Benzathin penicillin, procain penicillin, doxycyclin, ceftriaxon, azithromycin, erythromycin là các loại thuốc điều trị giang mai đang được áp dụng trong những phác đồ của Bộ Y Tế. Tuy nhiên, việc lựa chọn loại thuốc còn phụ thuộc vào cách điều trị bệnh giang mai trong từng tình huống cụ thể.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Điều trị giang mai bao lâu thì khỏi?

Các phác đồ điều trị giang mai hiện tại kéo dài trong khoảng 2 – 3 tuần (tùy giai đoạn) là có thể tiêu diệt hoàn toàn lượng xoắn khuẩn Treponema pallidum trong cơ thể. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là đã hoàn thành quá trình điều trị giang mai, vì cần phải theo dõi hiệu quả sau điều trị và có thể cần kéo dài 6 – 12 – 24 tháng.

  • Giai đoạn bệnh:Giang mai sớm (≤ 1 năm) thì vi khuẩn dễ bị tiêu diệt nên thời gian khỏi bệnh cũng nhanh. Giang mai muộn (> 1 năm hoặc không rõ thời gian mắc) cần phác đồ kéo dài và theo dõi lâu hơn.
  • Phác đồ thuốc sử dụng: Penicillin là phác đồ chuẩn, giúp đạt hiệu quả nhanh và ổn định nhất. Nếu dùng các loại thuốc thay thế thì thời gian khỏi bệnh có thể dài hơn và cần theo dõi sát hơn.
  • Diễn tiến huyết thanh học: Đáp ứng huyết thanh học được đánh giá qua mức giảm hiệu giá kháng thể (VDLR/RPR) ít nhất 4 lần so với ban đầu. Nếu hiệu giá giảm chậm hoặc dao động bất thường thì cần nghi ngờ tái nhiễm hoặc thất bại điều trị có thể phải điều trị lại.

Việc điều trị bằng thuốc thường chỉ kéo dài 2 – 3 tuần, nhưng bệnh nhân cần được theo dõi xét nghiệm máu định kỳ trong tối thiểu 6 – 24 tháng để xác nhận đã khỏi bệnh hoàn toàn.

Các loại thuốc điều trị giang mai theo phác đồ Bộ Y Tế

Benzathin penicillin là loại thuốc trị giang mai hiệu quả nhất trong trong đa số các trường hợp mắc giang mai. Bên cạnh đó còn có procain penicillin, doxycyclin, ceftriaxon, azithromycin, erythromycin như là những lựa chọn thay thế trong các tình huống nhất định.

1. Benzathin penicillin

Benzathine penicillin là thuốc điều trị giang mai hiệu quả nhất dưới dạng tiêm bắp sâu, và được khuyến cáo ưu tiên cho hầu hết các đối tượng. Đây là loại thuốc “tiêu chuẩn vàng” đã được chứng minh hiệu quả với giang mai ở mọi giai đoạn không biến chứng, với tác dụng trực tiếp tiêu diệt xoắn khuẩn Treponema pallidum.

Benzathin penicillin được xác nhận an toàn và là loại thuốc trị giang mai duy nhất được khuyến cáo hàng đầu cho các thai phụ, giúp ngăn chặn biến chứng tim mạch, thần kinh cùng nguy cơ lây truyền giang mai bẩm sinh nếu điều trị kịp thời.

Benzathine penicillin (hay Benzathin benzylpenicillin) là thuốc điều trị giang mai hiệu quả nhất được các chuyên gia y tế khuyến nghị, và hiện nay được ưu tiên hàng đầu trong phác đồ điều trị của Bộ Y Tế.
Benzathine penicillin (hay Benzathin benzylpenicillin) là thuốc điều trị giang mai hiệu quả nhất được các chuyên gia y tế khuyến nghị, và hiện nay được ưu tiên hàng đầu trong phác đồ điều trị của Bộ Y Tế.

2. Procain penicillin

Procain penicillin là một lựa chọn thay thế hiệu quả nếu không có sẵn thuốc benzathin penicillin. Thuốc này cũng được sử dụng dưới dạng tiêm bắp sâu, với tác dụng tương tự như các penicillin là giúp tiêu diệt trực tiếp xoắn khuẩn giang mai.

Tuy nhiên, procain penicillin có tác dụng kéo dài trong khoảng 12 – 24 tiếng (ngắn hơn benzathin penicillin) nên cần tiêm hàng ngày trong khoảng 10 – 20 ngày tùy trường hợp để đảm bảo hiệu quả tốt nhất.

