Mẹ bị tuyến giáp khi mang thai có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, các bệnh lý tuyến giáp có thể gây ra nhiều rủi ro ở mẹ bầu như đe dọa sảy thai, thai chết lưu, sinh non. Trong khi đó, thai nhi có thể bị ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ và hệ thần kinh. Tìm hiểu rõ hơn cùng DIAG!

Tuyến giáp và vai trò của cơ quan này trong thai kỳ

Tuyến giáp là một tuyến nhỏ nằm ở cổ và có vai trò rất quan trọng trong cơ thể. Tuyến giáp sản xuất hai loại hormone chính là thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3). Những hormone này giúp điều chỉnh quá trình chuyển hóa trong cơ thể, ảnh hưởng đến các hoạt động như hô hấp, tiêu hóa, và thần kinh. Bên cạnh đó, những hormone tuyến giáp này cũng đóng vai trò quan trọng và cần thiết cho sự phát triển não bộ và hệ thần kinh trung ương của thai nhi.

me bi tuyen giap khi mang thai co anh huong den thai nhi khong
Mẹ bị tuyến giáp khi mang thai có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi nên việc kiểm tra hormone tuyến giáp là điều cần thiết

Trong giai đoạn tam cá nguyệt thứ nhất (ba tháng đầu trong giai đoạn thai kỳ), thai nhi không thể tự sản xuất hormone tuyến giáp. Lúc này, hormone từ mẹ là nguồn cung cấp chính cho bé. Nếu tuyến giáp của mẹ không sản xuất đủ hormone, điều này có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển trí não của thai nhi. Ngoài ra, nếu mẹ bị bệnh tuyến giáp khi mang thai cũng có thể dẫn đến những vấn đề như chậm phát triển trí tuệ, ảnh hưởng đến IQ và khả năng học hỏi sau này của bé.

Hơn nữa, nếu mẹ bị thiếu hormone tuyến giáp, thai nhi có thể gặp phải các vấn đề như sinh non hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác như sảy thai, thai chết lưu, tiền sản giật (tình trạng huyết áp cao trong thai kỳ).

Bà bầu bị tuyến giáp có nguy hiểm không?

Các bệnh lý tuyến giáp mà phụ nữ mang thai có nguy cơ mắc phải trong giai đoạn mang thai bao gồm suy giáp (Hypothyroidism) hoặc cường giáp (Hyperthyroidism). Đây là những bệnh lý liên quan đến rối loạn chức năng tuyến giáp và nếu không phát hiện và can thiệp kịp thời, mẹ có thể găp phải các vấn đề sức khỏe như:

  • Tiền sản giật: Đây là một tình trạng tăng huyết áp nghiêm trọng. Mẹ bầu bị tiền sản giật có nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm trong quá trình chuyển dạ, bao gồm động kinh, suy gan và thận. Nhiều trường hợp nặng hoặc không can thiệp y tế kịp thời có thể dẫn đến tử vong.
  • Tăng huyết áp thai kỳ: Tình trạng này xảy ra khi tuyến giáp hoạt động không ổn định. Tăng huyết áp thai kỳ còn là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch cũng như gây tổn thương các cơ quan nội tạng khác ở mẹ bầu.
  • Suy tim: Cả bệnh cường giáp và suy giáp đều có thể gây áp lực lên tim, khiến tim đập nhanh hoặc chậm hơn bình thường, đặc biệt là khi vận động. Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh có thể dẫn đến suy tim, trường hợp nặng có thể tiềm ẩn rủi ro tử vong.
  • Nhau bong non: Đây là bệnh lý xảy ra khi nhau thai tách khỏi thành tử cung trước khi sinh, khiến mẹ bầu bị xuất huyết nghiêm trọng. Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến cả sức khỏe của mẹ bầu và thai nhi.
  • Băng huyết sau sinh: Nếu không điều trị, các bệnh lý tuyến giáp có thể làm tăng nguy cơ bị băng huyết sau khi sinh. Bệnh có thể gây thiếu máu nghiêm trọng. Nhiều trường hợp nguy hiểm nếu không cấpcứu kịp thời có thể dẫn đến tử vong.

Xem thêm: Xét nghiệm tuyến giáp khi mang thai

cac van de suc khoe o me bau khi mang thai
Mẹ bầu bị các vấn đề về tuyến giáp trong giai đoạn thai kỳ có thể dẫn đến tiền sản giật gây cao huyết áp nghiêm trọng

Mẹ bị bệnh tuyến giáp ảnh hưởng đến thai nhi không?

