Vắc xin Sởi Quai bị Rubella: Các loại, giá, lưu ý khi tiêm

Tổng quan về bệnh Sởi – Quai bị – Rubella

Sởi, quai bị và rubella đều do virus gây ra và lây chủ yếu qua đường hô hấp. Virus tiếp xúc trực tiếp với dịch hô hấp hoặc giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi. Vì tính lây lan cao, nếu một cá nhân chưa có miễn dịch dễ gây bùng phát dịch trong cộng đồng.

• Sởi: Triệu chứng bắt đầu bằng sốt cao, ho, sổ mũi, viêm kết mạc, sau đó xuất hiện ban đỏ lan toàn thân. Biến chứng có thể gồm viêm phổi, viêm não và tử vong ở các thể nặng.
• Quai bị: Thường gây sưng, đau các tuyến nước bọt mang tai (mang tai), sốt. Có thể biến chứng viêm tinh hoàn (ở nam), viêm buồng trứng (ở nữ), viêm màng não, và hiếm khi ảnh hưởng tới thính lực.
• Rubella: Thường nhẹ ở trẻ em (sốt nhẹ, phát ban, sưng hạch), nhưng nếu phụ nữ nhiễm rubella trong thai kỳ đặc biệt 3 tháng đầu có thể gây hội chứng rubella bẩm sinh (dị tật tim, điếc, mù, chậm phát triển). Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất.

Vắc xin Sởi Quai bị Rubella là gì?

Vắc xin Sởi – Quai Bị – Rubella (MMR) là vắc xin kết hợp có virus sống giảm độc lực, được dùng để tạo miễn dịch chống các bệnh sởi, quai bị và rubella. Hiệu quả chuyển đổi huyết thanh của loại vắc xin này rất cao. Theo các báo cáo hướng dẫn của ACIP, tỷ lệ vắc xin đáp ứng đối với thành phần sởi khoảng 93–97% sau 1–2 liều, quai bị khoảng 88–93% và rubella khoảng 97–98%.

Sau khi tiêm, vắc xin kích hoạt đáp ứng miễn dịch dịch thể (kháng thể IgG trung hòa) và miễn dịch tế bào. Kháng thể sau tiêm thường bền lâu, và nhiều nghiên cứu cho thấy có khả năng bảo vệ kéo dài trong nhiều năm, thậm chí suốt đời đối với sởi và rubella ở phần lớn người được tiêm chủng đầy đủ.

Trong đó, một liều đầu giúp tạo miễn dịch cho phần lớn, liều thứ hai không phải luôn là “mũi nhắc” mà nhằm bảo đảm những người không đáp ứng liều đầu được bảo vệ.

Hiện nay, tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh sởi trên toàn cầu gia tăng do suy giảm độ phủ tiêm chủng sau đại dịch COVID-19. Ở nhiều nước, tỷ lệ tiêm mũi 1/2 giảm khiến số ca sởi tăng. WHO ước tính hàng chục triệu trẻ em bỏ lỡ liều đầu tiên trong những năm gần đây, làm giảm khả năng hồi phục trong cộng đồng. Việc tiêm vắc xin theo đúng phác đồ giúp bảo vệ cơ thể khỏi bệnh.

Có nên tiêm vắc xin Sởi Rubella Quai bị?

Vắc xin sởi, quai bị, rubella nên được tiêm cho những người chưa có hoặc chưa đủ miễn dịch, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ trước khi mang thai. Vắc xin tạo miễn dịch hiệu quả cao chống lại ba virus và ngăn ngừa biến chứng nặng, bao gồm Hội chứng Rubella bẩm sinh (CRS).

Nếu bạn hoặc con bạn chưa có bằng chứng miễn dịch với sởi, quai bị hoặc rubella, nên tiêm vắc xin theo khuyến cáo y tế để đạt bảo vệ tối ưu. Đối với những trường hợp đặc biệt như có bệnh lý miễn dịch, đang mang thai, dị ứng nặng với thành phần vắc xin, bạn cần tư vấn bác sĩ chuyên khoa trước khi quyết định tiêm phòng.

Vắc xin Sởi Quai bị  Rubella có mấy loại?

Vắc xin sởi, quai bị và rubella là vắc xin kết hợp ba tác nhân sống giảm độc lực. Các loại vắc xin sởi quai bị rubella nổi bật toàn cầu gồm MMR II (Mỹ) và Priorix (Bỉ), ngoài ra còn có các sản phẩm khác từng được dùng ở một số nước hoặc thời điểm lịch sử.

