Giun kim: Nguyên nhân, dấu hiệu, tác hại và cách điều trị hiệu quả

Bệnh giun kim là gì?

Giun kim (Enterobius vermicularis) thuộc nhóm giun tròn, là nguyên nhân gây bệnh giun kim hiện nay. Giun kim kí sinh ở đường ruột của con người, phổ biến nhất ở trẻ nhỏ. Biểu hiện điển hình nhất của nhiễm giun kim là ngứa hậu môn, đặc biệt về đêm, do giun cái di chuyển ra vùng hậu môn để đẻ trứng.

Nguyên nhân nhiễm giun kim chủ yếu là do nuốt hoặc hít phải trứng giun kim từ môi trường bị nhiễm (tay, đồ vật, thực phẩm, không khí) và thói quen vệ sinh cá nhân chưa tốt. Môi trường đông người càng làm bệnh phổ biến và dễ tái nhiễm.

Chu kỳ phát triển của giun kim

Giun kim có chu trình phát triển trải qua các giai đoạn bao gồm: trứng, ấu trùng, trưởng thành. Trong giai đoạn trứng, giun cái di chuyển ra vùng hậu môn vào ban đêm để đẻ trứng. Mỗi giun cái có thể đẻ từ 10.000 đến 15.000 trứng. Trứng giun có kích thước nhỏ và có thể tồn tại trong môi trường từ 2 đến 3 tuần.

Trong giai đoạn ấu trùng, khi trứng được nuốt vào sẽ nở thành ấu trùng giun kim trong ruột non sau khoảng 4-6 giờ. Ấu trùng di chuyển xuống ruột già và bám vào thành ruột để phát triển thành giun trưởng thành. Giun kim trưởng thành sống chủ yếu ở ruột già. Quá trình từ khi nuốt trứng đến khi giun cái đẻ trứng mất khoảng 1 tháng. Tuổi thọ của giun kim từ 4 – 8 tuần.

Ngoài ra còn có chu kỳ ngược dòng của giun kim xảy ra khi ấu trùng giun kim nở từ trứng và chui ngược lại lên ruột, sau đó phát triển và gây bệnh.

Dấu hiệu bị giun kim

Bệnh nhân nhiễm giun kim thường có các dấu hiệu và triệu chứng sau:

• Ngứa vùng hậu môn: Đây là triệu chứng phổ biến và điển hình nhất, thường xảy ra vào ban đêm khi giun cái di chuyển ra ngoài để đẻ trứng ở rìa hậu môn. Cảm giác ngứa có thể dữ dội, gây khó chịu và dễ khiến người bệnh gãi làm tổn thương da vùng này.
• Ngứa vùng âm đạo: Có thể xảy ra ở nữ giới do giun kim có thể di chuyển từ hậu môn sang âm đạo, gây viêm, ngứa ngáy.
• Mất ngủ, khó chịu, cáu gắt: Ngứa vào ban đêm gây ảnh hưởng tới giấc ngủ, dẫn đến bứt rứt, cáu kỉnh, khó tập trung, đặc biệt ở trẻ em.
• Đau bụng âm ỉ hoặc khó chịu vùng bụng không liên tục: có thể gặp trong một số trường hợp nhiễm giun kim.
• Rối loạn tiêu hóa nhẹ: Bao gồm chán ăn, buồn nôn, phân lỏng hoặc có nhầy nhẹ, đôi khi có máu trong phân.
• Triệu chứng thần kinh và hành vi: Tiểu dầm ở trẻ nhỏ, nghiến răng, bứt rứt, bồn chồn, khóc đêm, mất cảm giác ngon miệng, giảm cân nhẹ liên quan đến mất ngủ và ngứa kéo dài.
• Viêm da do gãi và biến chứng thứ phát: Gãi nhiều có thể gây trầy xước, viêm nhiễm da vùng hậu môn hoặc âm đạo.

Tác hại của giun kim đối với con người

Giun kim có thể gây ra nhiều tác hại đối với sức khỏe con người, bao gồm: ngứa và kích ứng da, rối loạn giấc ngủ, rối loạn tiêu hóa, nhiễm trùng thứ phát và ảnh hưởng tâm lý. Trẻ nhiễm giun kim có thể xuất hiện các triệu chứng như giảm tập trung hoặc suy dinh dưỡng.