Việc tuân thủ điều trị là rất quan trọng. Nếu bỏ liều quá 1 ngày sẽ khiến nồng độ thuốc trong máu giảm, vi khuẩn có thể kháng thuốc hoặc hồi phục, do đó buộc bác sĩ phải chỉ định lại phác đồ từ đầu.

Xem thêm: Phác đồ điều trị giang mai Bộ Y tế

Procain penicillin thường được ưu tiên thứ hai khi không có thuốc benzathin penicillin.
Procain penicillin thường được ưu tiên thứ hai khi không có thuốc benzathin penicillin.

3. Doxycyclin

Doxycycline là thuốc trị giang mai thay thế được ưu tiên hàng đầu cho người bệnh dị ứng với penicillin (không mang thai) nhờ hiệu quả cao và dạng uống tiện lợi. Đây là loại thuốc kháng sinh đường uống, giúp tiêu diệt T. pallidum bằng cách ngăn vi khuẩn tạo ra protein – một thành phần thiết yếu để vi khuẩn phát triển và tồn tại.

Doxycycline có hiệu quả ở mức chấp nhận được, với hiệu quả khả quan với giang mai giai đoạn sớm khi tuân thủ phác đồ điều trị đúng và đầy đủ.

Tuy nhiên, doxycycline không được sử dụng trong điều trị giang mai ở phụ nữ mang thai vì có thể gây các biến chứng nghiêm trọng cho thai nhi.

Xem thêm: Vaccine giang mai

4. Ceftriaxone

Ceftriaxone là thuốc kháng sinh phổ rộng có hiệu quả trong điều trị giang mai. Các tổ chức quốc tế (như Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ) đã công nhận ceftriaxone một một lựa chọn thay thế hợp lý ở một số trường hợp bệnh không thể dùng penicillin.

Một số nghiên cứu khoa học cho thấy, thuốc ceftriaxon có khả năng tiêu diệt T. pallidum hiệu quả trong dịch não tủy. Do đó nó có thể hữu ích trong các phác đồ điều trị giang mai thần kinh.

Mặc dù vậy, ceftriaxon vẫn chưa được sử dụng như một “chuẩn” trong điều trị giang mai như penicillin. Điều này là vì thuốc thiếu nhiều dữ liệu xác nhận từ các nghiên cứu quy mô lớn và thiếu chuẩn hóa trong liều lượng, do đó chỉ được dùng như một lựa chọn thay thế có điều kiện.

Hơn nữa, tuy ceftriaxone được áp dụng trong một số trường hợp phụ nữ có thai (theo phác đồ của Bộ Y Tế) thì vẫn cần theo dõi hiệu quả sát sao để phát hiện các dấu hiệu giang mai ở bé, bởi thuốc chưa được xác nhận là có thể ngăn ngừa giang mai bẩm sinh hiệu quả.

Ceftriaxon là một lựa chọn thay thế có thể được cân nhắc khi người bệnh không thể điều trị với penicillin.
Ceftriaxon là một lựa chọn thay thế có thể được cân nhắc khi người bệnh không thể điều trị với penicillin.

5. Azithromycin

Azithromycin là một loại kháng sinh đường uống có thể thay thế cho procain penicillin hoặc khi người bệnh bị dị ứng với penicillin. Với liều duy nhất 2 gram, azithromycin có thể tiêu diệt Treponema pallidum nhờ ức chế khả năng tạo ra protein của vi khuẩn.

Tuy nhiên, tình trạng kháng thuốc trong điều trị giang mai đang ngày càng tăng khiến azithromycin không còn hiệu quả mạnh mẽ như trước đó. Vậy nên nó chỉ được cân nhắc như một lựa chọn thay thế có điều kiện.

Nhiều tổ chức y tế thế giới (như CDC Hoa Kỳ và WHO) đều cảnh báo nguy cơ điều trị thất bại cao khi dùng azithromycin, do đó không khuyến nghị dùng thuốc này trong hầu hết các trường hợp.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo azithromycin chỉ nên được cân nhắc trong những tình huống rất đặc biệt khi không còn lựa chọn nào khác, đồng thời cần phải giám sát chặt chẽ xuyên suốt quá trình điều trị.

6. Erythromycin

Erythromycin hiện nay chỉ được xem là một trong những lựa chọn cuối thay thế cho penicillin trong điều trị giang mai. Điều này là vì thuốc có hiệu quả thấp, do đó và phải uống với liều cao nhiều lần mỗi ngày trong 14 – 30 ngày liên tục để có hiệu quả.

Nhiều nghiên cứu còn cho thấy, erythromycin có tỷ lệ điều trị thất bại cao đáng kể, đặc biệt là ở phụ nữ mang thai. Điều này dẫn đến rủi ro lây truyền từ mẹ sang con và gây giang mai bẩm sinh.

Xem thêm