Buồn bực chân tay là thiếu chất gì? Cần ưu tiên vitamin B

Nhận biết đúng biểu hiện buồn bực chân tay do thiếu chất

Buồn bực chân tay do thiếu dinh dưỡng biểu hiện dưới dạng tê bì, châm chích, như kiến bò hoặc nóng rát nhẹ. Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu dai dẳng và thường nhận thấy rõ hơn vào ban đêm hoặc khi nghỉ ngơi.

Đây không phải là kiểu đau cấp tính diễn ra đột ngột mà thường âm thầm và tăng dần theo thời gian, xuất hiện ở đầu ngón chân trước, sau đó lan dần lên bàn chân, cẳng chân và có thể ảnh hưởng đến tay.

Một điểm đặc trưng của cảm giác “buồn bực” này là xảy ra đối xứng hai bên, tức là cả hai chân hoặc hai tay đều bị tương tự nhau, và điều này này phản ánh sự tổn thương ở các dây thần kinh dài ở ngoại biên.

Buồn bực chân tay là thiếu chất gì?

Buồn bực tay chân có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, nhưng xét về khía cạnh dinh dưỡng thì chủ yếu là do thiếu các vitamin cần thiết cho hoạt động thần kinh, đặc biệt là vitamin nhóm B.

Thiếu Vitamin B12

Thiếu Vitamin B12 là nguyên nhân hàng đầu gây nên hiện tượng buồn bực chân tay, vì đây là vi chất góp vai trò chính trong việc đảm bảo các chức năng thần kinh ở tay và chân.

Vitamin B12 giúp duy trì lớp bao myelin bảo vệ dây thần kinh nhằm đảm bảo đường truyền tín hiệu lên não nhanh và chính xác. Sự thiếu hụt B12 sẽ làm lớp myelin yếu đi khiến dây thần kinh bị hở hoặc tổn thương. Hệ quả là đường truyền tín hiệu lên não bị gián đoạn, gây ra các cảm giác bất thường như tê, châm chích hoặc kiến bò ở tay chân.

Ngoài ra, vitamin B12 còn tham gia vào các phản ứng chuyển hóa quan trọng giúp tế bào thần kinh hoạt động bình thường. Khi thiếu B12, các chất trung gian chuyển hóa (như methylmalonic acid) tích tụ và làm tổn thương cả dây thần kinh ngoại biên lẫn một phần thần kinh trung ương. Vì các dây thần kinh dài ở chân dễ bị ảnh hưởng trước nên triệu chứng thường bắt đầu ở bàn chân rồi lan dần lên trên.

Thiếu Vitamin B1

Thiếu Vitamin B1 sẽ dẫn đến sự rối loạn trong quá trình chuyển hóa năng lượng của tế bào thần kinh. Cơ thể không có đủ vitamin B1 thì glucose không được chuyển hóa thành năng lượng để tế bào sử dụng, do đó các dây thần kinh dài ở tay và chân sẽ bị ảnh hưởng trước vì chúng cần rất nhiều năng lượng để hoạt động bình thường.

Thiếu B1 còn làm tích tụ các sản phẩm chuyển hóa bất thường (như lactate và pyruvate) và trực tiếp làm tổn thương dây thần kinh. Hậu quả là tín hiệu thần kinh truyền đi không còn chính xác, tạo ra các cảm giác dị thường như kiến bò, nóng rát hoặc buồn bực tay chân.

Bên cạnh các Vitamin nhóm B thì bạn có thể chọn xét nghiệm vi chất dinh dưỡng chuyên sâu tại DIAG. Gói xét nghiệm sẽ kiểm tra 11 vi chất quan trọng đối với hầu hết mọi hoạt động sống của cơ thể, giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về Gói Vi chất Chuyên sâu tại đây.

Thiếu Vitamin B6

Thiếu Vitamin B6 được xác nhận là nguyên nhân dẫn đến sự gián đoạn trong quá trình tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh (như serotonin, dopamine, GABA), làm cho các tín hiệu thần kinh được truyền đi thiếu ổn định và chính xác.

