Bệnh sán lá phổi: Triệu chứng, nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa

Sán lá phổi là gì?

Sán lá phổi là bệnh do ký sinh trùng giống giun dẹp thuộc chi Paragonimus, ký sinh chủ yếu trong phổi người và động vật, gây ra. Bệnh chủ yếu lây qua đường ăn uống và dễ bị nhầm lẫn với lao hoặc viêm phổi do có sự tương đồng về triệu chứng (ho kéo dài, đau ngực, ho ra máu, v.v.). Nếu không điều trị kịp thời, sán có thể di chuyển sang não, da và gây ra các biến chứng như rối loạn thị giác, nhiễm trùng thứ phát, v.v.

Sán lá phổi là một loại ký sinh trùng nhỏ thuộc chi Paragonimus

Xem thêm: Sán lá ruột

Nguyên nhân nhiễm sán lá phổi

Bệnh sán lá phổi không lây trực tiếp từ người sang người mà chủ yếu lây qua đường tiêu hóa. Những nguyên nhân nhiễm sán lá phổi gồm:

• Ăn các loại hải sản sống hoặc chưa chế biến kỹ như cua đá, tôm càng nước ngọt.
• Sử dụng các công cụ sơ chế (dao, kéo) chưa được vệ sinh cẩn thận.

Xét nghiệm 10+ ký sinh trùng ở người lớn và trẻ em

• Xét nghiệm sán chó, mèo, giun đũa, sán lá gan lớn ….
• Tầm soát nguy cơ nhiễm trùng gây tổn thương não, phổi, hệ thần kinh
• Quy trình đơn giản, nhanh chóng, nhận kết quả online
• Xét nghiệm ngoài giờ hành chính tại hơn 40+ điểm lấy mẫu Diag

TÌM HIỂU THÊM

200+

Cơ sở y tế đối tác

2400+

Bác sĩ tin tưởng

Dấu hiệu của bệnh sán lá phổi

Các triệu chứng có thể thay đổi tùy theo giai đoạn nhiễm bệnh và vị trí mà sán ký sinh trong cơ thể.

Triệu chứng nhiễm bệnh sán lá phổi giai đoạn đầu

Trong giai đoạn đầu, bệnh thường tiến triển chậm và dễ bị nhầm lẫn với lao phổi, viêm phổi, hay hen suyễn. Các triệu chứng trong giai đoạn này gồm:

• Sốt nhẹ và cảm thấy mệt mỏi, kéo dài trong vài ngày đến vài tuần.
• Đau bụng âm ỉ hoặc đôi khi quặn thắt, thường ở vùng quanh rốn hoặc trên bụng.
• Ngứa da đột ngột.

Triệu chứng khi sán vào phổi

Khi sán di chuyển vào phổi, các triệu chứng thường liên quan đến vấn đề về hô hấp:

• Ho mãn tính, có thể ho khan hoặc ho có đờm và ho ra máu, có xu hướng tăng dần theo thời gian.
• Đau ngực âm ỉ, đặc biệt khi ho hoặc hít thở sâu và có thể lan lên vai hoặc lưng.
• Khó thở và cảm thấy tức ngực, đặc biệt khi vận động mạnh.
• Mất cảm giác ngon miệng, tiêu chảy, sụt cân và mệt mỏi kéo dài.

Triệu chứng khi sán vào các cơ quan khác

Các triệu chứng khi sán vào não gồm:

• Đau đầu dữ dội, cảm giác như bị áp lực ở đầu, có thể xuất hiện đột ngột hoặc kéo dài thành từng cơn.
• Bị co giật hoặc động kinh bất ngờ.
• Mờ mắt, mất thăng bằng hoặc thay đổi ý thức.

Các triệu chứng khi sán vào gan gồm:

• Đau âm ỉ ở vùng dưới sườn phải, đôi khi lan lên vai phải.
• Gan to nhưng thường không gây đau, chỉ phát hiện khi thăm khám và xét nghiệm.

Các triệu chứng khi sán ở dưới da gồm:

• Xuất hiện các cục u nhỏ dưới da, có thể cảm nhận được sự di chuyển của u.
• Vùng da quanh u đỏ, ngứa hoặc đau nhẹ, cơn đau thường đến đột ngột và từng đợt.

Xem thêm: Sán não

Tác hại của sán lá phổi đối với sức khỏe

Tùy vào số lượng sán, thời gian nhiễm và vị trí ký sinh, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng sức khỏe, như:

• Tổn thương phổi: Sán gây viêm kéo dài, dẫn đến ho dai dẳng, ho ra máu, đau ngực và khó thở.
• Suy giảm hô hấp: Tổn thương phổi làm giảm khả năng hô hấp, gây mệt mỏi và khó thở cả khi vận động nhẹ.
• Tác động lên hệ thần kinh: Sán có thể di chuyển vào não, gây co giật, đau đầu, rối loạn thị giác. Trường hợp nguy hiểm có thể gây viêm màng não đe dọa tính mạng.
• Ảnh hưởng gan: Nếu sán đến gan, có thể gây viêm hoặc hình thành u nang.
• Nhiễm trùng thứ phát: Tổn thương phổi do sán giúp vi khuẩn dễ xâm nhập, gây viêm phổi tái phát hoặc kéo dài.

