Hoa mắt, đau đầu, hay bị chóng mặt là thiếu chất gì?

Hoa mắt, đau đầu và chóng mặt có thể xảy ra do cơ thể đang thiếu hụt vi chất dinh dưỡng, và tình trạng này rất phổ biến ở những người có chế độ ăn kiêng khắt khe, người có vấn đề kém hấp thu hoặc ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tuy nhiên, cần xác định nguyên nhân là thiếu chất nào và việc bổ sung nên ưu tiên theo hướng tự nhiên thay vì TPCN để đảm bảo sức khỏe lâu dài.

Nhận diện đau đầu, hoa mắt, chóng mặt do thiếu chất

Đặc điểm của đau đầu và chóng mặt do thiếu chất thường diễn ra âm ỉ, kéo dài và mức độ tăng dần theo thời gian khi kho dự trữ dinh dưỡng trong cơ thể cạn kiệt.

Người bệnh không chỉ chóng mặt mà còn cảm thấy mệt mỏi vô cớ (không do vận động), hụt hơi khi leo cầu thang, hoặc đôi khi là hoa mắt, xây xẩm mặt mày xảy ra đột ngột khi thay đổi tư thế từ ngồi sang đứng.

Chỉ khi xác định đúng vi chất nào đang thiếu và bổ sung đúng cách thì các biểu hiện hoa mắt, chóng mặt, đau đầu sẽ được cải thiện nhanh chóng.

Hoa mắt, đau đầu, hay bị chóng mặt là thiếu chất gì?

Thiếu Sắt

Sắt là thành phần thiết yếu để tạo nên hemoglobin trong máu với nhiệm vụ vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Khi cơ thể thiếu sắt thì lượng hemoglobin giảm xuống và khiến khả năng vận chuyển oxy của máu yếu đi.

Hệ quả đầu tiên do thiếu sắt thường là hoa mắt và choáng váng do não thiếu oxy để hoạt động, đặc biệt trong những trường hợp não cần tập trung để học tập, làm việc.

Khi não thiếu oxy cũng là lúc cơ thể đồng thời kích hoạt phản ứng bù trừ bằng cách giãn nở các mạch máu ở đầu để cố gắng đưa nhiều máu hơn đến não. Tuy nhiên, mạch máu phình to sẽ chèn ép các dây thần kinh xung quanh và gây ra cảm giác đau đầu âm ỉ, nặng nề.

Ngoài ra, tình trạng chóng mặt do thiếu sắt cũng liên quan chặt chẽ đến hệ thống tiền đình ở tai trong và hiệu ứng hạ huyết áp tư thế đứng.

Hệ thống tiền đình cần một nguồn oxy ổn định để giúp cơ thể giữ thăng bằng, nhưng thiếu sắt làm gián đoạn quá trình cung cấp năng lượng cho hệ thống này. Hệ quả là dù cơ thể đang đứng yên nhưng não vẫn gây ra cảm giác chóng mặt, đứng không vững.
Hạ huyết áp tư thế đứng xảy ra khi thay đổi tư thế đột ngột. Ở người thiếu sắt thì khả năng điều tiết mạch máu kém hiệu quả hơn, khiến máu không lên não kịp khi bất ngờ chuyển tư thế (đứng dậy sau khi ngồi/nằm). Hệ quả là gây ra hiện tượng hoa mắt, đôi khi đi kèm với đánh trống ngực do tim cố gắng ổn định lại huyết áp.

Bạn có thể chủ động đo lường nồng độ sắt trong cơ thể bằng gói xét nghiệm Vi chất Dinh dưỡng chuyên sâu tại DIAG cùng 10 vi chất quan trọng khác. Không chỉ giúp xác định đúng nguyên nhân gây hoa mắt, chóng mặt mà gói xét nghiệm còn giúp cải thiện tình trạng rụng tóc và yếu sức do thiếu chất gây ra.

Hãy tìm hiểu thêm về Gói xét nghiệm Vi chất Dinh dưỡng chuyên sâu tại đây.

Thiếu sắt được y học xác nhận là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nên tình trạng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt ở nhiều nhóm đối tượng có chế độ ăn khắt khe hoặc ở phụ nữ kinh nguyệt nhiều.

Thiếu Vitamin nhóm B (B12, B9, B1, B6)

Thiếu Vitamin B12 và B9 sẽ tạo ra những tế bào hồng cầu quá to nhưng lại không thể vận chuyển oxy hiệu quả thay vì phải tạo ra hồng cầu nhỏ và khỏe mạnh. Điều này dẫn đến các biểu hiện chóng mặt nhẹ đi kèm với cảm giác bồng bềnh, đi đứng không vững như người say sóng.