Bên cạnh việc ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của mẹ bầu, thì các bệnh lý tuyến giáp có thể gây ra các vấn đề tác động tiêu cực đến sự phát triển của thai nhi. Một số vấn đề mà thai nhi có thể gặp phải nếu mẹ mắc các bệnh lý liên quan đến chức năng tuyến giáp trong quá trình mang thai bao gồm:

  • Thiểu năng trí tuệ: Đây là vấn đề có thể xảy ra ở thai nhi có mẹ bị suy giáp nhưng không điều trịp thời. Nguyên nhân vì trong giai đoạn mang thai, bé không nhận đủ hormone tuyến giáp từ cơ thể mẹ. Đây là các hormone đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển trí não và hệ thần kinh của trẻ nhỏ. Trong trường hợp này, thai nhi có thể gặp khó khăn trong quá trình phát triển trí não và hệ thần kinh, từ đó gây ảnh hưởng đến khả năng học hỏi và phát triển nhận thức.
  • Ảnh hưởng đến phát triển não bộ và thần kinh: Đây là nguy cơ nghiêm trọng, thường xảy ra trong trường hợp mẹ bị suy giáp không được điều trị đầy đủ trong giai đoạn đầu thai kỳ. Sự thiếu hụt hormone tuyến giáp từ mẹ có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển trí tuệ của trẻ, bao gồm giảm chỉ số IQ và các vấn đề về khả năng học tập sau này.
  • Tăng nguy cơ gặp các rủi ro khác ở thai nhi: Cả suy giáp và cường giáp không kiểm soát đều làm tăng nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân so với tuổi thai. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc thai lưu (tử vong chu sinh). Một số nghiên cứu của các trang y khoa đáng tin cậy cũng cho thấy các bệnh lý rối loạn tuyến giáp của mẹ có thể cũng có thể khiến thai nhi mắc phải một số dị tật bẩm sinh ở tim mạch nhưng thường hiếm gặp hơn so với ảnh hưởng lên hệ thần kinh.
  • Tăng nguy cơ tử vong chu sinh: Nếu bệnh tuyến giáp của mẹ không được kiểm soát tốt, thai nhi có thể đối mặt với nguy cơ mất ngay sau sinh.
me bi roi loan tuyen giap anh huong den thai nhi the nao
Em bé có mẹ bị các vấn đề về tuyến giáp khi mang thai tiềm ẩn nguy cơ chậm phát triển trí tuệ, ảnh hưởng đến IQ và khả năng học hỏi

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây mắc các bệnh lý tuyến giáp khi mang thai

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ khiến phụ nữ mang thai dễ mắc các bệnh lý tuyến giáp trong giai đoạn thai kỳ bao gồm:

  • Sự thay đổi nồng độ hormone tự nhiên trong giai đoạn mang thai: Trong 3 tháng đầu, hormone βhCG tăng cao gây ra phản ứng kích thích tuyến giáp, làm giảm nhẹ hormone TSH và có thể gây cường giáp tạm thời. Đến giữa và cuối thai kỳ, hormone này giảm, giúp chức năng tuyến giáp trở lại bình thường.
  • Nhu cầu hormone tăng cao: Trong suốt thai kỳ, nhiều hormone như estrogen, progesterone và hCG tăng lên để hỗ trợ sự phát triển của thai nhi và duy trì thai kỳ. Sự tăng này ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp, làm thay đổi mức hormone giáp trong máu. Ví dụ, estrogen làm tăng protein vận chuyển hormone giáp, còn progesterone giúp duy trì niêm mạc tử cung. Do đó, tuyến giáp phải làm việc mạnh hơn để sản xuất đủ hormone cần thiết, điều này tạo áp lực lên tuyến giáp và làm tăng nguy cơ bệnh lý tuyến giáp trong thai kỳ.
  • Thiếu iốt: Khi mang thai, nhu cầu i-ốt tăng khoảng 50% để giúp tuyến giáp sản xuất hormone đầy đủ cho mẹ và bé. Nếu không bổ sung đủ i-ốt qua chế độ ăn, có thể dẫn đến bướu cổ, suy giáp hoặc các rối loạn chức năng tuyến giáp khác.
  • Tiền sử bệnh tuyến giáp: Các bệnh tự miễn như lupus, viêm khớp dạng thấp hay đái tháo đường type 1 làm tăng nguy cơ rối loạn chức năng tuyến giáp trong thai kỳ.
  • Viêm tuyến giáp tự miễn (bệnh Hashimoto): Đây là bệnh do hệ miễn dịch mẹ tạo ra kháng thể tấn công tuyến giáp, làm giảm khả năng sản xuất hormone giáp. Bệnh này có thể xảy ra trước hoặc trong thai kỳ, gây suy giáp, ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.
  • Cường giáp do Basedow (Graves): Bệnh tự miễn làm tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone, thường gặp ở phụ nữ mang thai. Nếu không kiểm soát, cường giáp có thể gây biến chứng như tiền sản giật, sinh non và ảnh hưởng xấu đến thai nhi.
  • Yếu tố di truyền và tiền sử bệnh: Phụ nữ có người thân mắc bệnh tuyến giáp hoặc bản thân từng mắc bệnh tuyến giáp có nguy cơ cao bị rối loạn chức năng tuyến giáp khi mang thai. Ngoài ra, mẹ bầu có tiền sử sảy thai hoặc thai chết lưu cũng là một dấu hiệu cảnh báo.

