Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Viện Quốc gia về An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp (NIOSH, thuộc CDC) thì nguy cơ lây nhiễm HIV sau một lần bị kim nòng rỗng (như kim lấy máu, kim tiêm truyền) có chứa máu nhiễm HIV đâm xuyên da được ước tính trung bình là khoảng 0.3% [1, 2, 3].

Đây là tỷ lệ nhiễm HIV khi bị kim tiêm đâm đã được thống kê dựa trên mỗi lần phơi nhiễm. Con số 0.3% cho thấy cứ khoảng 1.000 nhân viên y tế bị kiêm tiêm chứa máu nhiễm HIV đâm trúng thì có 3 người bị nhiễm bệnh.

Ba tổ chức y tế WHO, CDC, NIOSH xác nhận nguyên nhân chủ yếu đến từ tai nạn nghề nghiệp xảy ra ngoài ý muốn, cụ thể các trường hợp đã được ghi nhận có thể do sơ suất trong lúc lấy máu tĩnh mạch, quá trình tiêm thuốc, giao nhận thiết bị sắc nhọn giữa các nhân viên y tế.

So sánh với nguy cơ lây nhiễm một số bệnh lây qua đường máu như viêm gan B (khoảng 6 - 30%) hoặc viêm gan C (khoảng 1.8%) thì HIV có tỷ lệ lây truyền rất thấp qua đường kim tiêm. Mặc dù vậy, 0.3% vẫn là một con số nguy cơ nhấn mạnh rằng các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế đều phải được trang bị đầy đủ trang thiết bị an toàn trong mọi trường hợp.
So sánh với nguy cơ lây nhiễm một số bệnh lây qua đường máu như viêm gan B (khoảng 6 – 30%) hoặc viêm gan C (khoảng 1.8%) thì HIV có tỷ lệ lây truyền rất thấp qua đường kim tiêm. Mặc dù vậy, 0.3% vẫn là một con số nguy cơ nhấn mạnh rằng các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế đều phải được trang bị đầy đủ trang thiết bị an toàn trong mọi trường hợp.

Đối với nhân viên y tế, nguy cơ phơi nhiễm HIV chủ yếu đến từ các tai nạn nghề nghiệp như bị vật sắc nhọn đâm hoặc bắn máu vào niêm mạc. Trong đó, báo cáo số liệu từ WHO cho thấy một số trường hợp còn liên quan đến việc sử dụng PEP HIV không đúng lúc trong hoạt động y tế, đặc biệt là tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thiếu trang thiết bị an toàn.

Những con số này nhấn mạnh rằng, nguy cơ lây nhiễm HIV vẫn có thể xảy ra trong môi trường y tế dù tỷ lệ thực tế đã được ghi nhận là rất thấp chỉ khoảng 0.3%.

Mọi nhân viên y tế cần được trang bị đầy đủ các biện pháp bảo vệ cũng như có sự huấn luyện đầy đủ về biện pháp phòng tránh HIV trong môi trường y tế, cách tự xử lý sau khi bị kim tiêm đâm, và nắm rõ khi nào cần dùng PEP để điều trị dự phòng sau phơi nhiễm.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Nguồn nghiên cứu và báo cáo tham khảo:

[1] HIV Occupational Transmission (Lây truyền HIV do nghề nghiệp).

[2] Sharps injuries: Assessing the burden of disease from sharps injuries to health-care

workers at national and local levels (Chấn thương do vật sắc nhọn: Đánh giá gánh nặng bệnh tật do chấn thương do vật sắc nhọn đối với nhân viên y tế ở cấp quốc gia và địa phương).

[3] Sharps Injuries: Bloodborne Pathogens and Workplace Sharps Injuries (Chấn thương do vật sắc nhọn: Các tác nhân gây bệnh lây truyền qua đường máu và chấn thương do vật sắc nhọn tại nơi làm việc).

Xem thêm