Vitamin B6 còn tham gia vào chuyển hóa protein và tham gia duy trì cấu trúc, chức năng của dây thần kinh ngoại biên. Vậy nên sự thiếu hụt vitamin B6 cũng góp phần gây ra cảm giác tê, châm chích hoặc khó chịu ở tay chân.

Thiếu Vitamin B9

Thiếu Vitamin B9 là một nguyên nhân gây buồn bực chân tay vì vitamin này đủ lượng cần thiết để nuôi dưỡng và duy trì hoạt động bình thường của tế bào thần kinh. Sự thiếu hụt B9 sẽ làm gián đoạn đường truyền tín hiệu thần kinh từ tay chân lên não. Khi tín hiệu bị truyền sai hoặc không đều sẽ gây ra hiện tượng tê bì, châm chích hoặc khó chịu ở tay chân.

Thiếu vitamin B9 còn gây thiếu máu, làm giảm lượng oxy đưa đến các mô và cả dây thần kinh. Khi dây thần kinh bị thiếu oxy và dinh dưỡng thì chúng hoạt động kém đi, dễ tạo ra các cảm giác bất thường như kiến bò hoặc nóng rát ở đầu ngón tay và ngón chân.

Hướng dẫn bổ sung vitamin B đúng cách

Bổ sung vitamin B qua thực phẩm tự nhiên là cách hiệu quả được nhiều chuyên gia y tế khuyến cáo, vì các dạng vitamin này dễ hấp thu và an toàn hơn so với tự ý dùng thuốc hay thực phẩm chức năng. Chế độ ăn uống cần đa dạng, đủ năng lượng, nên có cả nguồn động vật và thực vật.

Bổ sung vitamin B12

Vitamin B12 gần như chỉ có trong thực phẩm nguồn gốc động vật, đặc biệt là có nhiều trong các thực phẩm sau:

• Gan, nội tạng.
• Thịt bò, thịt heo.
• Cá hồi, cá thu, cá ngừ.
• Trứng, sữa và chế phẩm từ sữa.

Cách bổ sung đúng:

• Ăn đều đặn mỗi ngày hoặc cách ngày các thực phẩm nhiều vitamin B12.
• Không cần ăn quá nhiều trong một bữa vì cơ thể hấp thụ B12 có giới hạn.

Bổ sung vitamin B1

Vitamin B1 có nhiều trong các ngũ cốc và thực phẩm ít chế biến, phổ biến như:

• Gạo lứt, ngũ cốc nguyên cám.
• Đậu xanh, đậu đen.
• Hạt hướng dương, hạt mè.

Cách bổ sung đúng:

• Ưu tiên ngũ cốc nguyên cám thay vì gạo trắng tinh chế.
• Hạn chế vo gạo quá kỹ hoặc nấu quá lâu vì vitamin B1 dễ mất khi chế biến.
• Ăn đa dạng đậu và hạt trong tuần.

Bổ sung vitamin B6

Vitamin B6 có trong rất nhiều loại thực phẩm ăn hàng ngày, trong đó có những nguồn thực phẩm tốt như:

• Chuối.
• Khoai tây, khoai lang.
• Thịt gà, cá.
• Đậu, các loại hạt.

Cách bổ sung đúng:

• Ăn đa dạng thực phẩm hằng ngày là đủ.
• Không cần tập trung quá nhiều vào một loại.

Bổ sung vitamin B9

Vitamin B9 có nhiều trong các loại rau xanh và đậu:

• Rau lá xanh đậm như rau bina, cải xanh, rau muống…
• Bông cải xanh.
• Đậu lăng, đậu xanh.
• Trái cây như cam, bơ…

Cách bổ sung đúng:

• Ăn rau xanh mỗi ngày ít nhất 300 – 400g.
• Ưu tiên chế luộc, hấp, xào nhanh, hoặc ăn tươi.
• Tránh chế biến quá lâu vì vitamin dễ bị hủy do nhiệt độ cao.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.