Đột quỵ là gì? Nguyên nhân và triệu chứng đột quỵ

Đột quỵ có thể dẫn đến yếu hoặc liệt cơ

Chẩn đoán đột quỵ như thế nào?

Quá trình chẩn đoán đột quỵ thường bao gồm các bước sau:

Khám lâm sàng và kiểm tra dấu hiệu

Bác sĩ sẽ bắt đầu bằng việc thu thập thông tin về triệu chứng, tiền sử bệnh lý và tình trạng sức khỏe chung của bệnh nhân. Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng để xác định mức độ tổn thương và tình trạng hiện tại.

Chẩn đoán hình ảnh

Để xác định chính xác loại đột quỵ và mức độ tổn thương não, bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân thực hiện các xét nghiệm hình ảnh. Các phương pháp phổ biến bao gồm:

• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): Chụp CT có thể giúp bác sĩ phát hiện các hiện tượng như xuất huyết não hoặc thiếu máu cục bộ. Chụp CT giúp phân biệt được đột quỵ thiếu máu cục bộ và đột quỵ xuất huyết để có phương pháp điều trị phù hợp.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): MRI cho phép tạo ra hình ảnh chi tiết hơn của mô não và có thể phát hiện những tổn thương nhỏ mà CT không thể nhìn thấy, đặc biệt là đột quỵ thiếu máu cục bộ. MRI cũng có thể xác định tình trạng của các mô não bị thiếu máu và mức độ nghiêm trọng của tổn thương.
• Chụp mạch não (angiogram): Phương pháp này được sử dụng để tạo hình ảnh chi tiết các mạch máu trong não, giúp bác sĩ tìm ra các vấn đề như cục máu đông, thuyên tắc, túi phình mạch hoặc dị dạng mạch máu. Chụp mạch não được chỉ định trong cả đột quỵ thiếu máu cục bộ và đột quỵ xuất huyết để xác định nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Xét nghiệm máu

Bác sĩ có thể yêu cầu bệnh nhân làm một số xét nghiệm máu để kiểm tra các yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe tổng thể, chẳng hạn:

• Xét nghiệm chức năng đông máu: Kiểm tra khả năng đông máu của cơ thể, giúp xác định xem bệnh nhân có khả năng hình thành cục máu đông hay không.
• Đo mức cholesterol và lipid máu: Xác định mức độ cholesterol và các chất béo trong máu để đánh giá nguy cơ rối loạn lipid máu, các bệnh lý tim mạch, một yếu tố nguy cơ của đột quỵ.
• Kiểm tra đường huyết: Để xác định có hay không sự hiện diện của đái tháo đường, bệnh lý có thể làm tăng khả năng đột quỵ.
• Các xét nghiệm chức năng gan, thận và điện giải: Những xét nghiệm này giúp bác sĩ hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, từ đó có phương án điều trị thích hợp.

Xét nghiệm tổng quát chỉ 769k

• Xét nghiệm toàn diện tim, gan, thận, tiểu đường, mỡ máu, vi chất, tuyến giáp
• Phù hợp với người già, người lớn và trẻ em
• Có nhiều tùy chọn xét nghiệm chuyên sâu: Ung thư, vi chất, sức khỏe sinh sản, ký sinh trùng…
• Xét nghiệm ngoài giờ hành chính tại hơn 40+ điểm lấy mãu Diag

TÌM HIỂU THÊM

200+

Cơ sở y tế đối tác

2400+

Bác sĩ tin tưởng

Kiểm tra tình trạng thần kinh

Ngoài việc đánh giá dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng, bác sĩ có thể kiểm tra sức khỏe chức năng thần kinh của bệnh nhân để xác định mức độ tổn thương não, bao gồm:

• Đánh giá mức độ nhận thức: Kiểm tra khả năng nhận thức, trí nhớ và sự chú ý của bệnh nhân.
• Kiểm tra sự phối hợp và thăng bằng: Đánh giá khả năng di chuyển và phối hợp của bệnh nhân để xem có bị liệt hay khó khăn trong việc kiểm soát cơ thể hay không.
• Kiểm tra phản xạ thần kinh: Đánh giá các phản xạ cơ bản của cơ thể, giúp xác định mức độ tổn thương của các vùng não liên quan.

Biện pháp điều trị đột quỵ

Tùy thuộc vào loại đột quỵ mà bệnh nhân gặp phải, phương pháp điều trị có thể khác nhau.

Điều trị đột quỵ thiếu máu cục bộ

Mục tiêu điều trị đột quỵ thiếu máu cục bộ là loại bỏ cục máu đông để phục hồi lưu thông máu. Các phương pháp điều trị bao gồm:

• Thuốc tiêu sợi huyết T-PA (tissue plasminogen activator): Đây là thuốc tiêu sợi huyết được sử dụng để phá vỡ cục máu đông, giúp máu lưu thông trở lại vào não. T-PA phải được tiêm vào trong vòng 4,5 giờ sau khi cơn đột quỵ xảy ra và không được sử dụng nếu bệnh nhân có tiền sử xuất huyết trong não, phẫu thuật gần đây hoặc các tình trạng gây nguy cơ chảy máu.
• Phẫu thuật lấy cục máu đông: Trong trường hợp cục máu đông quá lớn và không thể điều trị bằng thuốc, các bác sĩ có thể thực hiện thủ thuật lấy cục máu đông ra khỏi mạch não.
• Điều trị thuốc chống đông (Anticoagulants): Sau khi đột quỵ được điều trị cấp cứu, bệnh nhân có thể được kê đơn thuốc chống đông để ngăn ngừa sự hình thành cục máu đông mới. Các loại thuốc phổ biến như warfarin, dabigatran, rivaroxaban được sử dụng trong điều trị dự phòng các đột quỵ tiếp theo.

