Siêu âm hình thái học là mốc thăm khám quan trọng trong thai kỳ, giúp đánh giá toàn diện cấu trúc và sự phát triển của thai nhi. Không chỉ cho hình ảnh rõ nét về hình dáng, chuyển động của bé, phương pháp này còn hỗ trợ bác sĩ kiểm tra các cơ quan quan trọng, phát hiện sớm nhiều dị tật bẩm sinh tiềm ẩn. Nhờ đó, mẹ bầu có thể yên tâm hơn và chủ động theo dõi thai kỳ an toàn.

Siêu âm hình thái học là gì?

Siêu âm hình thái học là một kỹ thuật siêu âm chuyên sâu được thực hiện trong tam cá nguyệt thứ hai, nhằm khảo sát chi tiết cấu trúc thai nhi. Khác với siêu âm kiểm tra tim thai hay tuổi thai thông thường, siêu âm hình thái tập trung vào việc đánh giá toàn bộ cơ quan của em bé: từ não, tim, cột sống cho đến tay chân, bụng và các cơ quan nội tạng.

Về bản chất, siêu âm hình thái sử dụng sóng siêu âm để tạo hình ảnh cắt lớp của thai nhi, giúp bác sĩ quan sát hình dáng thai nhi, sự sắp xếp và phát triển của các cơ quan. Qua đó, nhiều dị tật thai nhi có thể được phát hiện ngay từ trong bụng mẹ, khi vẫn còn đủ thời gian để theo dõi, tư vấn và can thiệp phù hợp.

siêu âm hình thái học
Siêu âm hình thái học là một kỹ thuật siêu âm chuyên sâu được thực hiện trong tam cá nguyệt thứ hai, nhằm khảo sát chi tiết cấu trúc thai nhi

Phân biệt siêu âm hình thái học với các loại khác

Trong suốt thai kỳ, mẹ bầu sẽ được thực hiện nhiều kỹ thuật siêu âm khác nhau trong các lần khám thai định kỳ. Dù cùng sử dụng sóng siêu âm, nhưng mỗi loại lại có mục đích và giá trị khác nhau.

  • Siêu âm 2D: Siêu âm 2D giúp bác sĩ xác định thai đã vào đúng tử cung hay chưa, đo kích thước thai để ước tính tuổi thai, theo dõi tim thai và dự báo ngày dự sinh. Hình ảnh thu được ở dạng đen – trắng, đủ để theo dõi sự phát triển chung nhưng chưa thể đánh giá chi tiết cấu trúc các cơ quan của thai nhi.
  • Siêu âm 3D và siêu âm 4D: Siêu âm 3D cho hình ảnh tĩnh rõ nét về khuôn mặt, tay chân, còn siêu âm 4D cho phép quan sát hình ảnh chuyển động theo thời gian thực, giúp mẹ thấy rõ chuyển động thai nhi, nét mặt hay cử chỉ của bé. Tuy nhiên, giá trị y khoa của 3D và 4D chủ yếu mang tính hỗ trợ và trải nghiệm, không thay thế được việc đánh giá cấu trúc chuyên sâu.
  • Siêu âm hình thái học: Siêu âm hình thái học được xem là lần kiểm tra toàn diện và quan trọng nhất trong thai kỳ, với mục tiêu chính là đánh giá chi tiết cấu trúc cơ thể thai nhi và phát hiện sớm các bất thường. Trong quá trình siêu âm, bác sĩ sẽ kiểm tra lần lượt não, tim, cột sống, dạ dày, thận, tay chân, nhau thai, dây rốn và lượng nước ối theo quy trình y khoa chuẩn. Khác với việc “xem hình” đơn thuần, siêu âm hình thái học còn bao gồm đo đạc, đối chiếu các chỉ số với mốc phát triển bình thường theo từng giai đoạn, đòi hỏi bác sĩ có chuyên môn sâu và kinh nghiệm siêu âm sản khoa.

Xem thêm: Cách tính cân nặng thai nhi trên siêu âm

Siêu âm hình thái học tuần bao nhiêu?

Siêu âm hình thái học nên được thực hiện trong khoảng tuần thứ 18 đến tuần thứ 24 của thai kỳ. Trong đó:

  • Tuần thứ 20 được xem là mốc lý tưởng nhất. Lúc này, các cơ quan của thai nhi đã hình thành rõ ràng nhưng vẫn còn đủ không gian và nước ối để quan sát chi tiết.
  • Tuần thứ 24 vẫn có thể thực hiện, nhưng một số cấu trúc nhỏ có thể khó đánh giá hơn nếu thai đã lớn.
siêu âm hình thái học
Siêu âm hình thái học nên được thực hiện trong khoảng tuần thứ 18 đến tuần thứ 24 của thai kỳ

Các bộ phận thai nhi được kiểm tra trong siêu âm hình thái học

Trong một lần siêu âm hình thái, bác sĩ sẽ kiểm tra rất nhiều cơ quan quan trọng của thai nhi, bao gồm:

  • Kiểm tra tim thai: Đánh giá cấu trúc tim, buồng tim, van tim và dòng chảy cơ bản để sàng lọc tim bẩm sinh.
  • Kiểm tra cột sống: Quan sát cột sống từ cổ đến cùng cụt nhằm phát hiện các bất thường như hở ống thần kinh.
  • Kiểm tra tay chân: Xác định sự hiện diện và hình dạng tay, chân, ngón tay, ngón chân.
  • Kiểm tra dạ dày: Đảm bảo dạ dày có vị trí đúng và có dịch, phản ánh khả năng nuốt của thai nhi.
  • Kiểm tra nhau thai: Xác định vị trí nhau bám, độ trưởng thành và nguy cơ nhau tiền đạo.
  • Kiểm tra dây rốn: Kiểm tra số lượng mạch máu trong dây rốn và vị trí bám.
  • Kiểm tra nước ối: Đánh giá lượng nước ối để phát hiện tình trạng đa ối hoặc thiểu ối.
siêu âm hình thái học
Trong một lần siêu âm hình thái, bác sĩ sẽ kiểm tra rất nhiều cơ quan quan trọng của thai nhi như tim thai, cột sống, tay chân,…

Các dị tật thai nhi phát hiện qua siêu âm hình thái học

Một trong những giá trị lớn nhất của siêu âm hình thái học thai nhi là khả năng phát hiện sớm nhiều dị tật nghiêm trọng, bao gồm:

  • Sứt môi và hở hàm ếch: Là dị tật vùng mặt khá thường gặp. Với mặt cắt chuẩn, bác sĩ có thể quan sát rõ môi trên, hàm và khẩu cái, từ đó phát hiện sớm tình trạng sứt môi hoặc hở hàm ếch để có kế hoạch theo dõi và can thiệp sau sinh.
  • Khe hở thành bụng: Xảy ra khi các cơ quan như ruột hoặc gan không nằm trọn trong ổ bụng mà lộ ra ngoài. Đây là dị tật nặng, thường được phát hiện nhờ đánh giá vị trí và cấu trúc thành bụng thai nhi.
  • Tim bẩm sinh: Là một trong những nhóm dị tật phổ biến nhất. Siêu âm hình thái học cho phép kiểm tra tim thai thông qua các mặt cắt buồng tim, đường ra của mạch máu lớn, giúp phát hiện sớm các bất thường về cấu trúc tim.
  • Không có thận hoặc bất thường hệ tiết niệu: Bác sĩ sẽ kiểm tra sự hiện diện, kích thước thận và bàng quang. Việc không thấy thận hoặc bàng quang bất thường có thể gợi ý dị tật nghiêm trọng.
  • Thai vô sọ: Là dị tật nặng của hệ thần kinh trung ương, đặc trưng bởi việc không hình thành hộp sọ và não, thường có thể phát hiện khá sớm qua siêu âm.
  • Thoát vị cơ hoành: Khi các cơ quan ổ bụng di chuyển lên lồng ngực, ảnh hưởng đến sự phát triển phổi và tim.
  • Dấu hiệu gợi ý bất thường nhiễm sắc thể: Một số hình ảnh siêu âm có thể gợi ý hội chứng Down hoặc hội chứng Edwards, đặc biệt khi kết hợp với các xét nghiệm sàng lọc trước sinh khác.

Những lưu ý cho mẹ bầu khi thực hiện siêu âm

Để buổi siêu âm hình thái đạt hiệu quả tốt nhất, mẹ bầu nên lưu ý:

  • Thực hiện siêu âm đúng thời điểm bác sĩ chỉ định: Siêu âm quá sớm có thể khiến nhiều cấu trúc chưa phát triển rõ. Thời điểm phù hợp giúp bác sĩ đánh giá chính xác cấu trúc và sự phát triển của thai nhi.
  • Tuân thủ lịch khám thai định kỳ: Siêu âm hình thái học là một phần của quá trình theo dõi thai kỳ. Việc khám đều đặn giúp bác sĩ có đầy đủ dữ liệu để so sánh và phát hiện bất thường nếu có.
  • Mang theo đầy đủ hồ sơ thai kỳ trước đó: Những thông tin này giúp bác sĩ đối chiếu các chỉ số, đánh giá sự phát triển liên tục của thai nhi qua từng giai đoạn.
  • Giữ tâm lý thoải mái, tránh căng thẳng: Tâm lý lo lắng có thể khiến mẹ mệt mỏi và ảnh hưởng đến trải nghiệm siêu âm.
  • Không quá lo lắng khi cần kiểm tra bổ sung: Việc bác sĩ đề nghị siêu âm lại hoặc kết hợp thêm xét nghiệm khác nhằm làm rõ hình ảnh hoặc xác nhận kết quả, không đồng nghĩa với việc thai nhi có vấn đề.
  • Lựa chọn cơ sở y tế uy tín: Máy móc hiện đại và bác sĩ được đào tạo bài bản về kỹ thuật siêu âm sản khoa sẽ giúp đảm bảo độ chính xác và an toàn cho cả mẹ và bé.

Xem thêm: Siêu âm đầu dò có phát hiện thai sớm không?