Về mặt lâm sàng, các sản phẩm này đều nhằm mục đích tạo miễn dịch đối với sởi, quai bị và rubella, nhưng có thể khác nhau về chủng virus sống sử dụng, quy trình sản xuất, công thức tá dược và tác dụng phụ.

Vắc xin Sởi Quai bị Rubella của Mỹ (MMR II)

Thông tin về vắc xin MMR II của Mỹ:

• Nhà sản xuất: MMR II do Merck sản xuất.
• Thành phần: MMR II chứa các virus sống giảm độc lực tương ứng cho sởi, quai bị và rubella.
• Chỉ định: Được chỉ định để tiêm chủng chủ động phòng sởi, quai bị và rubella cho người từ 12 tháng tuổi trở lên.
• Chống chỉ định: Sản phẩm có các chống chỉ định đối với các đối tượng như có tiền sử phản ứng quá mẫn với thành phần vắc xin, suy giảm miễn dịch nặng, hoặc đang mang thai.
• Lịch khuyến cáo: Liều 1 ở 12–15 tháng và liều 2 ở 4–6 tuổi.
• An toàn và phản ứng: Tác dụng phụ thường gặp gồm sốt, phát ban nhẹ, đau tại chỗ; phản ứng nghiêm trọng (ví dụ: phản ứng dị ứng nặng, viêm não rất hiếm) được liệt kê trong tờ hướng dẫn sản phẩm.
• Lưu ý: MMR II có thể dùng đồng thời với các vắc xin sống khác hoặc cách ít nhất một tháng nếu không tiêm đồng thời. Thận trọng khi sử dụng ở người có tiền sử co giật sốt hay rối loạn tiểu cầu.

Vắc xin Sởi Quai bị Rubella của Bỉ (Priorix)

Thông tin về vắc xin Priorix của Bỉ:

• Nhà sản xuất: Priorix do GSK phát triển.
• Thành phần: Priorix sử dụng các chủng Schwarz (measles), RIT 4385 (mumps, có nguồn gốc từ Jeryl Lynn) và Wistar RA 27/3 (rubella), và tuân thủ tiêu chuẩn sản xuất vắc xin của WHO.
• Chỉ định: Được chỉ định cho phòng sởi, quai bị và rubella ở người từ 12 tháng tuổi trở lên.
• Chống chỉ định: Sản phẩm có các chống chỉ định đối với các đối tượng như có tiền sử phản ứng quá mẫn với thành phần vắc xin, suy giảm miễn dịch nặng, hoặc đang mang thai.
• Lịch khuyến cáo: Liều 1 ở 12–15 tháng và liều 2 ở 4–6 tuổi.
• An toàn và phản ứng: Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy Priorix có độ an toàn tốt, với tần suất các phản ứng tại chỗ thường thấp hơn một số so sánh với Merck ở một vài nghiên cứu; các phản ứng toàn thân (sốt, phát ban) xảy ra với tần suất tương đương.
• Lưu ý: Priorix có dạng ống tiêm hoặc bơm tiền đầy tùy thị trường.

Đối tượng tiêm vắc xin Sởi Rubella Quai bị

Tiêm phòng vắc xin sởi rubella quai bị được khuyến cáo cho các đối tượng sau:

• Trẻ em theo lịch tiêm chủng: tất cả trẻ em nên nhận 2 liều vắc xin (liều 1 lúc 12–15 tháng, liều 2 lúc 4–6 tuổi hoặc sớm hơn theo tình huống dịch tễ).
• Người lớn chưa có bằng chứng miễn dịch: Những người sinh sau năm 1957 nếu không có hồ sơ tiêm chủng hay xét nghiệm kháng thể dương nên được tiêm ít nhất 1 liều vắc xin. Những người có nguy cơ cao cần hoàn tất 2 liều.
• Những người làm việc trong môi trường nguy cơ cao: Nhân viên y tế, giáo viên, người làm việc trong cơ sở dưỡng lão, nhà trẻ/mẫu giáo, công nhân nhà máy, và các nghề phải tiếp xúc đông người cần kiểm tra miễn dịch và tiêm nếu chưa có bằng chứng miễn dịch.
• Người đi du lịch hoặc làm việc tại vùng có dịch: Du khách tới khu vực đang bùng phát sởi, quai bị, rubella nên đảm bảo đã có ít nhất một liều vắc xin trước khi đi. Nếu chưa, bạn nên tiêm và hoàn tất liều 2 theo khuyến cáo.
• Phụ nữ chuẩn bị mang thai: Phụ nữ dự định mang thai cần kiểm tra miễn dịch rubella trước. Nếu âm tính, nên tiêm vắc xin và chờ ít nhất 28 ngày trước khi cố gắng có thai. Phụ nữ đang mang thai không được tiêm vì đây là vắc xin sống giảm độc lực.