Điều trị đột quỵ xuất huyết

Điều trị cho đột quỵ xuất huyết tập trung vào việc kiểm soát chảy máu và giảm áp lực trong não.

• Kiểm soát chảy máu và giảm áp lực trong não:
  • Phẫu thuật cầm máu: Nếu chảy máu quá nhiều, phẫu thuật có thể được thực hiện để loại bỏ máu tụ và kiểm soát chảy máu. Điều này giúp giảm áp lực trong não và bảo vệ các mô não không bị tổn thương thêm.
  • Thuốc cầm máu: Các loại thuốc như desmopressin hoặc tranexamic acid có thể được sử dụng để giúp cầm máu và ngừng xuất huyết.
• Giảm áp lực nội sọ: Các bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp như truyền dịch hoặc thuốc giảm áp lực để giữ áp suất trong não ở mức an toàn. Một số trường hợp cần phẫu thuật để loại bỏ phần mô não bị chèn ép.

Điều trị hỗ trợ và phục hồi chức năng

Sau khi xử lý tình trạng cấp tính, bệnh nhân bước vào giai đoạn phục hồi, giúp khôi phục khả năng vận động và nhận thức.

• Vật lý trị liệu: Giúp phục hồi khả năng vận động, đặc biệt là tay, chân yếu hoặc liệt, duy trì thăng bằng và phòng ngừa loét do tì đè.
• Điều trị rối loạn về ngôn ngữ: Cải thiện khả năng giao tiếp cho bệnh nhân gặp khó khăn trong nói hoặc hiểu ngôn ngữ.
• Phục hồi chức năng nghề nghiệp: Giúp bệnh nhân cải thiện các kỹ năng hàng ngày như ăn uống, vệ sinh cá nhân và làm việc, hỗ trợ tái hòa nhập xã hội.
• Hỗ trợ tâm lý: Tư vấn và liệu pháp tâm lý giúp bệnh nhân đối phó với trầm cảm, lo âu và thay đổi cảm xúc sau đột quỵ.

Cách phòng ngừa nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ có thể được ngăn ngừa hiệu quả bằng cách thay đổi lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ, cụ thể:

• Kiểm soát huyết áp: Huyết áp cao là nguyên nhân chính gây đột quỵ, nên duy trì dưới mức 120/80 mmHg. Nên đo huyết áp định kỳ và điều trị theo chỉ dẫn bác sĩ.
• Kiểm soát cholesterol: Mức cholesterol cao góp phần làm tắc nghẽn mạch máu, tăng nguy cơ đột quỵ. Ăn uống lành mạnh và dùng thuốc giảm cholesterol khi cần thiết.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân làm tăng huyết áp và cholesterol. Tập thể dục và ăn kiêng giúp kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ đột quỵ.
• Quản lý bệnh tiểu đường: Đái tháo đường gây tổn thương mạch máu và thúc đẩy xơ vữa động mạch. Kiểm tra đường huyết và tuân thủ điều trị rất quan trọng.
• Ngưng hút thuốc: Hút thuốc tăng huyết áp và hình thành cục máu đông, làm tăng nguy cơ đột quỵ. Bỏ thuốc lá giúp giảm nguy cơ này.
• Giảm căng thẳng: Thư giãn, tập yoga, thiền và nghỉ ngơi đủ giúp hạ huyết áp và giảm stress.
• Kiểm soát bệnh tim: Các bệnh tim như rung nhĩ cần được điều trị và theo dõi để phòng đột quỵ.
• Sử dụng thuốc phòng ngừa: Bác sĩ có thể kê thuốc chống đông như aspirin hoặc warfarin cho người có nguy cơ cao.
• Chế độ ăn lành mạnh: Ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, giảm chất béo bão hòa và tăng omega-3 từ cá, hạt tốt cho tim mạch.
• Điều trị rối loạn giấc ngủ: Ngưng thở khi ngủ làm tăng nguy cơ đột quỵ, nên được phát hiện và điều trị kịp thời.

Những câu hỏi thường gặp về đột quỵ

1. Đột quỵ và tai biến khác nhau không?

Đột quỵ và tai biến mạch máu não là một, chỉ tình trạng mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, dẫn đến việc một phần não không nhận đủ oxy và dưỡng chất, gây tổn thương mô não.

2. Huyết áp cao bao nhiêu thì đột quỵ?

Huyết áp trên 130/80 mmHg trở lên là mức được chẩn đoán tăng huyết áp và là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến đột quỵ. Huyết áp cao là một yếu tố nguy cơ quan trọng nhưng không phải lúc nào huyết áp cao cũng trực tiếp gây đột quỵ ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu huyết áp duy trì ở mức quá cao trong thời gian dài mà không được kiểm soát, có thể làm tăng đáng kể nguy cơ bị đột quỵ.

Lời kết

Đột quỵ là một tình trạng bệnh lý nguy hiểm, có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng và lâu dài. Việc nhận diện và quản lý các yếu tố nguy cơ này sẽ giúp giảm thiểu khả năng mắc bệnh. Chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục, kiểm soát huyết áp và cholesterol, cũng như các biện pháp phòng ngừa khác sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe não bộ của bạn.