Các tác hại của nhiễm giun kim phổ biến bao gồm:

• Nhiễm trùng thứ phát: Gãi ngứa nhiều khiến tổn thương da vùng hậu môn, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm loét, nhiễm trùng da, chàm hóa vùng hậu môn hoặc vùng âm đạo.
• Mất ngủ, suy giảm chất lượng giấc ngủ: Ngứa và khó chịu vào đêm khuya gây mất ngủ, trẻ em dễ cáu gắt, mệt mỏi, ảnh hưởng đến tinh thần và hành vi.
• Rối loạn tiêu hóa: Giun kim bám vào niêm mạc ruột non hoặc ruột già gây viêm nhẹ, đau bụng âm ỉ, buồn nôn, rối loạn đại tiện như tiêu chảy nhẹ hoặc phân có nhầy.
• Kích ứng và viêm nhiễm vùng âm đạo, đường tiết niệu: Ở nữ giới, giun kim có thể di chuyển vào âm đạo, gây viêm ngứa, viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, thậm chí viêm niệu đạo dẫn đến rối loạn tiểu tiện và rối loạn kinh nguyệt.
• Ảnh hưởng tâm lý và sinh hoạt: Cảm giác ngứa kéo dài, mất ngủ, khó chịu gây lo lắng, căng thẳng và ảnh hưởng đến sự tập trung, sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt ở trẻ em dễ bị bứt rứt, giảm khả năng học tập.
• Suy dinh dưỡng, chậm phát triển: Ở trẻ nhỏ, giun kim có thể ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng, dẫn đến sụt cân, còi xương, suy dinh dưỡng cả về thể chất và trí tuệ.

Cách tẩy giun kim và điều trị bệnh

Điều trị giun kim bao gồm việc sử dụng thuốc tẩy giun, duy trì vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ. Nếu một nhóm người cùng bị nhiễm giun kim, cần điều trị đồng loạt để ngăn ngừa tái nhiễm.

Để tẩy giun kim, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân sử dụng một số loại thuốc điều trị giun kim sau:

• Mebendazole: Liều dùng cho người lớn và trẻ em là 100mg uống một lần, sau đó lặp lại sau 2 tuần.
• Albendazole (Albenza): Liều dùng cho người lớn và trẻ em là 400mg uống một lần, sau đó lặp lại sau 2 tuần.
• Pyrantel pamoate: Có sẵn không cần kê đơn, liều dùng là 11 mg/kg (tối đa 1g) uống một lần, sau đó lặp lại sau 2 tuần.

Xem thêm: Thuốc tẩy giun kim cho người lớn

Cách phòng chống giun kim

Để phòng chống nhiễm giun kim, bạn nên chú ý vệ sinh môi trường sống xung quanh và cá nhân như dưới đây:

• Rửa tay thường xuyên: Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước, đặc biệt là rửa tay sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn.
• Giặt giũ quần áo và giường chiếu: Giặt quần áo, ga trải giường và khăn tắm bằng nước nóng để tiêu diệt trứng giun, thường xuyên khử trùng đồ dùng và nơi ở.
• Cắt móng tay ngắn: Giữ móng tay ngắn và sạch để tránh trứng giun bám vào.
• Tránh gãi ngứa: Dù bị ngứa hậu môn nhưng bạn cũng nên tránh gãi ngứa để ngăn ngừa lây lan trứng giun.

Một số câu hỏi thường gặp

Mẹ bầu bị giun kim phải làm sao?

Khi mẹ bầu bị nhiễm giun kim, việc điều trị cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi. Trước tiên, cần vệ sinh cá nhân và môi trường sống xung quanh mẹ bầu. Trong trường hợp cần điều trị bằng thuốc, chỉ sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Giun kim sống trong môi trường nào?

Giun kim chủ yếu sống và phát triển trong cơ thể con người, đặc biệt là trong hệ tiêu hóa như ruột non, ruột già và vùng hậu môn.

Xét nghiệm 10+ ký sinh trùng ở người lớn và trẻ em

• Xét nghiệm sán chó, mèo, giun đũa, sán lá gan lớn ….
• Tầm soát nguy cơ nhiễm trùng gây tổn thương não, phổi, hệ thần kinh
• Quy trình đơn giản, nhanh chóng, nhận kết quả online
• Xét nghiệm ngoài giờ hành chính tại hơn 40+ điểm lấy mẫu Diag

TÌM HIỂU THÊM

200+

Cơ sở y tế đối tác

2400+

Bác sĩ tin tưởng

Lời kết

Trong bài viết lần này, Diag đã chia sẻ về bệnh giun kim từ các dấu hiệu cho đến cách điều trị và phòng tránh. Vì giun kim là loài ký sinh trùng chủ yếu ở trẻ nên ba mẹ cần đặc biệt lưu ý các triệu chứng ở trẻ để kịp thời chữa trị bệnh giun kim, tránh trẻ bị khó chịu trong thời gian dài và các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe.