Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng nhiều nghiên cứu khoa học uy tín cho thấy rằng: Thèm ngọt hay thèm đồ ngọt, nước ngọt đều không phải là dấu hiệu của sự thiếu hụt một hay nhiều vi chất cụ thể. Hiện nay có nhiều thông tin phổ biến nhưng chưa được chứng minh rõ ràng bằng các bằng chứng khoa học mạnh mẽ, và điều này thường khiến người đọc dễ nhầm tưởng cứ thèm ngọt là cần bổ sung vi chất. Việc tự ý bổ sung vi chất khi không thực sự thiếu hụt có thể không cần thiết, hay thậm chí là gây bất lợi cho sức khỏe. Thay vào đó, y học hiện đại xem “thèm ngọt” là hiện tượng đa yếu tố và có liên quan đến khả năng điều hòa năng lượng của cơ thể, hormone và hành vi ăn uống, chứ không phải thiếu vitamin hay khoáng chất riêng lẻ. Các chuyên gia y tế đã chỉ ra cảm giác thèm đồ ngọt thường liên quan đến tình trạng thiếu năng lượng tạm thời hoặc biến động đường huyết. Lúc này não sẽ ưu tiên những nguồn năng lượng nhanh (như đường), và từ đó kích thích cơ thể tiêu thụ nhiều đường hơn. Dù thèm ngọt chủ yếu do thói quen sinh hoạt, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy sự thiếu hụt một số khoáng chất tham gia trực tiếp vào quá trình kiểm soát đường huyết và insulin (như Crom, Magie, Kẽm) có thể làm trầm trọng thêm sự biến động đường huyết, khiến cơn thèm ngọt khó kiểm soát hơn.

Thèm ngọt được nhiều nghiên cứu cho thấy là cảm giác xảy ra khi cơ thể có mức đường huyết thấp và đang thiếu năng lượng mà không liên quan đến thiếu hụt dinh dưỡng.
Thèm ngọt được nhiều nghiên cứu cho thấy là cảm giác xảy ra khi cơ thể có mức đường huyết thấp và đang thiếu năng lượng mà không liên quan đến thiếu hụt dinh dưỡng.
Thậm chí thèm ngọt còn có tính gây nghiện theo kiểu hành vi, vì đường có trong đồ ngọt sẽ kích thích não tiết dopamine. Lúc này dopamine đóng vai trò như một chất tạo cảm giác thỏa mãn và não sẽ ghi nhớ rằng “ăn ngọt = dễ chịu”. Vậy nên mỗi khi buồn, mệt hoặc căng thẳng thì não sẽ thúc đẩy bạn tìm đến đồ ngọt để lặp lại cảm giác đó. Đặc biệt, cảm giác thèm đồ ngọt còn bị chi phối mạnh bởi nội tiết: Căng thẳng kéo dài (tăng hormone stress Cortisol), thiếu ngủ (tăng hormone thèm ăn Ghrelin), hoặc hội chứng tiền kinh nguyệt (biến động Estrogen) sẽ “thúc ép” não bộ tìm đến đường để xoa dịu thần kinh tức thời. Nếu những tình trạng này diễn ra nhiều lần thì một vòng lặp sẽ hình thành: càng ăn càng thấy dễ chịu và càng muốn ăn lại. Đây không phải là nghiện hóa học như chất kích thích nhưng đủ mạnh để tạo thành thói quen rất khó bỏ.

Việc tiêu thụ nhiều đồ ngọt trong thời gian dài sẽ làm “bòn rút” các khoáng chất thiết yếu (như Canxi, Magie, Vitamin B) để chuyển hóa lượng đường dư thừa. Nếu bạn có thói quen ăn ngọt lâu năm và hay mệt mỏi, Gói xét nghiệm Vi chất Dinh dưỡng tại DIAG sẽ giúp đánh giá chính xác mức độ hao hụt trong cơ thể để kịp thời bù đắp. Tìm hiểu thêm về Gói xét nghiệm Vi chất Chuyên sâu.

Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy ăn nhiều đường (nhiều đồ ngọt) có liên quan đến tình trạng dinh dưỡng, nhưng không phải theo kiểu thiếu chất là thèm đường. Các chuyên gia giải thích rằng điều này chủ yếu là do khẩu phần ăn bị pha loãng dinh dưỡng, nghĩa là cung cấp nhiều năng lượng nhưng lại ít vitamin và khoáng chất khi tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chứa đường, như nước ngọt và bánh kẹo. Tình trạng này khiến cơ thể thiếu hụt một số vi chất như sắt, kẽm, vitamin nhóm B… nhưng đây là hệ quả của chế độ ăn kém chất lượng, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp gây ra cảm giác thèm ngọt. Trong hầu hết các trường hợp thì tổng năng lượng ăn vào (calories) mới là yếu tố chính quyết định việc cơ thể có đủ vi chất hay không chứ không phải riêng lượng đường.

Một người ăn nhiều đồ ngọt có thể gặp tình trạng thiếu hụt một số vi chất, là do chế độ ăn chỉ tập trung nhiều đường mà thiếu đi sự đa dạng trong dinh dưỡng.
Một người ăn nhiều đồ ngọt có thể gặp tình trạng thiếu hụt một số vi chất, là do chế độ ăn chỉ tập trung nhiều đường mà thiếu đi sự đa dạng trong dinh dưỡng.

Thực tế cho thấy chế độ ăn dư thừa calo nhưng chứa toàn ‘calo rỗng’ từ đồ ngọt chính là nguyên nhân hàng đầu gây thiếu hụt vi chất, vì chúng tiêu tốn rất nhiều vitamin và khoáng chất của cơ thể để chuyển hóa. Mẹo cắt cơn thèm ngọt từ chuyên gia:

  • Uống ngay 1 ly nước lọc (cơ thể hay nhầm lẫn giữa khát và đói đường).
  • Bổ sung thực phẩm giàu Magie và Protein (hạnh nhân, hạt bí, sữa chua Hy Lạp) vào bữa phụ để ổn định đường huyết.
  • Ngủ đủ 7 – 8 tiếng để cân bằng hormone thèm ăn.

Nhìn chung, nếu theo quan điểm y khoa chính thống thì thèm đồ ngọt không phải là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu hụt một hoặc nhiều vi chất cụ thể. Thay vào đó, nó phản ánh nhiều hơn về tình trạng năng lượng, thói quen ăn uống và cơ chế thần kinh của cơ thể. Nếu thực sự là thiếu vi chất thì thường gây ra các biểu hiện rõ rệt hơn, ví dụ như thiếu sắt gây mệt mỏi, thiếu vitamin D ảnh hưởng xương… chứ không đơn thuần là cảm giác thèm ngọt. Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Xem thêm