Xét nghiệm ADN bằng bàn chải đánh răng có chính xác không?

Xét nghiệm ADN bằng bàn chải đánh răng có được không?

Câu trả lời là CÓ. Bàn chải đánh răng hiện được xem là một trong những mẫu vật cá nhân có thể sử dụng để xét nghiệm ADN trong nhiều trường hợp đặc biệt. Nếu mẫu còn đủ ADN và không bị lẫn với ADN của người khác, độ tin cậy của xét nghiệm ADN bằng bàn chải đánh răng có thể tương đương mẫu niêm mạc miệng thông thường.

Tuy nhiên, kết quả vẫn phụ thuộc nhiều vào chất lượng mẫu, thời gian sử dụng bàn chải, cách bảo quản và nguy cơ nhiễm mẫu.

ADN trên bàn chải đánh răng đến từ đâu?

Khi đánh răng, các tế bào niêm mạc miệng và nước bọt sẽ bám lại trên lông bàn chải và phần đầu bàn chải. Những tế bào này chứa ADN nên phòng xét nghiệm có thể tách vật liệu di truyền để phân tích huyết thống hoặc quan hệ sinh học.

Ngoài nước bọt, một số trường hợp còn có thể lưu lại tế bào từ nướu hoặc mô mềm trong khoang miệng khi đánh răng hằng ngày.

Nếu bàn chải được sử dụng đủ thời gian và không bị nhiễm bẩn, các tế bào còn sót lại trên bàn chải thường vẫn đủ để phòng xét nghiệm tách ADN. Trong thực tế, nhiều trung tâm xét nghiệm ADN hiện nay có thể phân tích ADN từ:

• Bàn chải đánh răng.
• Dao cạo râu.
• Tóc có chân tóc.
• Móng tay hoặc móng chân.

Khi nào nên dùng bàn chải đánh răng để xét nghiệm ADN?

Bàn chải đánh răng thường được xem là mẫu ADN thay thế trong các trường hợp khó lấy mẫu trực tiếp. Tuy nhiên, không phải mọi bàn chải đều đủ ADN để phân tích nên việc lựa chọn và bảo quản mẫu rất quan trọng.

• Khi không thể lấy mẫu trực tiếp: Bàn chải đánh răng thường được sử dụng khi không thể lấy máu hoặc mẫu niêm mạc miệng trực tiếp từ người cần xét nghiệm, chẳng hạn như người ở xa, không hợp tác hoặc đã qua đời nhưng còn vật dụng cá nhân.
• Khi cần xét nghiệm kín đáo: Đây là loại mẫu thường được dùng trong xét nghiệm huyết thống dân sự hoặc các trường hợp muốn lấy mẫu kín đáo hơn so với lấy máu hoặc dùng tăm bông niêm mạc miệng.
• Khi không còn mẫu sinh học phù hợp khác: Nếu không còn tóc có chân tóc, máu hoặc mẫu niêm mạc miệng, bàn chải đánh răng có thể được dùng để thử tách ADN từ tế bào còn bám trên lông bàn chải.
• Khi cần xét nghiệm ADN từ người đã mất: Trong một số trường hợp, bàn chải đánh răng của người đã mất có thể được sử dụng để hỗ trợ xác minh huyết thống nếu mẫu còn đủ ADN và chưa bị nhiễm bẩn.

Lưu ý quan trọng: Xét nghiệm ADN bằng bàn chải đánh răng (hay các mẫu đặc biệt tự thu) CHỈ có giá trị cho mục đích dân sự tự nguyện (để biết sự thật). Hoàn toàn không có giá trị hành chính – pháp lý.

Yêu cầu đối với mẫu bàn chải đánh răng

Để tăng khả năng tách ADN thành công, mẫu bàn chải đánh răng cần đáp ứng một số điều kiện nhất định. Chất lượng mẫu ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của kết quả xét nghiệm ADN.