Nhóm đối tượng nguy cơ cao

Bất kỳ ai đều có thể nhiễm sán lá phổi. Tuy nhiên, dưới đây là nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn:

• Người có thói quen ăn cua đá, tôm càng nước ngọt còn sống hoặc chưa nấu chín kỹ.
• Người sống gần môi trường nước dễ tiếp xúc với ký sinh trùng sán lá phổi.
• Người làm việc trong ngành thực phẩm hoặc thường xuyên tiếp xúc với thủy sản sống.
• Trẻ nhỏ, người già hoặc người có hệ miễn dịch yếu.

Tham khảo: Sán xơ mít

Phương pháp chẩn đoán bệnh sán lá phổi

Các phương pháp chẩn đoán bệnh sán lá phổi gồm:

• Xét nghiệm tìm trứng sán: Bác sĩ sẽ lấy mẫu đờm hoặc phân của bệnh nhân để soi dưới kính hiển vi tìm trứng sán – thường xuất hiện sau vài tháng từ lúc nhiễm bệnh.
• Xét nghiệm máu: Đây là xét nghiệm dùng để phát hiện tình trạng tăng bạch cầu ái toan, giúp xác định tình trạng nhiễm sán lá phổi cấp tính.
• Xét nghiệm huyết thanh (ELISA): Đây là xét nghiệm tìm kiếm sự tồn tại của kháng thể chống lại sán lá phổi. Kết quả xét nghiệm có giá trị cao trong chẩn đoán tình trạng sán di chuyển đến các cơ quan khác ngoài phổi.
• Chụp X-quang ngực: Giúp phát hiện các tổn thương tại phổi như vết mờ, ổ áp xe, tổn thương ở mô kẽ hoặc dịch màng phổi, tràn khí màng phổi. Đây là phương pháp phân biệt sán lá phổi và các bệnh khác như lao phổi.
• Chụp CT-Scan ngực: Đây là phương pháp cung cấp hình ảnh chi tiết về các tổn thương ở phổi, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán chính xác và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Khi nào cần thăm khám y tế?

Mọi người cần thăm khám y tế nếu:

• Ho liên tục hơn 2 tuần, đi kèm ho ra máu hoặc đờm bất thường.
• Đau tức ngực không rõ nguyên nhân, cảm giác khó thở, tức ngực khi vận động.
• Mệt mỏi, sụt cân, chán ăn không rõ nguyên nhân.
• Đau đầu dữ dội, co giật, mờ mắt, xuất hiện các cục u dưới da.
• Đã điều trị bệnh sán lá phổi và cần tái khám để theo dõi hiệu quả điều trị và đánh giá nguy cơ tái nhiễm.

Phương pháp điều trị bệnh sán lá phổi

Sử dụng thuốc là phương pháp điều trị chính ở bệnh sán lá phổi. Các loại thuốc bác sĩ thường chỉ định gồm:

• Praziquantel: Đây là loại thuốc chính trong điều trị sán lá phổi. Tùy theo tình trạng bệnh nhân mà bác sĩ có thể chỉ định liều uống phù hợp.
• Thuốc Triclabendazole: Đây là loại thuốc thay thế, thường được sử dụng phổ biến hơn trong phác đồ điều trị bệnh sán lá gan. Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp thì bác sĩ vẫn có thể sử dụng để điều trị nhiễm sán lá phổi.

Phương pháp phòng ngừa nhiễm sán lá phổi

Để phòng ngừa nhiễm sán lá phổi, mọi người nên:

• Luôn nấu chín kỹ cua, tôm và các loại thủy sản nước ngọt trước khi ăn, tránh ăn sống hoặc tái.
• Uống nước đã được đun sôi, không uống nước ao hồ hoặc nước chưa qua xử lý.
• Rửa sạch kỹ các nguyên liệu, đặc biệt là hải sản, trước khi chế biến.
• Vệ sinh sạch sẽ dao, thớt, bát đũa và các dụng cụ nấu ăn.
• Dọn dẹp rác thải, tránh để nước đọng xung quanh nhà.
• Sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt và nấu ăn.

Lời kết

Sán lá phổi là bệnh ký sinh trùng nghiêm trọng nhưng có thể phòng tránh và điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Luôn nấu chín kỹ hải sản nước ngọt, giữ vệ sinh thực phẩm, và kiểm tra sức khỏe thường xuyên để bảo vệ bản thân khỏi bệnh lý này.

Xem thêm:

• Sán máng
• Sán lá máu