Vắc xin sốt vàng: Ai cần tiêm và tiêm ở đâu?

Vắc xin sốt vàng là gì?

Vắc xin sốt vàng là loại vắc xin giúp phòng ngừa bệnh sốt vàng – một bệnh truyền nhiễm do virus sốt vàng gây ra, lây truyền qua vết đốt của muỗi nhiễm virus. Mặc dù bệnh không lưu hành tại Việt Nam, sốt vàng vẫn xuất hiện ở một số quốc gia thuộc châu Phi và Nam Mỹ, nơi có nguy cơ dịch tễ cao.

Khi mắc bệnh, người bệnh thường có các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn. Đa số trường hợp có thể hồi phục, nhưng một số người bệnh có thể diễn tiến nặng với tổn thương gan, vàng da, xuất huyết và suy đa cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng.

Hiện nay, tiêm vắc xin được xem là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh sốt vàng. Vắc xin giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus trước khi tiếp xúc với nguồn lây. Vì lý do này, nhiều quốc gia yêu cầu du khách phải xuất trình giấy chứng nhận tiêm vắc xin sốt vàng hợp lệ khi nhập cảnh hoặc quá cảnh từ các khu vực có nguy cơ dịch tễ.

Ai nên tiêm vắc xin sốt vàng?

Vắc xin sốt vàng thường được khuyến nghị cho người chuẩn bị đến khu vực có nguy cơ lưu hành bệnh sốt vàng, đặc biệt tại một số quốc gia ở châu Phi và Nam Mỹ.

• Người du lịch, công tác hoặc du học tại vùng nguy cơ cao: Người chuẩn bị du lịch, làm việc, học tập hoặc sinh sống tại khu vực có dịch tễ sốt vàng thường được khuyến nghị tiêm vaccine trước chuyến đi. CDC lưu ý vaccine nên được tiêm ít nhất khoảng 10 ngày trước khi đến vùng nguy cơ để cơ thể có thời gian tạo miễn dịch phù hợp.
• Người cần đáp ứng yêu cầu nhập cảnh quốc tế: Một số quốc gia yêu cầu giấy chứng nhận tiêm vaccine sốt vàng hợp lệ khi nhập cảnh hoặc quá cảnh từ vùng có nguy cơ dịch tễ. Vì vậy, nhiều người tiêm vaccine không chỉ để phòng bệnh mà còn để hoàn thiện giấy tờ di chuyển quốc tế.
• Người cần được bác sĩ đánh giá trước tiêm: Phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch, người lớn tuổi hoặc người có tiền sử dị ứng nặng cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ trước khi tiêm vaccine sốt vàng.

Vắc xin sốt vàng tiêm khi nào?

Tiêm vaccine sốt vàng ít nhất khoảng 10 ngày trước khi đến khu vực có nguy cơ bệnh. Khoảng thời gian này giúp cơ thể có thời gian tạo đáp ứng miễn dịch và cũng liên quan đến hiệu lực của giấy chứng nhận tiêm chủng quốc tế ở nhiều quốc gia.

Nhiều người chỉ tìm hiểu vaccine sát ngày bay nên dễ rơi vào tình huống: không đủ thời gian tạo miễn dịch hoặc chưa đủ điều kiện giấy tờ nhập cảnh.

Vì vậy, nếu có kế hoạch đi nước ngoài đến vùng nguy cơ, bạn nên chủ động tìm hiểu và tiêm vaccine sớm thay vì chờ gần ngày khởi hành.

Vắc xin sốt vàng có tác dụng bao lâu?

Một liều vaccine sốt vàng hiện nay có thể tạo hiệu quả bảo vệ kéo dài nhiều năm và trong nhiều trường hợp được xem là có hiệu lực lâu dài. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia chỉ yêu cầu chứng nhận tiêm vaccine sốt vàng một lần đối với người đã tiêm hợp lệ.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt bác sĩ có thể cân nhắc hướng dẫn bổ sung phù hợp như:

• Người suy giảm miễn dịch
• Người có nguy cơ phơi nhiễm cao
• Theo yêu cầu y tế riêng của từng quốc gia

Vắc xin sốt vàng có an toàn không?

