Vắc xin sởi quai bị rubella (MMR) là vắc xin phối hợp giúp phòng tránh ba bệnh về đường hô hấp. Đây là vắc xin sống giảm động lực, khi được tiêm đúng và đủ liều có hiệu quả kéo dài nhiều năm. Thông thường, vắc xin sẽ được tiêm lần đầu khi trẻ từ 12 tháng tuổi. Nhưng tùy nhóm đối tượng mà vắc xin sởi quai bị rubella tiêm khi nào. DIAG sẽ giải đáp trong bài viết dưới đây.

Vắc xin sởi quai bị rubella tiêm khi nào?

Vắc xin MMR là vắc xin phối hợp chứa ba virus sởi, quai bị và rubella. Đây là vắc xin giảm động lực, giúp làm suy giảm hoạt tính để cơ thể sinh miễn dịch nhưng không gây bệnh nặng. Hiện nay, các loại phổ biến trên thế giới và ở Việt Nam bao gồm MMR II (Mỹ) và Priorix (Bỉ). Trong đó, Trung tâm Y khoa DIAG cung cấp loại vắc xin MMR II có xuất xứ từ Hoa Kỳ, được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn Merck Sharp & Dohme.

Vắc xin MMR thường tiêm mũi đầu tiên cho trẻ từ 12 tháng tuổi.
Vắc xin MMR thường tiêm mũi đầu tiên cho trẻ từ 12 tháng tuổi.

Theo lịch tiêm chủng của WHO và Bộ Y tế, mỗi cá nhân cần tiêm đủ 2 liều vắc xin để đem lại hiệu quả bảo vệ cao nhất. Người tiêm đủ mũi vắc xin có khả năng miễn dịch với sởi và rubella kéo dài nhiều năm hoặc có thể gần như suốt đời, trong khi miễn dịch với quai bị có thể giảm theo thời gian.

Tham khảo thời điểm tiêm cho từng đối tượng trong bảng dưới đây:

Nhóm đối tượngLiều – mũiThời điểm tiêm
Trẻ 12–15 tháng tuổiMũi 1 MMR12–15 tháng tuổi
Trẻ 4–6 tuổiMũi 2 (nhắc lại)4–6 tuổi, hoặc ≥28 ngày sau mũi 1 nếu tiêm sớm
Trẻ 6–11 tháng (nguy cơ dịch)Mũi sớm≥2 tuần trước khi đi vùng dịch, sau đó vẫn tiêm 2 mũi theo lịch 12–14 tháng
Trẻ/trưởng thành chưa tiêm MMR2 mũiKhoảng cách ≥28 ngày (≥1 tháng)
Phụ nữ tuổi sinh sản chưa miễn dịch rubella1–2 mũiTrước khi mang thai ≥28 ngày, theo đánh giá chuyên khoa

 

Một số câu hỏi thường gặp

Bé tiêm vắc xin sởi đơn rồi có cần tiêm vắc xin phối hợp không?

Vắc xin sởi đơn chỉ bảo vệ trong việc phòng chống bệnh sởi. Nếu bé vẫn chưa mắc bệnh hoặc được tiêm vắc xin phòng bệnh quai bị và rubella thì nên tiêm bổ sung vắc xin phối hợp để mở rộng tầm bảo vệ. Việc chuyển từ vắc xin sởi đơn sang vắc xin phối hợp thường an toàn nên cha mẹ không cần lo lắng sức khỏe của bé.

Vắc xin sởi chỉ hỗ trợ phòng bệnh sởi nên việc tiêm vắc xin phối hợp giúp bé phòng được ba bệnh cùng lúc.
Vắc xin sởi chỉ hỗ trợ phòng bệnh sởi nên việc tiêm vắc xin phối hợp giúp bé phòng được ba bệnh cùng lúc.

Trường hợp nào cần tiêm sớm hay muộn hơn lịch tiêm chủng?

Trong một số trường hợp, trẻ có thể được cân nhắc tiêm sớm hơn lịch. Ví dụ thuộc nhóm nguy cơ phơi nhiễm cao hoặc có dịch lưu hành tại khu vực sinh sống. Mũi MMR có thể tiêm từ 9 tháng tuổi, nhưng mũi này không thay thế hoàn toàn lịch tiêm sau đó. Vậy nên trẻ vẫn cần tiêm lại theo lịch chuẩn khi đủ tuổi.

Ví dụ, nếu trẻ sống trong vùng đang có dịch sởi hoặc gia đình sắp đưa trẻ đi đến nơi có nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm sớm để rút ngắn “khoảng trống miễn dịch”.

Đối với trường hợp tiêm muộn hơn lịch tiêm chủng, điều này có thể xảy ra khi trẻ đang ốm cấp tính, sốt cao, hoặc đang có tình trạng cần trì hoãn tiêm chủng theo đánh giá lâm sàng. Ngoài ra, trẻ bị suy giảm miễn dịch, đang điều trị ức chế miễn dịch, hoặc đang chuẩn bị điều trị đặc biệt cũng có thể cần hoãn tiêm vắc xin sống giảm độc lực cho đến khi có sự cho phép của bác sĩ.

Bé đã mắc bệnh rồi có cần tiêm vắc xin sởi quai bị rubella nữa không?

Nếu bé hoặc người lớn đã từng mắc một trong ba bệnh, điều đó không đồng nghĩa là đã có miễn dịch đầy đủ với cả sởi, quai bị và rubella. Vì vậy, trong thực hành lâm sàng, bác sĩ vẫn xem xét tiêm MMR nếu người đó chưa tiêm đủ hoặc không có giấy tờ hay xét nghiệm chứng minh miễn dịch.

Lịch tiêm vắc xin sởi quai bị rubella trùng lịch vắc xin khác được không?

Nếu lịch tiêm MMR trùng với lịch tiêm một vắc xin sống giảm độc lực khác, bạn cần phải tiêm cả hai loại vắc xin cùng ngày, hoặc nếu không tiêm cùng ngày thì phải cách nhau ít nhất 28 ngày. Nguyên tắc này đặc biệt quan trọng với các vắc xin sống vì nếu tiêm quá sát nhau, đáp ứng miễn dịch có thể bị ảnh hưởng.

Tiêm trùng lịch không có nghĩa sẽ gây “quá tải” cho bé. Trong thực hành tiêm chủng, bác sĩ thường phối hợp nhiều vắc xin trong cùng buổi tiêm để đảm bảo trẻ được bảo vệ sớm và đầy đủ. Vấn đề cần quan tâm là đúng loại vắc xin, đúng khoảng cách, đúng vị trí tiêm, và đúng tình trạng sức khỏe của trẻ tại thời điểm tiêm.

Tiêm vắc xin sởi quai bị rubella cho bé 9 tháng được không?

Theo WHO, trẻ từ 6–11 tháng tuổi vẫn có thể được tiêm một liều MMR trước khi đi du lịch hoặc khi thuộc nhóm nguy cơ mắc sởi tăng cao. Nhưng mũi này không thay thế cho các mũi tiêm sau đó. Sau 12 tháng tuổi, trẻ vẫn cần tiêm lại đủ các mũi theo lịch thường quy để có miễn dịch bền vững.

Nếu bé 9 tháng khỏe mạnh, không có nguy cơ dịch tễ đặc biệt, thì việc tiêm MMR là không cần thiết. Nguyên nhân là vì khả năng miễn dịch của liều tiêm trước 12 tháng tuổi có thể kém bền hơn, và trẻ vẫn phải tiêm lại sau sinh nhật đầu tiên để hoàn tất lịch.