• Bàn chải chỉ nên do một người sử dụng: Đây là yêu cầu rất quan trọng khi xét nghiệm ADN bằng bàn chải đánh răng. Nếu nhiều người dùng chung bàn chải, mẫu có thể bị lẫn ADN và làm giảm độ tin cậy của kết quả phân tích. Vì vậy, phòng xét nghiệm thường ưu tiên bàn chải được sử dụng riêng bởi một người trong thời gian đủ dài.
• Bàn chải cần được sử dụng đủ thời gian: Bàn chải mới hoặc chỉ dùng vài lần có thể chưa có đủ tế bào niêm mạc miệng để tách ADN. Thông thường, mẫu phù hợp là bàn chải đã được sử dụng nhiều lần và còn lưu lại đủ tế bào trên lông bàn chải.
• Không nên dùng bàn chải quá cũ hoặc bị ẩm mốc: Nếu bàn chải để lâu trong môi trường ẩm, ADN có thể bị phân hủy hoặc nhiễm vi khuẩn, nấm mốc. Điều này có thể làm giảm chất lượng mẫu và tăng nguy cơ xét nghiệm không đạt.
• Mẫu dễ thất bại nếu bảo quản sai cách: Một số trường hợp khiến mẫu bàn chải khó phân tích ADN gồm dùng chung bàn chải, mẫu quá cũ, bị ướt lâu ngày, bảo quản trong túi kín gây ẩm hoặc chạm tay nhiều vào phần lông bàn chải. Vì vậy, người thực hiện nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đầu bàn chải sau khi thu mẫu.

Cách lấy và bảo quản mẫu bàn chải đánh răng

Việc lấy và bảo quản mẫu đúng cách có thể giúp tăng khả năng tách ADN thành công từ bàn chải đánh răng. Nếu mẫu bị ẩm, nhiễm bẩn hoặc bảo quản sai cách, ADN có thể bị phân hủy và ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.

• Để bàn chải khô tự nhiên trước khi đóng gói: Sau khi thu mẫu, nên để bàn chải khô tự nhiên ở nơi sạch sẽ và thoáng khí. Không nên dùng máy sấy, ánh nắng gắt hoặc nguồn nhiệt để làm khô vì nhiệt độ cao có thể ảnh hưởng đến ADN còn bám trên lông bàn chải.
• Bảo quản bằng phong bì giấy thay vì túi nilon: Nhiều phòng xét nghiệm khuyến nghị sử dụng phong bì giấy hoặc hộp giấy sạch để đựng mẫu. Túi nilon kín có thể giữ hơi ẩm bên trong, tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc nấm mốc phát triển và làm giảm chất lượng ADN.
• Hạn chế chạm tay vào phần lông bàn chải: Khi thu mẫu, nên cầm ở phần cán bàn chải để tránh làm lẫn ADN từ người khác vào mẫu. Việc chạm tay trực tiếp vào đầu bàn chải có thể làm tăng nguy cơ nhiễm mẫu và ảnh hưởng đến quá trình phân tích.
• Ghi rõ thông tin từng mẫu: Nếu gửi nhiều mẫu cùng lúc, nên ghi rõ tên mẫu, mối quan hệ hoặc người sử dụng bàn chải trên phong bì đựng mẫu. Điều này giúp phòng xét nghiệm hạn chế nhầm lẫn trong quá trình tiếp nhận và xử lý.
• Gửi mẫu đến trung tâm xét nghiệm sớm: Mẫu nên được gửi đến phòng xét nghiệm càng sớm càng tốt sau khi thu để giảm nguy cơ ADN bị phân hủy theo thời gian. Nếu để quá lâu trong môi trường không phù hợp, khả năng tách ADN thành công có thể giảm đáng kể.

Chi phí xét nghiệm ADN bằng bàn chải đánh răng bao nhiêu?

Chi phí xét nghiệm ADN bằng bàn chải đánh răng thường cao hơn mẫu máu hoặc niêm mạc miệng vì đây là nhóm mẫu đặc biệt, cần quy trình xử lý phức tạp hơn.

Mức giá thường phụ thuộc vào:

• Loại xét nghiệm.
• Chất lượng mẫu.
• Số lượng mẫu cần phân tích.
• Thời gian trả kết quả.

Lưu ý, nếu bàn chải không chứa đủ lượng ADN để tách chiết thành công, trung tâm sẽ yêu cầu khách hàng cung cấp lại mẫu mới (có thể là mẫu khác) để tiếp tục quy trình. Vì không phải mọi bàn chải đều còn đủ ADN, người thực hiện nên liên hệ trung tâm xét nghiệm trước khi gửi mẫu để được hướng dẫn bảo quản và đánh giá khả năng thực hiện phù hợp hơn.