Bệnh giun móc do giun móc và giun mỏ gây ra khi ký sinh tại đường ruột của bệnh nhân. Biểu hiện rõ nhất khi nhiễm giun móc là thiếu máu mãn tính, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của người bệnh nếu không được điều trị kịp thời. DIAG sẽ giải đáp chi tiết về bệnh giun móc, nguyên nhân, triệu chứng và tác hại của ký sinh trùng này trong bài viết dưới đây.

Bệnh giun móc là gì?

Bệnh giun móc do hai loại ký sinh trùng giun móc (Ancylostoma duodenale) và giun mỏ (Necator americanus) gây nên. Chúng thuộc nhóm giun tròn, ký sinh tại ruột non của người nhiễm thông qua việc ngoạm hai đầu móc vào niêm mạc ruột để tiến hành hút máu. Đây là một trong những nguyên nhân khiến người nhiễm giun móc bị thiếu máu mãn tính.

Giun móc hút khoảng 0,2-0,34 ml máu/ngày, gây ra những vết lở loét. Trong trường hợp nghiêm trọng, bệnh giun móc có thể gây bội nhiễm, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây vết loét thành ruột.

Giun móc hay giun mỏ đều thuộc nhóm giun tròn ký sinh trong ruột của người bị nhiễm.
Giun móc hay giun mỏ đều thuộc nhóm giun tròn ký sinh trong ruột của người bị nhiễm.

Ấu trùng giun móc xâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua da, thường gặp nhất là qua chân khi đi chân đất trên đất có phân người hoặc động vật nhiễm giun móc. Sau khi xuyên qua da, ấu trùng di chuyển theo máu đến phổi, lên khí quản, rồi được nuốt vào đường ruột và phát triển thành giun trưởng thành tại ruột non.

Chu kỳ phát triển của giun móc

Chu kỳ giun móc trải qua các giai đoạn sau:

  • Trứng giun móc: Trứng giun móc được giun trưởng thành đẻ và thải ra ngoài qua phân người nhiễm. Khi trứng tiếp xúc với đất ẩm, trong vòng 1-2 ngày sẽ nở thành ấu trùng giai đoạn đầu.
  • Ấu trùng giun móc giai đoạn 1: Ấu trùng này sống tự do trong đất hoặc phân, ăn vi khuẩn và các chất hữu cơ. Trong vòng 10 ngày tiếp theo, ấu trùng trải qua hai lần lột xác để phát triển thành ấu trùng giai đoạn 3.
  • Ấu trùng giun móc giai đoạn 3: Ấu trùng này không ăn, có sức sống mạnh, có thể xâm nhập vào cơ thể người qua da, thường qua chân khi tiếp xúc với đất bị ô nhiễm. Sau khi thâm nhập da, ấu trùng di chuyển theo mạch máu đến tim rồi phổi, xuyên qua phế nang, lên khí quản và được nuốt xuống ruột non để tiếp tục phát triển.
  • Giun móc trưởng thành: Ấu trùng sau khi vào ruột non sẽ lột xác thành giun trưởng thành, bám vào thành ruột non bằng các móc đặc biệt rồi hút máu của vật chủ để tồn tại. Giun trưởng thành sinh sản, đẻ trứng, trứng được thải vào phân và chu kỳ phát triển tiếp tục.

Thời gian ủ bệnh của giun móc bắt đầu từ khi xâm nhập vào cơ thể qua da, niêm mạc lên tim, phổi rồi trở lại ruột và phát triển thành giun móc trưởng thành là khoảng 42-45 ngày. Trong trường hợp ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể thông qua thức ăn, nước uống thì chúng sẽ ký sinh trực tiếp ở ruột non hoặc tá tràng.

Chu trình phát triển của giun móc/giun mỏ từ trứng giun móc phát triển thành ấu trùng giun móc giai đoạn 1, giai đoạn 3 và giun móc trưởng thành.
Chu trình phát triển của giun móc/giun mỏ từ trứng giun móc phát triển thành ấu trùng giun móc giai đoạn 1, giai đoạn 3 và giun móc trưởng thành.

