơ sở y tế.

Để biết chi phí chính xác và cập nhật nhất, người dân nên liên hệ trực tiếp cơ sở tiêm chủng hoặc bệnh viện nơi dự định tiêm trước khi đặt lịch.

Những lưu ý trước và sau khi tiêm vaccine thương hàn

Để đảm bảo hiệu quả bảo vệ và hạn chế các phản ứng không mong muốn, người tiêm nên lưu ý một số vấn đề quan trọng trước và sau khi tiêm vắc xin thương hàn.

• Khám sàng lọc trước tiêm: Trước khi tiêm, người dân nên thông báo cho bác sĩ nếu đang sốt, mắc bệnh cấp tính, có tiền sử dị ứng với vaccine hoặc đang bị suy giảm miễn dịch. Việc khám sàng lọc giúp nhân viên y tế đánh giá tình trạng sức khỏe và xác định liệu vaccine có phù hợp với từng trường hợp hay không.
• Vắc xin không bảo vệ tuyệt đối: Mặc dù tiêm chủng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh thương hàn, vaccine không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh khác. Người đã tiêm vẫn nên ăn chín uống sôi, sử dụng nguồn nước an toàn, hạn chế thực phẩm không đảm bảo vệ sinh và rửa tay thường xuyên để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Theo dõi phản ứng sau tiêm: Sau tiêm, một số người có thể gặp các phản ứng nhẹ như đau hoặc đỏ tại chỗ tiêm, mệt mỏi, đau đầu hoặc sốt nhẹ trong thời gian ngắn. Những triệu chứng này thường tự cải thiện sau vài ngày. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc phản ứng nghiêm trọng sau tiêm, người bệnh nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và xử trí kịp thời.

Những câu hỏi thường gặp về vắc xin thương hàn

1. Vắc xin thương hàn của Pháp là gì?

“Vắc xin thương hàn của Pháp” là cách nhiều người gọi vaccine Typhim Vi, một loại vắc xin do Sanofi Pasteur (Pháp) sản xuất. Vaccine này giúp phòng bệnh thương hàn do vi khuẩn Salmonella Typhi gây ra và được sử dụng tại nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam. Typhim Vi thường được chỉ định cho trẻ từ 2 tuổi trở lên và người lớn có nguy cơ phơi nhiễm thương hàn.

2. Vaccine thương hàn và tả có giống nhau không?

Không. Vắc xin thương hàn và vắc xin tả được sử dụng để phòng hai bệnh khác nhau. Vắc xin thương hàn giúp phòng bệnh do vi khuẩn Salmonella Typhi gây ra, trong khi vắc xin tả giúp phòng bệnh do vi khuẩn Vibrio cholerae. Một số vaccine phối hợp có thể chứa thành phần phòng cả bệnh tả và thương hàn, nhưng không hoàn toàn giống với các loại vắc xin thương hàn chuyên biệt đang được sử dụng phổ biến hiện nay.