Thiếu Vitamin B6 thường làm giảm sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh (như Serotonin) giúp não bộ thư giãn và điều chỉnh cảm giác đau. Sự thiếu hụt này khiến mức mức độ các chất gây căng thẳng trong não tăng lên và làm các mạch máu nhạy cảm hơn, dẫn đến các cơn đau đầu dai dẳng hoặc làm trầm trọng hơn tình trạng đau nửa đầu.

Thiếu Vitamin B12 và B6 còn làm suy yếu lớp bảo vệ Myelin bao quanh các dây thần kinh. Hệ quả là tín hiệu thăng bằng truyền lên não bị nhiễu loạn khiến não bị rối loạn thông tin, dẫn đến cảm giác chóng mặt và choáng váng liên tục.

Thiếu Vitamin B1 (Thiamine) còn được xác nhận là dẫn đến tình trạng chóng mặt nghiêm trọng, được mô tả như cảm thấy thế giới quay cuồng hoặc đi lại loạng choạng. Điều này là do các tế bào thần kinh điều khiển sự thăng bằng bị thiếu hụt oxy vì không đủ vitamin B1 để chuyển hóa thức ăn thành năng lượng cho hệ thần kinh.

*Vitamin nhóm B đến từ nhiều nguồn thực phẩm đa dạng, và vi chất này rất dễ bị thiếu hụt nếu chế độ ăn kiêng khem quá mức.*

Thiếu Vitamin D

Thiếu Vitamin D ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống thăng bằng và các mạch máu não. Thiếu hụt vitamin D thường dẫn đến tình trạng hoa mắt, choáng váng hoặc các cơn chóng mặt dữ dội (chóng mặt kịch phát lành tính – BPPV).

Rối loạn cơ học tại hệ thống thăng bằng: Thiếu Vitamin D ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng điều tiết canxi của cơ thể, khiến cho cấu trúc của các hạt tinh thể canxi cacbonat (sỏi tai) bị suy yếu. Sỏi tai này nằm ở tai trong và có thể bị rớt ra, sau đó trôi tự do trong ống tai và gửi đi các tín hiệu thần kinh sai lệch khiến não bộ lầm tưởng cơ thể đang quay cuồng, dẫn đến những cơn chóng mặt dữ dội.
Ảnh hưởng đến lưu thông máu và huyết áp: Thiếu Vitamin D có thể gây rối loạn chức năng nội mạc mạch máu và làm tăng hoạt động của hệ thống hormone RAAS điều chỉnh huyết áp, khiến mạch máu co bóp kém linh hoạt hơn. Đây là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng hoa mắt hoặc choáng váng khi thay đổi tư thế đột ngột, do mạch máu không kịp điều chỉnh để đẩy máu lên não ổn định.

Sơ đồ cho thấy khi đầu thay đổi vị trí, sỏi tai di chuyển làm uốn cong tế bào lông trong tai trong, từ đó gửi tín hiệu lên não để giúp cơ thể giữ thăng bằng và nhận biết chuyển động.

Thiếu Magie

Thiếu Magie sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng quá mức và biểu hiện qua đau đầu, hoa mắt, chóng mặt. Tình trạng này xảy ra là do có sự co thắt mạch máu đột ngột, sự kích thích các tế bào thần kinh, rối loạn dẫn truyền tại hệ thống tiền đình, và co thắt cơ vùng cổ vai gáy.

Mạch máu bị co thắt đột ngột: Magie giúp các mạch máu giãn nở mềm mại, nhưng khi thiếu magie thì mạch máu não dễ bị co thắt lại rồi phình ra bất thường. Sự co giãn hỗn loạn này kích thích các dây thần kinh và gây ra các cơn đau đầu dữ dội.
Tế bào thần kinh bị quá khích: Magie có vai trò ngăn cho não không bị kích thích quá mức, vậy nên thiếu magie sẽ khiến não bị ảnh hưởng bởi các tín hiệu thần kinh được phát đi liên tục một cách hỗn loạn. Sự nhiễu loạn thông tin này khiến vỏ não thị giác bị quá tải và dẫn đến hiện tượng hoa mắt, nhìn mờ.
Nhiễu loạn hệ thống tiền đình: Tai trong cần magie để giúp giữ cân bằng các chất điện giải nhằm truyền tín hiệu tư thế chính xác về não, và thiếu magie sẽ làm các xung điện này bị nhiễu loạn. Hệ quả là não nhận được thông tin sai lệch rằng bạn đang nghiêng ngả hoặc di chuyển, từ đó tạo ra cảm giác chóng mặt, bồng bềnh như đang đi trên mây.
Căng thẳng cơ học vùng cổ vai gáy: Thiếu hụt Magie khiến các nhóm cơ vùng cổ vai gáy rơi vào trạng thái co cứng kéo dài (chuột rút nhẹ) thay vì được thư giãn sau khi hoạt động. Tình trạng căng cơ liên tục này tạo áp lực vật lý lên các mạch máu nhỏ và dây thần kinh đi lên vùng chẩm sau đầu, gây ra cơn đau đầu căng thẳng.

