9 tác hại của bệnh thiếu máu cần biết để phòng tránh

Thiếu máu gây ra nhiều tác hại như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, khó thở, suy giảm trí nhớ và ảnh hưởng đến tim mạch, thai kỳ. Nếu không phát hiện sớm, tình trạng này có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ các dấu hiệu nhận biết và khi nào cần đi khám để kiểm tra chính xác.

Tác hại của bệnh thiếu máu

Thiếu máu không chỉ gây cảm giác mệt mỏi thoáng qua mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận chuyển oxy của cơ thể, từ đó tác động đến nhiều cơ quan và chức năng sống. Dẫn đến hàng loạt triệu chứng và biến chứng thiếu máu từ nhẹ đến nghiêm trọng.

1. Mệt mỏi kéo dài

Thiếu máu làm giảm khả năng cung cấp oxy cho tế bào, khiến quá trình tạo năng lượng bị suy giảm. Do đó, người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, uể oải, thiếu sức sống dù không hoạt động nhiều. Tình trạng này có thể kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày cũng như hiệu suất làm việc. 

2. Chóng mặt, hoa mắt

Khi não không được cung cấp đủ oxy, người bệnh dễ xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, hoa mắt, choáng váng, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột. Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể gây mất thăng bằng hoặc cảm giác muốn ngất. Theo NIH, đây là hậu quả thiếu máu trực tiếp của tình trạng thiếu oxy não do giảm hemoglobin.

3. Khó thở khi gắng sức, tim đập nhanh

Thiếu máu có khó thở không? Để bù đắp cho tình trạng thiếu oxy, cơ thể sẽ tăng nhịp tim và nhịp thở nhằm cung cấp nhiều oxy hơn cho các cơ quan. Điều này khiến người bệnh dễ bị khó thở khi vận động nhẹ và thường xuyên cảm thấy tim đập nhanh, hồi hộp. Theo NIH, nếu tình trạng này kéo dài, tim phải hoạt động quá mức có thể làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.

4. Giảm khả năng tập trung và trí nhớ

Thiếu máu làm giảm lượng oxy cung cấp cho não, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Người bệnh có thể gặp tình trạng giảm tập trung, hay quên, khó ghi nhớ thông tin và suy giảm hiệu suất học tập hoặc làm việc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu máu còn liên quan đến suy giảm chức năng nhận thức, đặc biệt rõ ở trẻ em và phụ nữ.

5. Suy giảm miễn dịch

Thiếu máu, đặc biệt do thiếu sắt, có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến cơ thể giảm khả năng chống lại vi khuẩn và virus. Người bệnh vì vậy dễ mắc các bệnh nhiễm trùng hơn và thời gian hồi phục cũng kéo dài hơn bình thường. Các tài liệu từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) cho thấy sắt đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của hệ miễn dịch và chức năng tế bào.

6. Thiếu oxy mô

Hậu quả thiếu máu dẫn đến giảm hemoglobin – thành phần chính vận chuyển oxy trong máu, khiến các mô và cơ quan không nhận đủ oxy để hoạt động bình thường. Hậu quả là nhiều cơ quan có thể bị ảnh hưởng chức năng, đặc biệt là tim, não và cơ. Theo các tài liệu lâm sàng từ NIH/NCBI, thiếu oxy mô là cơ chế cốt lõi gây ra hầu hết các triệu chứng và biến chứng của thiếu máu.

7. Ảnh hưởng phát triển trí não ở trẻ em

Thiếu máu, đặc biệt do thiếu sắt, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não bộ ở trẻ nhỏ. Trẻ bị thiếu máu dễ gặp tình trạng chậm phát triển nhận thức, giảm khả năng học tập, kém tập trung và ảnh hưởng lâu dài đến hành vi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu máu là yếu tố quan trọng làm suy giảm phát triển trí tuệ và tâm thần vận động ở trẻ em.

8. Tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ

Ở phụ nữ mang thai, thiếu máu làm tăng nguy cơ gặp các biến chứng như sinh non, nhẹ cân khi sinh và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Ngoài ra, tình trạng này còn liên quan đến tăng nguy cơ tử vong cho cả mẹ và bé nếu không được kiểm soát tốt. WHO ghi nhận thiếu máu là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến và nguy hiểm trong thai kỳ.

9. Tăng nguy cơ suy tim hoặc tử vong

Khi thiếu máu kéo dài hoặc ở mức độ nặng, tim phải hoạt động nhiều hơn để bù đắp cho tình trạng thiếu oxy, lâu dài có thể dẫn đến suy tim. Trong các trường hợp thiếu máu cấp hoặc nghiêm trọng, tình trạng thiếu oxy toàn thân có thể gây suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng.

Cách nhận biết cơ thể đang bị thiếu máu

Có thể nhận biết nhanh qua các triệu chứng sau đây:

• Mệt mỏi, uể oải kéo dài, ù nghỉ ngơi vẫn không cải thiện
• Da xanh xao, niêm nhạt (Môi, lòng bàn tay, kết mạc mắt nhợt màu)
• Chóng mặt, hoa mắt, đễ choáng khi đứng lên đột ngột
• Khó thở, tim đập nhanh nhất là khi vận động nhẹ
• Giảm tập trung, hay quên, ảnh hưởng học tập và công việc

Những dấu hiệu trên chỉ mang tính gợi ý và không đủ để chẩn đoán xác định thiếu máu.

Để biết chính xác, cần thực hiện các xét nghiệm máu, trong đó cơ bản nhất là tổng phân tích tế bào máu (CBC). Bạn có thể xét nghiệm tại cơ sở uy tín Như DIAG. Bác sĩ sẽ tư vấn kỹ càng và cho lời khuyên để cải thiện tình trạng trên.

Khi nào nên khám bác sĩ?

• Triệu chứng kéo dài hoặc nặng dần: Mệt mỏi, chóng mặt không rõ nguyên nhân
• Xuất hiện khó thở, hồi hộp rõ rệt
• Phụ nữ mang thai hoặc sau sinh có dấu hiệu nghi ngờ thiếu máu
• Người có bệnh lý nền (tim mạch, thận, tiêu hóa)
• Nghi ngờ thiếu máu do thiếu chất hoặc mất máu kéo dài

Việc thăm khám và làm xét nghiệm máu giúp xác định chính xác nguyên nhân và mức độ thiếu máu để có hướng điều trị phù hợp.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.