Thiếu vitamin B12 gây bệnh gì? Dấu hiệu thiếu vitamin B12

Thiếu vitamin B12 có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, tạo máu và tiêu hóa. Trong đó bao gồm thiếu máu hồng cầu khổng lồ, tổn thương thần kinh ngoại biên, rối loạn nhận thức và thậm chí suy giảm chức năng tim mạch nếu kéo dài. DIAG sẽ chia sẻ các dấu hiệu nhận biết cơ thể thiếu vitamin B12 để bạn kịp thời bổ sung, tránh gây ra các bệnh lý sức khỏe nghiêm trọng.

Dấu hiệu thiếu vitamin B12

Dấu hiệu thiếu vitamin B12 (cobalamin) thường mơ hồ trong giai đoạn đầu nhưng có sự tiến triển rõ rệt nếu không được bổ sung hoặc điều trị sớm. Các triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Mệt mỏi và yếu cơ: Do thiếu máu, cơ thể không vận chuyển oxy hiệu quả, gây kiệt sức kéo dài.
• Da nhợt nhạt hoặc vàng da: Hồng cầu khổng lồ không trưởng thành đúng cách, dẫn đến thiếu oxy mô.
• Tê bì, châm chích tay chân: Tổn thương thần kinh ngoại biên, thường đối xứng ở chi dưới trước.
• Khó tập trung, trí nhớ kém: Thiếu B12 ảnh hưởng myelin não, gây suy giảm nhận thức giống sa sút trí tuệ.
• ​Viêm lưỡi, loét miệng: Lưỡi đỏ bóng, đau, kèm chán ăn và sụt cân.
• ​Rối loạn tiêu hóa: Buồn nôn, tiêu chảy hoặc táo bón do thiếu hụt ảnh hưởng niêm mạc ruột.

Thiếu vitamin B12 gây bệnh gì?

Vitamin B12 đóng vai trò thiết yếu trong việc sản xuất hồng cầu, duy trì lớp myelin bảo vệ dây thần kinh và tổng hợp DNA. Khi cơ thể thiếu hụt, các bệnh lý phát triển dần dần, thường gặp ở người ăn chay trường, người cao tuổi hoặc bệnh nhân rối loạn hấp thu (như viêm teo dạ dày). Trong đó, nghiêm trọng nhất là thiếu máu hồng cầu khổng lồ, dẫn đến mệt mỏi toàn thân và yếu cơ.

Thiếu máu hồng cầu khổng lồ

Thiếu vitamin B12 đặc biệt nghiêm trọng ở hệ tạo máu, chủ yếu biểu hiện qua thiếu máu hồng cầu khổng lồ. Tình trạng này xảy ra do vitamin B12 cần thiết cho tổng hợp DNA trong tế bào tiền thân hồng cầu, dẫn đến hồng cầu lớn bất thường, giảm số lượng và khả năng vận chuyển oxy hiệu quả. Kết quả là cơ thể rơi vào tình trạng thiếu oxy mô, gây mệt mỏi kéo dài và suy nhược toàn thân.

Tổn thương thần kinh – tâm thần

Khi cơ thể thiếu vitamin B12 chủ yếu gây thiếu máu hồng cầu khổng lồ, nhưng tác động nghiêm trọng nhất là đến hệ thần kinh trung ương và ngoại biên. Cụ thể, thiếu vitamin B12 gây tổn thương vỏ bọc dây thần kinh, tê bì tay chân, mất cảm giác rung và vị trí, đi lại loạng choạng, thậm chí liệt nếu nặng.

Xem thêm: Vitamin B12 có trong thực phẩm nào?

Triệu chứng tiêu hóa

Các bệnh lý như viêm teo niêm mạc dạ dày gây giảm hấp thu dưỡng chất, dẫn đến thiếu B12 và làm trầm trọng hơn các rối loạn tiêu hóa, làm giảm hấp thu dưỡng chất và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tổng thể. Viêm teo dạ dày có thể gây chán ăn, đầy hơi, táo bón xen kẽ tiêu chảy do rối loạn nhu động ruột.

Ảnh hưởng thai kỳ

Thiếu vitamin B12 trong thai kỳ đặc biệt nguy hiểm vì nhu cầu B12 tăng cao hơn trong thai kỳ do sự phát triển nhanh của thai nhi, trong khi dự trữ mẹ thường cạn kiệt ở tam cá nguyệt thứ 2 hoặc 3. Thiếu hụt này liên quan trực tiếp đến dị tật ống thần kinh như nứt đốt sống hoặc vô sọ, do rối loạn tổng hợp DNA và myelin ở thai nhi.

Ngoài ra, việc thai phụ thiếu hụt vitamin B12 cũng tăng nguy cơ sảy thai, sinh non và tiền sản giật do rối loạn chuyển hóa homocysteine.

Các bệnh lý nghiêm trọng khác

Người bị thiếu vitamin B12 do cơ chế tự miễn (thiếu máu ác tính) thường có nguy cơ mắc kèm các bệnh tự miễn khác như tiểu đường type 1, viêm khớp dạng thấp.

Nguyên nhân gây thiếu vitamin B12

Thiếu vitamin B12 chủ yếu bắt nguồn từ 4 nhóm nguyên nhân chính: Chế độ ăn thiếu hụt, rối loạn hấp thu, bệnh tự miễn và thuốc men.

Trong đó, nguyên nhân phổ biến nhất ở các nước phát triển là thiếu máu ác tính do kháng thể chống yếu tố nội tại glycoprotein cần thiết để hấp thu B12 ở hồi tràng. Người ăn chay trường chiếm tỷ lệ cao nhất ở nhóm thiếu chế độ ăn, vì B12 chỉ có trong sản phẩm động vật.

Người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao (ăn chay, có bệnh lý dạ dày) nên thực hiện xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu và định lượng Vitamin B12 tại hệ thống 40 chi nhánh của DIAG để chủ động tầm soát.

Tìm hiểu thêm về Gói xét nghiệm Vi chất Dinh dưỡng cho trẻ em và người lớn

Liều lượng vitamin B12 khuyến nghị an toàn

Thiếu vitamin B12 có thể phòng ngừa bằng việc duy trì liều lượng hàng ngày khuyến nghị (RDA), giúp tổng hợp DNA, hồng cầu và myelin thần kinh bình thường.

Xem thêm

• Trường hợp nào không được dùng vitamin B12?
• Thừa vitamin B12 gây bệnh gì?
• Triệu chứng thiếu vitamin B1 B6 B12?