Ứng dụng dành cho đối tác 
19001717 Ấu trùng ruồi ký sinh trên người: Triệu chứng và cách điều trị
Hiện tượng ấu trùng ruồi ký sinh trên người
Hiện tượng ấu trùng ruồi ký sinh trên người được gọi là bệnh giòi (Myiasis). Đây là tình trạng nhiễm ký sinh trùng ở động vật có xương sống (bao gồm cả người) gây ra bởi ấu trùng (giòi) của các loài ruồi hai cánh (bộ Diptera). Ấu trùng ăn mô sống hoặc mô chết của vật chủ.
Tuy nhiên, myiasis có thể do nhiều loài ruồi khác gây ra trên khắp thế giới, với các biểu hiện khác nhau. Một số loài quan trọng khác bao gồm:
- Ruồi Tumbu (Cordylobia anthropophaga): Phổ biến ở châu Phi, cũng gây bệnh giòi thể nhọt tương tự Dermatobia hominis, nhưng trứng thường được đẻ trên quần áo phơi ngoài trời hoặc nền đất ẩm và ấu trùng xâm nhập qua da lành.
- Ruồi ăn thịt (Screwworms): Gồm loài Cochliomyia hominivorax (Châu Mỹ như Trung Mỹ, Nam Mỹ) và Chrysomya bezziana (Cựu thế giới – Châu Phi, Châu Á). Đây là những loài ký sinh bắt buộc cực kỳ nguy hiểm, đẻ trứng trực tiếp vào vết thương hở hoặc các hốc tự nhiên (mũi, tai, mắt, bộ phận sinh dục). Ấu trùng ăn mô sống rất nhanh, gây phá hủy mô nghiêm trọng và có thể dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời.
Các loài ruồi khác có thể gây bệnh giòi ở nơi bị thương (thường là ký sinh tùy nghi – facultative, ăn mô chết hoặc mô đang lành) hoặc bệnh giòi ở các hốc cơ thể (mũi, tai, mắt, đường ruột, tiết niệu-sinh dục).
Ấu trùng ruồi trâu thường có hình dạng giống như con sâu, không có chân và có đầu to hơn phần đuôi. Chúng thường có màu trắng hoặc màu kem nhạt và có kích thước nhỏ, thường chỉ dài khoảng 1-2 cm.
Vòng đời và quá trình phát triển của ấu trùng ruồi
Vòng đời của ruồi trâu bao gồm bốn giai đoạn chính: trứng, ấu trùng, pupa (nhộng) và ruồi trưởng thành.
Giai đoạn trứng
- Đặc điểm: Trứng của ruồi Dermatobia hominis rất nhỏ, thường được đẻ lên cơ thể của các loài côn trùng hút máu như muỗi.
- Phát triển: Nở trong vòng vài ngày sau khi được đẻ, phụ thuộc vào điều kiện môi trường như nhiệt độ và độ ẩm.
Giai đoạn ấu trùng
- Hình dáng: Ấu trùng ruồi trâu có hình dạng giống con sâu, không có chân và có đầu to hơn phần đuôi.
- Kích thước: Ấu trùng dài khoảng 1-2 cm.
- Màu sắc: Ấu trùng có màu trắng hoặc màu kem nhạt.
- Phát triển: Sau khi trứng nở, ấu trùng ruồi trâu chui vào da của vật chủ qua vết cắn của côn trùng hút máu và phát triển dưới da trong khoảng 5-10 tuần. Trong giai đoạn này, ấu trùng gây ra các vết loét hoặc sưng trên da vật chủ.
Giai đoạn pupa (nhộng)
- Đặc điểm: Khi ấu trùng đã phát triển đầy đủ, chúng rơi xuống đất và hóa nhộng.
- Phát triển: Trong giai đoạn phát triển này, ấu trùng biến đổi thành ruồi trâu trưởng thành bên trong lớp vỏ. Quá trình này kéo dài khoảng 2-3 tuần.
Giai đoạn ruồi trưởng thành
- Đặc điểm: Ruồi trâu có kích thước nhỏ, màu đen hoặc nâu và có cánh.
- Phát triển: Sau khi thoát ra khỏi lớp vỏ, ruồi trâu sẽ tìm kiếm bạn tình và bắt đầu quá trình sinh sản mới.
Các loài ruồi khác có vòng đời và cách lây truyền khác nhau, ví dụ ruồi ăn thịt đẻ trứng trực tiếp lên vết thương.
Xem thêm:
Triệu chứng ấu trùng ruồi ký sinh trên người
Khi bị nhiễm ấu trùng ruồi trâu, người bệnh có thể gặp phải các dấu hiệu sau:
- Xuất hiện các vết loét hoặc mụn trên da, thường không lành và có thể ngày càng tồi tệ hơn.
- Vùng da bị nhiễm có thể đau rát, ngứa ngáy và có cảm giác như có vật di chuyển bên trong.
- Nơi bị thương có thể bị viêm nhiễm, sưng và chảy dịch mủ, chất lỏng có mùi hôi.
- Nơi bị thương có thể chảy máu, đặc biệt khi ấu trùng di chuyển hoặc phát triển.
- Người bệnh có thể sốt và sưng hạch bạch huyết.
Ngoài các dấu hiệu của thể nhọt trên (thường do D. hominis, C. anthropophaga), các thể myiasis khác có dấu hiệu riêng:
- Bệnh giòi vết thương: Có thể nhìn thấy ấu trùng di chuyển trong vết thương, mô bị phá hủy, chảy dịch mủ, mùi hôi, đau nhức.