• 

Không tiêm vắc xin Sởi Rubella Quai bị trong trường hợp nào?

Có rất ít đối tượng chống chỉ định hoặc tạm hoãn tiêm vắc xin Sởi – Quai bị – Rubella, nhưng bạn cũng cần lưu ý. Các trường hợp không nên tiêm vắc xin bao gồm:

• Phụ nữ đang mang thai: Vắc xin MMR là vắc xin sống giảm độc lực nên không nên tiêm cho phụ nữ đang mang thai. Nếu đã vô tình tiêm vào đầu thai kỳ, bạn cần tư vấn sản khoa nhưng không nhất thiết chỉ định đình chỉ thai vì bằng chứng nguy cơ gây dị tật bẩm sinh là rất thấp. Tuy nhiên bạn vẫn cần tránh tiêm khi đã có thai.
• Suy giảm miễn dịch nặng: Người bị suy giảm miễn dịch tế bào (ví dụ: ung thư đang điều trị hóa chất, ghép tạng đang dùng thuốc ức chế miễn dịch liều cao, một số rối loạn miễn dịch bẩm sinh, hoặc HIV tiến triển nặng) không nên tiêm vắc xin sống như MMR.
• Tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng với thành phần vắc xin: Người đã từng có phản ứng phản vệ sau liều MMR trước đó hoặc có phản ứng phản vệ với bất kỳ thành phần nào của vắc xin (ví dụ dị ứng nghiêm trọng với neomycin hoặc các thành phần khác trong mẻ vắc xin cụ thể) không nên tiêm lại.
• Bệnh cấp nặng hoặc sốt cao: Khi người tiêm đang mắc bệnh cấp có sốt cao hoặc bệnh hệ thống trung bình nặng, nên hoãn tiêm đến khi hồi phục để tránh nhầm lẫn giữa triệu chứng bệnh và tác dụng phụ vắc xin.
• Tiếp nhận sản phẩm máu hoặc chế phẩm chứa kháng thể gần đây: Nếu người nhận đã nhận truyền máu, gamma globulin hoặc một số chế phẩm chứa kháng thể trong khoảng thời gian gần đây, miễn dịch chủ động bằng MMR có thể bị ức chế và cần trì hoãn theo khoảng thời gian cụ thể tùy loại sản phẩm trước khi tiêm vắc xin.
• Giảm tiểu cầu hoặc rối loạn chảy máu: Cần cân nhắc và thảo luận với bác sĩ. Một số tình huống vẫn có thể vẫn tiêm sau đánh giá rủi ro và lợi ích.
• Tiền sử co giật hoặc động kinh: Tiền sử co giật không liên quan đến sốt cần thảo luận thêm. Tiền sử co giật sốt không nhất thiết phải chống chỉ định, nhưng cần cân nhắc tiền sử co giật nặng.

Lịch tiêm vắc xin Sởi Quai bị Rubella

Lịch tiêm phòng vắc xin Sởi – Quai bị – Rubella theo khuyến cáo của Bộ Y tế:

• Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.
• Mũi 2: Cách mũi 1 từ 4 tuần.

Một số phản ứng phụ sau khi tiêm vắc xin Rubella

Phản ứng phụ sau tiêm vắc xin thường nhẹ và tự khỏi, bao gồm đau tại chỗ, sốt nhẹ, phát ban và đau khớp thoáng qua. Các phản ứng nghiêm trọng như giảm tiểu cầu hoặc phản ứng dị ứng nặng rất hiếm nhưng cần được nhận biết và xử trí kịp thời.

