Tro cốt có xét nghiệm ADN được không?

Tro cốt có xét nghiệm ADN được không?

Tro cốt đã thiêu hóa hoàn toàn không thể dùng để xét nghiệm ADN để thực hiện xét nghiệm huyết thống hoặc nhận dạng cá nhân. Cơ hội xét nghiệm chỉ có nếu còn sót lại lõi răng hoặc mảnh xương chưa bị nhiệt hóa triệt để. Nguyên nhân là vì ADN nằm trong nhân tế bào, trong khi quá trình hỏa táng sử dụng nhiệt độ rất cao có thể phá hủy gần như toàn bộ mô mềm và cấu trúc tế bào của cơ thể.

Sau hỏa táng, phần còn lại thường chủ yếu là tro, khoáng chất và các mảnh xương đã bị cháy mạnh. Khi ADN bị phân hủy bởi nhiệt, phòng xét nghiệm sẽ rất khó hoặc không thể tách được vật liệu di truyền còn nguyên vẹn để phân tích. Đây là lý do tro cốt thông thường thường không được xem là loại mẫu phù hợp cho xét nghiệm ADN.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm, nếu còn mảnh xương hoặc răng chưa bị cháy hoàn toàn, phòng xét nghiệm có thể đánh giá khả năng tách ADN từ các phần này.

Nếu mục đích là xác định huyết thống với người đã mất, nhiều chuyên gia pháp y thường khuyến nghị tìm các mẫu sinh học khác như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, móng tay đã cắt từ trước hoặc cuống rốn/răng sữa (nếu có lưu giữ) để tăng khả năng giám định ADN thành công.

Tro cốt khác gì với hài cốt chưa hỏa táng?

Nhiều người thường nhầm giữa tro cốt và hài cốt. Đây là hai loại mẫu hoàn toàn khác nhau trong giám định ADN. Tro cốt là phần còn lại sau hỏa táng ở nhiệt độ cao. Hài cốt chưa hỏa táng có thể vẫn còn xương, răng hoặc mô bảo tồn ADN.

Trong pháp y, xương và răng chưa bị thiêu hủy hoàn toàn thường có khả năng lưu giữ ADN tốt hơn tro cốt sau hỏa táng.

Có trường hợp nào vẫn còn khả năng xét nghiệm không?

Một số trường hợp hiếm vẫn có thể còn khả năng giám định ADN thông qua tro cốt nếu:

• Khi còn mảnh xương chưa cháy hoàn toàn: Một số phần xương đặc có khả năng bảo vệ ADN tốt hơn mô mềm nên phòng xét nghiệm đôi khi sẽ đánh giá khả năng tách ADN từ các mẫu này. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào mức độ cháy và tình trạng bảo quản của mẫu xương còn lại.
• Khi răng còn tương đối nguyên vẹn: Răng là một trong những cấu trúc cứng nhất của cơ thể nên đôi khi có thể lưu giữ ADN tốt hơn các mô khác. Trong pháp y, tủy răng thường được xem là vị trí có khả năng còn ADN nếu nhiệt độ và thời gian hỏa táng chưa phá hủy hoàn toàn cấu trúc bên trong răng.
• Khi quá trình thiêu không triệt để hoặc nhiệt độ không quá cao: Một số trường hợp thiêu không hoàn toàn, cháy cục bộ hoặc tiếp xúc với nhiệt độ thấp hơn lò hỏa táng tiêu chuẩn có thể vẫn còn mô cứng chứa ADN. Đây thường là các tình huống đặc biệt và cần được chuyên gia pháp y đánh giá trực tiếp trước khi quyết định xét nghiệm.
• Khi còn mẫu sinh học khác của người đã mất: Nếu tro cốt không còn khả năng tách ADN, người thân vẫn có thể cân nhắc các mẫu sinh học khác như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, tóc còn chân tóc hoặc móng tay của người đã mất. Lưu ý, các xét nghiệm từ vật dụng cá nhân của người đã khuất chỉ có giá trị dân sự, kết quả này không được pháp luật công nhận trong các tranh chấp hành chính do không thể xác thực nguồn gốc mẫu sinh học.
• Khi có thể thực hiện xét nghiệm ADN gián tiếp qua người thân: Nếu không còn mẫu phù hợp từ người đã mất, phòng xét nghiệm có thể đề xuất xét nghiệm ADN gián tiếp bằng cách so sánh ADN với cha mẹ ruột, con ruột hoặc anh chị em ruột của người đó.
• Cần đánh giá mẫu thực tế trước khi xét nghiệm: Ngay cả khi còn xương hoặc răng, khả năng tách ADN thành công vẫn khá thấp do ADN có thể đã bị phân hủy mạnh bởi nhiệt. Vì vậy, nhiều trung tâm xét nghiệm sẽ cần đánh giá trực tiếp mẫu trước khi xác định có thể thực hiện giám định ADN hay không.

Có thể dùng mẫu của người thân để xác định huyết thống không?

Trong nhiều trường hợp, xét nghiệm ADN gián tiếp có thể được sử dụng khi người cần xét nghiệm đã qua đời hoặc không còn mẫu sinh học phù hợp để phân tích trực tiếp. Đây là phương pháp so sánh ADN giữa người cần xác minh và những người có quan hệ huyết thống gần nhằm đánh giá mối quan hệ di truyền.

Một số mẫu thường được sử dụng để đối chiếu gồm cha mẹ ruột, con ruột hoặc anh chị em ruột. Tùy từng trường hợp cụ thể, phòng xét nghiệm sẽ lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp để tăng khả năng xác định quan hệ huyết thống.

Xét nghiệm ADN gián tiếp thường được cân nhắc khi:

• Người cần xét nghiệm đã mất.
• Không còn mẫu sinh học như máu, tóc hoặc móng tay.
• Tro cốt hoặc hài cốt không còn khả năng tách ADN.

Trong thực tế, đây thường là giải pháp thay thế khả thi hơn so với cố gắng xét nghiệm ADN trực tiếp từ tro cốt sau hỏa táng.