Hướng dẫn bổ sung vi chất đúng cách từ chuyên gia

Bổ sung từ nguồn tự nhiên luôn là ưu tiên hàng đầu trong hầu hết các trường hợp thiếu chất. DIAG sẽ hướng dẫn bạn bổ sung sắt, magie, vitamin D và vitamin nhóm B qua chế độ ăn lành mạnh để đảm bảo an toàn sức khỏe như sau.

Bổ sung Sắt

Bổ sung từ động vật: thịt bò, huyết heo/gà, gan, các loại động vật thân mềm (nghêu, sò, hàu).
Bổ sung từ thực vật: các loại đậu, rau bó xôi, hạt bí ngô.
Luôn ăn kèm thực phẩm giàu Vitamin C (ớt chuông, bông cải xanh) trong cùng bữa ăn để tăng cường hấp thụ sắt thực vật.
Không uống trà đặc hoặc cà phê ngay sau bữa ăn có thịt/gan vì cơ thể không thể hấp thụ sắt do tác động từ chất tanin có trong trà, cà phê.

Bổ sung Magie

Bổ sung từ các loại hạt: hạt điều, hạt hạnh nhân, hạt chia.
Bổ sung từ rau lá xanh đậm: cải xoăn (kale), rau chân vịt.
Ưu tiên ăn các loại hạt ở dạng thô, không rang quá cháy.
Rau xanh nên hấp tái hoặc chần sơ để giữ nguyên khoáng chất.

Bổ sung Vitamin nhóm B

Bổ sung Vitamin B1: có nhiều trong lớp vỏ cám của gạo, ngũ cốc nguyên hạt, thịt heo.
Bổ sung Vitamin B6: có nhiều trong chuối, thịt gia cầm, khoai tây.
Bổ sung Vitamin B9: có nhiều trong các loại rau lá xanh (xà lách, súp lơ), măng tây, các loại đậu.
Bổ sung Vitamin B12: chủ yếu có trong thực phẩm động vật như thịt, cá, trứng, sữa và gan.
Tránh chế biến với lửa lớn vì vitamin nhóm B dễ bị tiêu hủy bởi nhiệt độ cao.

Bổ sung Vitamin D

Bổ sung từ cá béo: cá hồi, cá thu, cá mòi.
Có thể bổ sung thêm từ lòng đỏ trứng và nấm.
Ưu tiên chế biến cá hoặc trứng với dầu oliu/mỡ tự nhiên để cơ thể hấp thụ được tối đa.
Hãy dành 10 – 15 phút phơi nắng mỗi ngày (trước 9h sáng hoặc sau 4h chiều) để cơ thể tự tổng hợp Vitamin D qua da.

Nếu sau 1 tháng cải thiện chế độ ăn mà tình trạng hoa mắt, chóng mặt không thuyên giảm thì bạn cần đi khám bác sĩ vì có thể cơ thể đang gặp vấn đề về khả năng hấp thụ, nghĩa là dù bạn ăn nhiều nhưng ruột không hấp thụ được.

*Vitamin D có nhiều trong các loại cá biển, trứng và nấm, giúp cải thiện đáng kể tình trạng đau đầu, hoa mắt, choáng váng do thiếu vitamin D.*

Lưu ý:

Xét nghiệm máu là cần thiết để kiểm tra đúng là bản thân đang thiếu hụt và chính xác là thiếu vi chất nào, vì ngoài nguyên nhân thiếu chất thì dư thừa chất cũng có thể dẫn đến đau đầu hay chóng mặt.
Nếu cần phải bổ sung qua thuốc hoặc thực phẩm chức năng thì cần tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.
Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.