Một số phản ứng phụ thường gặp sau khi tiêm vắc xin:

• Đau, đỏ, sưng nhẹ tại vị trí tiêm. Cảm giác đau hoặc khó chịu kéo dài 1–3 ngày.
• Sốt nhẹ (thường dưới 38.5°C), thường xuất hiện trong vài ngày sau tiêm và tự hết; có thể dùng thuốc hạ sốt nếu cần.
• Phát ban nhẹ, rải rác, thường xuất hiện vài ngày sau tiêm và tự khỏi trong 1–3 ngày.
• Triệu chứng giống cúm nhẹ như mệt mỏi, đau cơ, nhức đầu thoáng qua.

Vấn đề tương tác thuốc khi tiêm vắc xin Sởi Quai bị Rubella

Vắc xin MMR là vắc xin sống giảm độc lực. Vậy nên những sản phẩm chứa kháng thể thụ động (immunoglobulin, huyết tương, máu toàn phần) có thể trung hòa virus vắc xin, dẫn tới giảm hoặc mất đáp ứng miễn dịch nếu vắc xin được tiêm quá gần lúc dùng sản phẩm đó. Do vậy cần hoãn tiêm vắc xin MMR sau khi truyền immunoglobulin trong khoảng thời gian khuyến cáo (thường vài tuần đến vài tháng, phụ thuộc liều và loại sản phẩm).

Ngược lại, sau khi tiêm MMR, không nên truyền immunoglobulin trong một khoảng thời gian ngắn (ví dụ 2 tuần) trừ khi có chỉ định cấp cứu, vì immunoglobulin có thể làm giảm hiệu giá kháng thể đang hình thành từ vắc xin.

Lưu ý sau khi tiêm vắc xin Sởi Quai bị Rubella

Sau khi tiêm vắc xin, mọi người thường có thể gặp các phản ứng nhẹ và tự giới hạn như đau, tấy tại chỗ, sốt nhẹ, phát ban nhẹ hoặc đau khớp thoáng qua. Bạn nên lưu ý những vấn đề dưới đây sau khi tiêm:

• Ở lại quan sát: Người tiêm nên ở lại trung tâm tiêm chủng 15 – 30 phút sau mũi tiêm để đội ngũ y tế có thể xử lý kịp thời nếu có dấu hiệu dị ứng nặng (ví dụ khó thở, sưng mặt, sưng họng, ngất).
• Theo dõi tại nhà: Theo dõi các phản ứng tại chỗ (đau, đỏ, sưng), dùng chườm lạnh, tránh cọ xát, và có thể dùng paracetamol/acetaminophen nếu đau hoặc sốt. Không dùng aspirin cho trẻ em trừ khi có chỉ định đặc biệt. Sốt nhẹ và phát ban có thể xuất hiện sau 7 – 14 ngày; cần duy trì bù nước, mặc đồ mát, dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn và liên hệ cơ sở y tế nếu sốt cao kéo dài hoặc phát ban lan rộng.

Nếu cơ thể xuất hiện các triệu chứng dưới cần liên hệ hoặc thăm khám bác sĩ ngay lập tức:

• Khó thở, thở nhanh, sưng mặt, họng, phát ban mề đay lan rộng, chóng mặt hoặc ngất. Đây là dấu hiệu dị ứng nghiêm trọng cần xử trí cấp cứu ngay.
• Chảy máu bất thường, bầm tím dễ xảy ra (gợi ý giảm tiểu cầu) hoặc nôn, tiêu chảy nặng, sốt kéo dài hơn 48 giờ cần cần khám sớm.

Vắc xin Sởi Quai bị Rubella giá bao nhiêu?

Hiện nay, giá tiêm vắc xin Sởi Rubella Quai bị tại Trung tâm Y khoa DIAG là 600.000 VNĐ. DIAG sử dụng vắc xin MMR II của Mỹ, giúp phòng ngừa 3 bệnh lây truyền qua đường hô hấp.

Trung tâm Y khoa DIAG cung cấp dịch vụ tiêm chủng tại cơ sở Cao Thắng, với quy trình tiền tiêm (khai tiền sử bệnh, đánh giá chống chỉ định), tiêm và theo dõi sau tiêm. Sau khi tiêm, khách hàng tiếp tục theo dõi 30 phút, nếu không có phản ứng ngoài ý muốn sẽ phát thẻ tiêm ngừa.

• Địa chỉ: Chỉ áp dụng tại 414 – 420 Cao Thắng, Phường Hòa Hưng, TPHCM.
• Hotline: 1900 1717