- Bệnh giòi ở các hốc: Tùy vị trí như nghẹt mũi, chảy máu mũi, đau nhức (mũi); đau tai, ù tai, chảy dịch tai (tai); kích ứng mắt, sưng đỏ, chảy nước mắt, nhìn mờ, cảm giác dị vật (mắt); đau bụng, tiêu chảy, nôn ói (đường ruột – hiếm gặp).
Tác hại nghiêm trọng khi ấu trùng ruồi ký sinh dưới da
Khi ấu trùng ruồi trâu ký sinh có thể gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe con người, ví dụ như:
- Tổn thương mô: Ấu trùng ăn mô sống của vật chủ, gây ra tổn thương nghiêm trọng cho da và các mô dưới da.
- Nhiễm trùng thứ cấp: Vết thương do ấu trùng gây ra có thể bị nhiễm trùng thứ cấp do vi khuẩn, dẫn đến viêm nhiễm nặng hơn.
- Đau đớn và khó chịu: Người bệnh thường xuyên cảm thấy đau và khó chịu do sự di chuyển và phát triển của ấu trùng.
Nếu không được điều trị kịp thời, nơi nhiễm ấu trùng ruồi trâu có thể lan rộng ra các vùng da khác hoặc vào sâu trong cơ thể, gây ra các vấn đề nghiêm trọng hơn. Một số trường hợp tổn thương mô có thể dẫn đến hoại tử, làm mất chức năng của các bộ phận bị ảnh hưởng. Khi nhiễm trùng nặng có thể gây ra các biến chứng toàn thân như sốc nhiễm trùng, suy thận, suy hô hấp và thậm chí tử vong.
Cách điều trị và loại bỏ ấu trùng ruồi
Khi người bị ấu trùng ruồi trâu ký sinh trên da, bác sĩ sẽ thực hiện các kỹ thuật y tế để can thiệp chữa trị ngay lập tức. Một phương pháp thường dùng là bít lỗ thở của ấu trùng. Bác sĩ có thể bôi các chất đặc như sáp dầu khoáng (petroleum jelly), mỡ động vật hoặc các chất tương tự lên lỗ nhỏ trên đỉnh tổn thương.
Việc này làm ấu trùng thiếu oxy và phải trồi lên bề mặt để thở, giúp việc gắp bỏ dễ dàng hơn sau vài giờ hoặc ngày hôm sau. Sau đó, có thể dùng kẹp gắp nhẹ nhàng ấu trùng ra. Nếu không thành công hoặc cần lấy ra nhanh chóng, bác sĩ sẽ sử dụng thuốc gây tê để làm tê vùng da bị nhiễm, giúp giảm đau và dễ dàng lấy ấu trùng ra. Sau khi gây tê, bác sĩ sẽ rạch một vết nhỏ trên da và dùng dụng cụ y tế để lấy ấu trùng ra.
Khi đã lấy ấu trùng ra, bác sĩ có thể chỉ định tiếp tục sử dụng thuốc kháng sinh để đảm bảo vết thương không bị nhiễm trùng. Bệnh nhân cũng nên kết hợp với việc rửa vết thương hàng ngày bằng dung dịch sát khuẩn và băng bó lại để ngăn ngừa nhiễm trùng. Ngoài ra, bệnh nhân cần kiểm tra vết thương thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu nhiễm trùng hoặc biến chứng.
Cách phòng ngừa nhiễm ấu trùng ruồi
Hiện không có vắc-xin hoặc thuốc uống dự phòng đặc hiệu cho bệnh giòi. Các biện pháp phòng ngừa chính bao gồm:
- Tránh côn trùng đốt: Sử dụng thuốc xua côn trùng (DEET, Picaridin), mặc quần áo dài tay, sáng màu, ngủ trong màn (đặc biệt ở vùng lưu hành D. hominis).
- Xử lý quần áo (vùng ruồi Tumbu – Châu Phi): Là kỹ quần áo, tã lót, khăn trải giường đã phơi ngoài trời trước khi sử dụng, đặc biệt chú ý các đường may. Hoặc phơi quần áo trong nhà, dưới ánh nắng trực tiếp gay gắt hoặc sấy bằng máy.
- Vệ sinh vết thương: Chăm sóc và băng bó cẩn thận bất kỳ vết thương hở nào, đặc biệt ở các vùng có ruồi ăn thịt lưu hành.
- Kiểm soát ruồi: Giữ vệ sinh môi trường sống, xử lý rác thải đúng cách, sử dụng lưới chắn cửa để hạn chế ruồi vào nhà.
- Vệ sinh cá nhân tốt.
Xét nghiệm 10+ ký sinh trùng ở người lớn và trẻ em
- Xét nghiệm sán chó, mèo, giun đũa, sán lá gan lớn ….
- Tầm soát nguy cơ nhiễm trùng gây tổn thương não, phổi, hệ thần kinh
- Quy trình đơn giản, nhanh chóng, nhận kết quả online
- Xét nghiệm ngoài giờ hành chính tại hơn 40+ điểm lấy mẫu Diag
Lời kết
Trong bài viết lần này, Diag đã chia sẻ hiện tượng ấu trùng ruồi ký sinh trên người. Đây là một bệnh nhiễm ký sinh trùng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu như không được điều trị kịp thời. Với những triệu chứng nhiễm bệnh được đề cập trong bài viết lần này, người bệnh có thể lập tức phát hiện và điều trị kịp thời trước khi bệnh biến chứng nặng.
Xem thêm:
