Sùi mào gà ở môi: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Sùi mào gà ở môi là gì?

Sùi mào gà ở môi là một bệnh nhiễm virus do Human Papillomavirus (virus HPV) gây ra, đặc biệt là các chủng HPV-6 và HPV-11. Đây là một dạng nhiễm trùng qua đường tình dục (STD), xuất hiện dưới dạng các nốt mụn cóc, nốt sùi, mềm, mảng đỏ hoặc mảng trắng, mọc tập trung thành từng mảng giống như mào gà hoặc súp lơ trên môi và xung quanh miệng.

Virus HPV có hơn 150 chủng khác nhau, trong đó khoảng 40 chủng có thể lây truyền qua đường tình dục, gây ra các tổn thương ở môi, miệng và vùng sinh dục.

Nguyên nhân và đường lây truyền sùi mào gà môi

Sùi mào gà ở môi thường thường do các nguyên nhân sau:

• Quan hệ tình dục bằng miệng: Đây là con đường phổ biến nhất gây sùi mào gà ở môi. Tiếp xúc trực tiếp giữa niêm mạc miệng và cơ quan sinh dục của người nhiễm virus làm virus dễ dàng xâm nhập vào các vết trầy xước nhỏ trên môi hoặc trong miệng, dẫn đến nhiễm virus HPV và hình thành các tổn thương sùi mào gà.​
• Tiếp xúc trực tiếp với vết thương hở ở môi: Virus HPV có thể truyền thông qua tiếp xúc da kề da, đặc biệt khi có vết thương hở trên môi hoặc quanh miệng. Nó có thể xảy ra khi hôn hoặc các thao tác tiếp xúc khác mà da bị tổn thương, làm tăng nguy cơ nhiễm.​
• Dùng chung đồ dùng cá nhân: Mặc dù không phải là con đường phổ biến, virus HPV có thể truyền qua dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, son môi nếu chúng tiếp xúc trực tiếp với các tổn thương sùi mào gà hoặc niêm mạc môi bị tổn thương.
• Lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh đẻ: Virus HPV có thể truyền từ mẹ nhiễm virus sang trẻ sơ sinh trong quá trình sinh qua đường âm đạo. Tuy nhiên, tỉ lệ này khá thấp và thường không kéo dài, chỉ gây ra các tổn thương hô hấp gọi là laryngeal papillomatosis hoặc respiratory papillomatosis ở trẻ hiếm gặp.​
• Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng nhiễm virus HPV: Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ nhiễm virus HPV ở vùng môi và miệng như: Quan hệ tình dục không an toàn, có nhiều bạn tình; Hút thuốc lá làm tổn thương niêm mạc, tạo điều kiện cho virus xâm nhập; Uống rượu bia làm suy giảm miễn dịch tại chỗ; Suy giảm miễn dịch do các bệnh lý hoặc điều trị thuốc ức chế miễn dịch.

Xem thêm: Sùi mào gà ở họng

Triệu chứng nhận biết sùi mào gà

Sùi mào gà ở môi thường khởi phát sau một thời gian ủ bệnh từ 2 đến 9 tháng. Triệu chứng dễ nhận thấy nhất là sự xuất hiện các nốt mụn nhỏ, màu hồng nhạt hoặc trắng, kích thước vài milimet, mềm mại, có bề mặt gồ ghề giống như súp lơ hoặc mào gà, mọc tập trung quanh môi và trong khoang miệng.​

Lúc mới xuất hiện, các nốt sùi thường thưa, dễ bị nhầm lẫn với nhiệt miệng hoặc mụn rộp do đặc điểm không rõ ràng, không đau và không ngứa khiến nhiều người chủ quan bỏ qua.

Khi tổn thương phát triển, các nốt sùi có thể kết dính nhau thành mảng lớn, lan rộng ra xung quanh môi và niêm mạc miệng. Người bệnh có thể cảm thấy vướng víu, khó chịu khi ăn uống hoặc nói chuyện. Trong một số trường hợp, có thể xuất hiện hiện tượng sưng tấy hoặc viêm quanh vùng tổn thương, đôi khi có chảy dịch hoặc loét nếu tổn thương bị kích thích liên tục hoặc nhiễm trùng.

Nguy cơ và biến chứng khi bị sùi mào gà ở môi

Sùi mào gà ở môi không trực tiếp đe dọa tính mạng nhưng có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Biến chứng bao gồm viêm loét, sưng tấy lan rộng, chảy dịch hôi, đau nhức, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt ăn uống và thẩm mỹ khuôn mặt, gây khó khăn trong giao tiếp và giảm chất lượng cuộc sống.​

Đặc biệt, một số chủng HPV nguy cơ cao như HPV type 16 và 18 có thể gây biến chứng ung thư vùng miệng và vòm họng. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khoảng 10% nam giới và 3.6% nữ giới bị ung thư miệng là do nhiễm virus HPV. HPV cũng là nguyên nhân của khoảng 70% các ca ung thư cổ họng, gốc lưỡi và amidan. Nguy cơ ung thư tăng cao nếu người bệnh có thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc tình trạng suy giảm miễn dịch.​

Bên cạnh đó, sùi mào gà ở môi còn ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý người bệnh, gây mặc cảm, lo âu, tự ti do tổn thương lúc đầu tưởng nhẹ nhưng lan rộng, mất thẩm mỹ, tạo gánh nặng về mặt tâm thần.​

Do đó, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời các tổn thương sùi mào gà ở môi là rất quan trọng để tránh các biến chứng nguy hiểm nêu trên. Nếu thấy xuất hiện các nốt sùi mềm màu hồng hoặc trắng trên môi hoặc xung quanh miệng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị hiệu quả.​

Xem thêm: Sùi mào gà hậu môn

Phương pháp chẩn đoán sùi mào gà ở môi

Việc chẩn đoán sùi mào gà ở môi bắt đầu bằng khám lâm sàng kỹ càng bởi bác sĩ chuyên khoa. Bác sĩ sẽ quan sát và đánh giá các tổn thương điển hình như các nốt mụn nhỏ, mềm, màu hồng hoặc trắng, bề mặt gồ ghề như mào gà hoặc súp lơ xuất hiện trên môi và xung quanh miệng. Khám lâm sàng giúp xác định vị trí, kích thước, cũng như phân biệt tổn thương với các bệnh lý miệng khác.​

Để xác định chính xác sự hiện diện của virus HPV và loại bệnh, các xét nghiệm chuyên sâu sẽ được sử dụng bao gồm:

• Xét nghiệm PCR (Polymerase Chain Reaction): Giúp phát hiện DNA của virus HPV trong mẫu lấy từ tổn thương trên môi hoặc trong khoang miệng. Phương pháp này có độ nhạy cao và cho phép xác định chính xác chủng HPV gây bệnh, rất quan trọng trong việc đánh giá nguy cơ biến chứng.​
• Sinh thiết mô bệnh phẩm: Phân tích mô lấy từ tổn thương dưới kính hiển vi giúp xác định mức độ tổn thương và loại trừ khả năng ung thư hoặc các bệnh lý khác. Sinh thiết cũng hỗ trợ phân loại typ HPV và đánh giá mức độ ảnh hưởng của virus.​
• Kiểm tra Acid Acetic (dung dịch giấm): Khi bôi dung dịch axit axetic lên vùng nghi ngờ tổn thương, vùng bị nhiễm HPV sẽ chuyển màu trắng, giúp phát hiện các tổn thương chưa rõ ràng và khó quan sát bằng mắt thường.​

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm bổ sung để loại trừ các bệnh đồng mắc như herpes (mụn rộp miệng) hoặc các viêm nhiễm khác trong khoang miệng để tránh chẩn đoán nhầm và lựa chọn cách điều trị phù hợp.

Xem thêm: Sùi mào gà bao quy đầu

Cách điều trị sùi mào gà ở môi hiệu quả

Sùi mào gà ở môi là bệnh nhiễm virus HPV chưa có thuốc đặc hiệu tiêu diệt hoàn toàn virus. Do đó, mục tiêu điều trị là loại bỏ các tổn thương sùi, kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa tái phát và giảm nguy cơ biến chứng.​

Phương pháp điều trị nội khoa

Điều trị nội khoa áp dụng cho tổn thương nhẹ, dạng nốt sùi nhỏ, mới phát, bao gồm dùng các thuốc bôi tại chỗ:

• Podophyllotoxin: Thuốc có tác dụng phá hủy tế bào nhiễm virus, thường dùng 2 lần/ngày trong 3 ngày, nghỉ 4 ngày, và lặp lại chu kỳ nếu cần.
• Imiquimod: Thuốc kích thích hệ thống miễn dịch tại chỗ giúp chống lại virus, bôi lên tổn thương 3 lần/tuần.
• Acid Trichloroacetic (TCA): Dung dịch axit bôi tại chỗ giúp phá hủy mô sùi, có thể sử dụng trực tiếp bởi bác sĩ.

Các thuốc này phải được dùng theo đúng chỉ định của bác sĩ để tránh tác dụng phụ như kích ứng, bỏng, viêm loét.​

Phương pháp điều trị ngoại khoa

Khi tổn thương sùi rộng, tái phát hoặc khó lành, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp can thiệp ngoại khoa:

• Đốt điện (Electrocautery): Sử dụng dòng điện để đốt tổn thương.
• Đốt laser CO2: Tiêu hủy tổn thương với tia laser chính xác, giảm đau và ít để lại sẹo.
• Áp lạnh bằng Nitơ lỏng (Cryotherapy): Đóng băng tế bào nhiễm virus khiến tổn thương tự bong ra.
• Cắt nạo tổn thương (Surgical excision): Phẫu thuật loại bỏ tổn thương lớn.
• Liệu pháp quang động ALA-PDT: Dùng ánh sáng kích thích thuốc nhạy cảm để tiêu diệt tế bào bệnh.