Triệu chứng nhiễm giun móc

Người nhiễm bệnh giun móc sẽ xuất hiện triệu chứng ở da bàn chân hoặc giữa các kẽ ngón chân nếu tiếp xúc với đất có ấu trùng giun móc, gây ngứa rát và nổi mẩn đỏ.

Các triệu chứng này xuất hiện đột ngột trong vài giờ đến vài ngày sau khi tiếp xúc. Khi ấu trùng di chuyển và phát triển lên ruột non, bệnh nhân có thể đau bụng vùng quanh rốn hoặc bụng trên, kèm theo các triệu chứng tiêu hóa như đau âm ỉ, đầy hơi, tiêu chảy, khó tiêu và chán ăn.

Đồng thời, người nhiễm giun móc có thể cảm thấy mệt mỏi, yếu sức và giảm sức tập trung. Bên cạnh đau bụng và các triệu chứng ngứa da, người bệnh còn gặp một số triệu chứng đi kèm khác bao gồm ban ngứa da, ho nhẹ và đau họng do ấu trùng di chuyển qua phổi.

Nếu người bệnh đi chân đất trên đất bẩn và vệ sinh kém, triệu chứng bệnh có thể trở nên nặng hơn. Trong một số trường hợp, người nhiễm giun móc sẽ chỉ cảm thấy ngứa nhẹ. Nhưng nếu bệnh trở nặng có thể gây suy nhược cơ thể, thiếu máu nặng, suy dinh dưỡng.

Đối tượng nguy cơ cao nhiễm giun móc

Nhóm các đối tượng có nguy cơ cao nhiễm giun móc bao gồm:

  • Người có thể nhiễm giun móc do sống ở khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới: Giun phát triển mạnh ở những nơi có khí hậu ấm và ẩm, đặc biệt là ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.
  • Người sống ở khu vực có điều kiện vệ sinh kém: Những nơi thiếu hệ thống vệ sinh và xử lý phân người không đúng cách là môi trường lý tưởng cho giun phát triển.
  • Người đi chân trần: Chân tiếp xúc trực tiếp nền đất bị nhiễm phân chứa trứng giun là một trong những con đường chính dẫn đến nhiễm giun.
  • Trẻ em: Trẻ em thường chơi đùa trên đất và có thể tiếp xúc với đất bị nhiễm giun, do đó, chúng có khả năng nhiễm cao hơn.
  • Người làm nông nghiệp: Những người làm việc trong nông nghiệp, đặc biệt là những người sử dụng phân người làm phân bón, có khả năng nhiễm giun cao hơn.
Người sống trong khu vực có khí hậu ẩm và ấm hoặc trong điều kiện vệ sinh kém, thường đi chân trần trên đất đều có nguy cơ cao nhiễm giun móc.
Người sống trong khu vực có khí hậu ẩm và ấm hoặc trong điều kiện vệ sinh kém, thường đi chân trần trên đất đều có nguy cơ cao nhiễm giun móc.

Tác hại của giun móc

Bệnh giun móc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người bệnh, gây ra những tác hại như:

  • Thiếu máu do thiếu sắt: Giun móc bám vào thành ruột non và hút máu, gây ra mất máu do thiếu sắt. Điều này có thể dẫn đến mệt mỏi, yếu đuối, da nhợt nhạt và khó thở.
  • Suy dinh dưỡng: Do giun móc hút chất protein và máu từ cơ thể. Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, vì nó có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và tăng trưởng của chúng.
  • Đau bụng và rối loạn tiêu hóa: Giun móc có thể gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa. Điều này có thể dẫn đến mất nước và mất cân bằng điện giải.
  • Phát ban và ngứa: Khi ấu trùng giun xâm nhập vào da, chúng có thể gây ra nổi mề và ngứa tại chỗ xâm nhập. Đây thường là triệu chứng đầu tiên và rõ ràng nhất.
  • Ho và khò khè: Khi ấu trùng di chuyển qua phổi, chúng có thể gây ra các vấn đề về đường hô hấp như ho và khò khè. Điều này thường xảy ra trong giai đoạn đầu của nhiễm trùng.
  • Mất cảm giác thèm ăn và giảm cân: Người nhiễm giun móc có thể mất cảm giác thèm ăn, dẫn đến sụt cân, suy dinh dưỡng.
  • Biến chứng nghiêm trọng: Nếu không được điều trị, nhiễm giun móc có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như suy tim do thiếu máu nặng, suy dinh dưỡng nghiêm trọng và các vấn đề về phát triển ở trẻ em.