Biện pháp phòng ngừa rối loạn tuyến giáp khi mang thai và các bệnh lý liên quan trong thai kỳ

Để phòng ngừa các bệnh rối loạn chức năng tuyến giáp trong thai kỳ, phụ nữ mang thai cần tuân thủ một số biện pháp quan trọng. Dưới đây là các bước cần thực hiện để đảm bảo sức khỏe của mẹ và thai nhi:

  • Sàng lọc tuyến giáp trước và trong thai kỳ: Phụ nữ trước khi mang thai nên làm xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến giáp, bao gồm TSH và hormone giáp tự do (FT4). Trong suốt thai kỳ, cần tái xét nghiệm định kỳ để phát hiện sớm các rối loạn tuyến giáp, từ đó can thiệp kịp thời nhằm đảm bảo sức khỏe cho mẹ và thai nhi.
  • Điều trị bệnh suy giáp bằng thuốc: Đây là thuốc thay thế hormone tuyến giáp bị thiếu, an toàn và hiệu quả cho phụ nữ mang thai. Liều dùng cần được bác sĩ điều chỉnh dựa trên kết quả xét nghiệm TSH và FT4, thường tăng 25-50% so với liều trước khi mang thai do nhu cầu hormone giáp tăng cao trong thai kỳ.
  • Điều trị bệnh cường giáp bằng thuốc: Trong 3 tháng đầu, thuốc ưu tiên là propylthiouracil (PTU) vì ít gây tác dụng phụ cho thai nhi. Sang những tháng tiếp theo, bác sĩ có thể cân nhắc chuyển sang methimazole nếu phù hợp. Việc dùng thuốc cần theo dõi chặt chẽ để tránh tác dụng phụ và duy trì mức hormone giáp ổn định.
  • Theo dõi chỉ số hormone định kỳ: Phụ nữ mang thai cần siêu âm và xét nghiệm TSH, T3, T4, kháng thể kháng TPO mỗi 4-6 tuần để kiểm tra hiệu quả điều trị và điều chỉnh liều thuốc kịp thời, đảm bảo tuyến giáp hoạt động bình thường, tránh ảnh hưởng đến thai nhi.
  • Bổ sung đủ lượng iod theo hướng dẫn của bác sĩ: Do nhu cầu iod tăng trong thai kỳ, phụ nữ cần bổ sung đủ i-ốt qua thực phẩm giàu i-ốt hoặc viên uống vitamin tổng hợp theo hướng dẫn của bác sĩ để hỗ trợ tuyến giáp sản xuất hormone.
  • Tăng cường selenium, vitamin D khi cần thiết:Chỉ sử dụng theo chỉ định của bác sĩ khi có các xét nghiệm cho thấy sự thiếu hụt các chất này hoặc cần thiết để hỗ trợ chức năng tuyến giáp và sức khỏe tổng thể của mẹ.
  • Theo dõi viêm tuyến giáp sau sinh: Một số phụ nữ mang thai có thể phát triển viêm tuyến giáp sau sinh, do vậy cần sàng lọc và theo dõi chức năng tuyến giáp trong vài tuần hoặc vài tháng sau khi sinh để phát hiện và xử trí kịp thời.

Xem thêm: Viêm tuyến giáp sau sinh