Hiện nay, vaccine sốt vàng được đánh giá là biện pháp phòng bệnh hiệu quả cho người phù hợp chỉ định tiêm, đặc biệt trước khi đến khu vực có nguy cơ lưu hành virus sốt vàng. Vaccine đã được sử dụng trong nhiều năm tại nhiều quốc gia và đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát dịch bệnh tại các vùng lưu hành sốt vàng.

Sau tiêm, một số người có thể gặp phản ứng nhẹ như đau tại vị trí tiêm, mệt nhẹ, đau đầu, đau cơ hoặc sốt nhẹ trong thời gian ngắn. Đây thường là phản ứng miễn dịch tạm thời của cơ thể và có thể tự cải thiện sau vài ngày mà không cần xử trí đặc biệt.

rong một số trường hợp hiếm gặp, vaccine sốt vàng có thể liên quan đến phản ứng nghiêm trọng, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ nền. Vì vậy, khám sàng lọc trước tiêm là bước rất quan trọng để bác sĩ đánh giá lợi ích và nguy cơ trước khi chỉ định tiêm vaccine.

Tiêm vắc xin sốt vàng da ở đâu?

Vaccine sốt vàng hiện không phải loại vaccine được triển khai rộng rãi tại tất cả cơ sở tiêm chủng như vaccine cúm hay viêm gan. Tại Việt Nam, vaccine này thường được tiêm tại các trung tâm tiêm chủng quốc tế, viện vệ sinh dịch tễ hoặc cơ sở y tế được cấp phép tiêm vaccine sốt vàng và cấp giấy chứng nhận tiêm chủng quốc tế theo quy định. Đây là loại giấy tờ mà một số quốc gia có thể yêu cầu khi nhập cảnh hoặc quá cảnh từ vùng có nguy cơ lưu hành bệnh sốt vàng.

Khi lựa chọn nơi tiêm, bạn nên ưu tiên cơ sở có vaccine chính hãng, thực hiện khám sàng lọc trước tiêm đầy đủ và tư vấn rõ về yêu cầu nhập cảnh theo từng quốc gia. Ngoài việc tiêm vaccine, nhiều người còn cần được hướng dẫn về thời gian hiệu lực của giấy chứng nhận tiêm chủng quốc tế để tránh ảnh hưởng kế hoạch di chuyển.

Nếu chuẩn bị đi nước ngoài, bạn không nên chờ quá sát ngày bay mới tìm nơi tiêm vì một số thời điểm vaccine có thể cần đặt lịch trước hoặc số lượng triển khai hạn chế tùy khu vực.

Những lưu ý trước khi tiêm vaccine sốt vàng

Vaccine sốt vàng thường liên quan đến kế hoạch du lịch hoặc công tác quốc tế, vì vậy ngoài vấn đề sức khỏe, người tiêm cũng cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và kiểm tra yêu cầu nhập cảnh trước chuyến đi.

• Chủ động thông báo tình trạng sức khỏe trước khi tiêm: Trước khi tiêm vaccine sốt vàng, bạn nên thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, bệnh nền hoặc các thuốc đang sử dụng. Vaccine sốt vàng là vaccine sống giảm độc lực nên một số đối tượng như phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch hoặc người có tiền sử dị ứng nặng cần được đánh giá kỹ trước tiêm để đảm bảo an toàn.
• Kiểm tra yêu cầu nhập cảnh của quốc gia sắp đến: Một số quốc gia yêu cầu giấy chứng nhận tiêm vaccine sốt vàng hợp lệ khi nhập cảnh hoặc quá cảnh từ vùng có nguy cơ dịch tễ. Vì vậy, trước chuyến đi, bạn nên kiểm tra quy định mới nhất từ đại sứ quán, hãng hàng không hoặc cơ quan y tế để tránh thiếu giấy tờ vào sát ngày khởi hành.
• Không nên đợi sát ngày bay mới đi tiêm: CDC hiện khuyến nghị nên tiêm vaccine sốt vàng ít nhất khoảng 10 ngày trước khi đến vùng nguy cơ để cơ thể có thời gian tạo miễn dịch và giấy chứng nhận tiêm chủng có hiệu lực. Nếu tiêm quá sát ngày bay, bạn có thể gặp khó khăn về thủ tục nhập cảnh hoặc chưa đủ thời gian tạo đáp ứng miễn dịch phù hợp.