Cách chẩn đoán và điều trị giun móc

Để chẩn đoán giun móc, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện hai phương pháp xét nghiệm giun móc sau:

  • Xét nghiệm phân: Phương pháp chính xác nhất là xét nghiệm phân để tìm trứng giun móc. Mẫu phân sẽ được kiểm tra dưới kính hiển vi để phát hiện trứng giun.
  • Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu có thể được thực hiện để kiểm tra mức độ thiếu máu và thiếu sắt, do giun móc gây ra.

Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể dựa vào các triệu chứng lâm sàng như phát ban, ngứa, đau bụng, tiêu chảy và thiếu máu để chẩn đoán giun móc.

Để điều trị giun móc, bác sĩ có thể cho uống một số loại thuốc tẩy giun móc tùy theo tình trạng sức khỏe của người bệnh. Lưu ý rằng bệnh nhân chỉ uống thuốc theo sự hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

Ngoài ra, với các triệu chứng như thiếu máu, bệnh nhân nên bổ sung sắt và các chất protein cần thiết. Trong trường hợp đau bụng và tiêu chảy, bệnh nhân nên sử dụng thuốc giảm đau và thuốc chống tiêu chảy theo chỉ định của bác sĩ.

Cách phòng ngừa giun móc

Để phòng ngừa giun móc, bạn nên chú ý đến việc cải thiện vệ sinh cá nhân và môi trường sống xung quanh như:

  • Đi giày hoặc dép: Tránh để chân trần tiếp xúc trực tiếp nền đất, đặc biệt là ở những khu vực có nguy cơ nhiễm giun móc cao. Đi giày hoặc dép giúp bảo vệ da khỏi sự xâm nhập của ấu trùng giun móc.
  • Cải thiện vệ sinh cá nhân: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn hoặc chuẩn bị thức ăn. Sử dụng nhà vệ sinh hoặc hố xí hợp vệ sinh để tránh phân người tiếp xúc với đất.
  • Xử lý phân đúng cách: Đảm bảo hệ thống vệ sinh và xử lý phân người đúng cách để ngăn ngừa lây nhiễm giun móc. Không sử dụng phân người làm phân bón trừ khi đã qua xử lý đúng cách.
  • Tránh tiếp xúc với đất bị nhiễm: Tránh tiếp xúc trực tiếp với đất ở những khu vực có nguy cơ nhiễm giun móc cao. Nếu phải tiếp xúc, hãy đeo găng tay và giày bảo hộ.
  • Giáo dục cộng đồng: Tăng cường giáo dục cộng đồng về nguy cơ nhiễm giun móc và cách phòng chống. Điều này bao gồm việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của vệ sinh cá nhân và môi trường.
  • Kiểm tra và điều trị định kỳ: Thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời nhiễm giun móc. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người sống ở khu vực có nguy cơ cao.
diag
Xét nghiệm 10+ ký sinh trùng ở người lớn và trẻ em
  • Xét nghiệm sán chó, mèo, giun đũa, sán lá gan lớn ….
  • Tầm soát nguy cơ nhiễm trùng gây tổn thương não, phổi, hệ thần kinh
  • Quy trình đơn giản, nhanh chóng, nhận kết quả online
  • Xét nghiệm ngoài giờ hành chính tại hơn 40+ điểm lấy mẫu Diag
200+
Cơ sở y tế đối tác
2400+
Bác sĩ tin tưởng

Lời kết

Trong bài viết lần này, Diag đã chia sẻ về giun móc và bệnh giun móc gây ra những tác hại nào đối với sức khỏe của người bệnh. Nếu có những triệu chứng của bệnh, bạn nên kịp thời điều trị để tránh biến chứng nghiêm trọng.