Các phương pháp này giúp loại bỏ nhanh tổn thương nhưng không tiêu diệt dứt điểm virus, do đó cần theo dõi tái khám định kỳ để phát hiện sớm tái phát.

Xem thêm: Sùi mào gà ở tay

Biện pháp phòng ngừa sùi mào gà ở môi

Để phòng ngừa sùi mào gà ở môi, bạn có thể tham khảo các biện pháp dưới đây:

• Tiêm vaccine HPV: Tiêm vaccine HPV (như Gardasil, Gardasil 9) là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất giúp bảo vệ chống lại các chủng virus HPV gây sùi mào gà và các nguy cơ ung thư vùng miệng, vòm họng. Tiêm chủng được khuyến cáo tiêm cho cả người lớn và trẻ em, nam và nữ trong độ tuổi từ 9 đến 45 tuổi. Vắc xin giúp giảm khoảng 90% nguy cơ nhiễm các chủng HPV nguy hiểm và đã được chứng minh làm giảm đáng kể tỷ lệ ung thư liên quan đến HPV.​
• Quan hệ tình dục an toàn: Bạn nên sử dụng bao cao su hoặc màng chắn nha khoa khi quan hệ tình dục bằng đường miệng giúp giảm nguy cơ nhiễm virus HPV. Việc hạn chế số lượng bạn tình và duy trì mối quan hệ chung thủy cũng góp phần làm giảm khả năng nhiễm HPV.​
• Vệ sinh cá nhân và hạn chế tiếp xúc: Không dùng chung đồ cá nhân như khăn mặt, son môi, bàn chải đánh răng với người khác để tránh lây nhiễm virus qua tiếp xúc gián tiếp. Vệ sinh răng miệng sạch sẽ hàng ngày cũng làm giảm nguy cơ virus tồn tại và phát triển ở niêm mạc miệng.​
• Khám sức khỏe định kỳ: Khám nha khoa và khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các tổn thương bất thường trong khoang miệng, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ tiến triển sang bệnh nghiêm trọng hơn như ung thư vòm họng.​
• Từ bỏ thói quen xấu: Các thói quen như hút thuốc lá, dùng rượu bia làm suy giảm hệ miễn dịch, sức đề kháng, tạo điều kiện cho virus HPV tiến triển và tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc từ bỏ những thói quen này góp phần tăng cường khả năng phòng vệ tự nhiên của cơ thể.

Lưu ý khi nghi ngờ mắc sùi mào gà ở môi

Khi nghi ngờ mắc sùi mào gà ở môi, bạn nên chú ý các vấn đề dưới đây:

• Khám chuyên khoa sớm và chính xác: Chuyên gia sức khỏe khuyến cáo khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ sùi mào gà ở môi thì nên chủ động đến khám tại các cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời. Việc khám chuyên khoa giúp tránh nhầm lẫn với các bệnh lý khác như nhiệt miệng hay mụn rộp, đồng thời giảm nguy cơ lây lan.​
• Không tự ý dùng thuốc: Người bệnh không nên tự ý mua thuốc hoặc áp dụng các phương pháp điều trị không có căn cứ y học, vì điều này có thể làm tổn thương nghiêm trọng vùng môi, khiến bệnh nặng hơn, tái phát hoặc gây biến chứng. Thuốc và phương pháp điều trị cần được chỉ định bởi bác sĩ chuyên môn sau khi có kết quả chẩn đoán đầy đủ.​
• Khai báo trung thực tiền sử: Việc khai báo trung thực tiền sử quan hệ tình dục, các triệu chứng, cũng như tình trạng sức khỏe giúp bác sĩ đánh giá toàn diện bệnh trạng và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả. Đây cũng là cơ sở để bác sĩ tư vấn phòng ngừa tái nhiễm và bảo vệ bạn tình.​
• Giữ tinh thần tích cực: Duy trì tâm lý lạc quan, tránh lo lắng thái quá là một yếu tố quan trọng giúp hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả tốt hơn. Người bệnh cũng nên tìm sự hỗ trợ từ người thân và chuyên gia tâm lý nếu cần để giảm bớt áp lực về mặt tâm thần.​

Xem thêm

• Sùi mào gà ở ngực
• Sùi mào gà ở bẹn
• Sùi mào gà ở nướu răng
• Sùi mào gà ở chân