Tuyến tiền liệt là gì? Tìm hiểu chức năng và bệnh lý liên quan

Tuyến tiền liệt là một cơ quan nhỏ nhưng vô cùng quan trọng trong hệ sinh dục nam, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe sinh sản và chức năng bài tiết. Cùng Diag tìm hiểu tuyến tiền liệt là gì, những bệnh liên quan đến tuyến này và lời khuyên để phòng ngừa bệnh nhé!

Tuyến tiền liệt là gì? Cấu tạo của tuyến

Tuyến tiền liệt (tiếng Anh: prostate gland) là một tuyến nhỏ trong hệ sinh dục nam, có kích thước tương đương với quả óc chó ở nam giới trưởng thành. Tuyến này nằm dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo.

Cấu tạo của tuyến này gồm nhiều mô tuyến, mạch máu và các tế bào cơ, giúp sản xuất dịch nhầy tạo thành tinh dịch. Dịch này không chỉ bảo vệ và nuôi dưỡng tinh trùng trong quá trình xuất tinh mà còn làm loãng tinh dịch, giúp tinh trùng di chuyển dễ dàng hơn trong môi trường âm đạo.

Tuyến tiền liệt nằm ở đâu? Vị trí của tuyến này rất đặc biệt – nó nằm bên dưới bàng quang và bao quanh niệu đạo trước khi niệu đạo đi vào dương vật. Tuyến này nằm phía trước trực tràng, khiến tuyến tiền liệt dễ bị ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện khi có hiện tượng phì đại hoặc viêm, gây ra nhiều vấn đề như tiểu khó, tiểu nhiều lần, tiểu đêm hoặc tiểu không hết nước.

Tuyến tiền liệt có vai trò gì đối với cơ thể?

Tuyến giữ nhiều vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể của phái nam. Đây là cơ quan có ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh sản, sinh lý, cũng như chất lượng cuộc sống:

• Hỗ trợ sinh sản: Tuyến tiền liệt tiết ra dịch nhầy, giúp nuôi dưỡng và bảo vệ tinh trùng trong quá trình di chuyển, từ đó tăng khả năng thụ thai.
• Duy trì sinh lý nam: Tuyến tiền liệt tham gia vào quá trình xuất tinh, ảnh hưởng đến cảm giác khoái cảm và sức khỏe tình dục của nam giới. Các vấn đề ở tuyến có thể gây ra đau khi xuất tinh hoặc giảm ham muốn.
• Kiểm soát tiểu tiện: Tuyến bao quanh niệu đạo, giúp điều tiết dòng tiểu. Khi tuyến gặp vấn đề như phì đại hoặc viêm, phái nam có thể gặp bị tiểu khó, tiểu rắt hoặc tiểu đêm.

Xem thêm: Vôi hóa tiền liệt tuyến

Tuyến tiền liệt có chức năng gì?

Tuyến tiền liệt không chỉ là một bộ phận giải phẫu thụ động mà còn đóng vai trò quan trọng trong nhiều chức năng sinh lý của đàn ông. Dưới đây là những chức năng chính của tuyến tiền liệt đã được ghi nhận qua các tài liệu y học uy tín.

Sản xuất và tiết dịch trong tinh dịch

Chức năng nổi bật nhất của tuyến tiền liệt là sản xuất một phần lớn dịch tinh – chiếm khoảng 30% thể tích tinh dịch. Dịch này chứa enzyme (đặc biệt là PSA), khoáng chất và các chất kiềm giúp trung hòa môi trường axit trong âm đạo. Nhờ đó, tinh trùng có thể di chuyển dễ dàng hơn và sống sót lâu hơn sau khi xuất tinh. Bên cạnh đó, dịch do tuyến tiền liệt tiết ra đóng vai trò bảo vệ cấu trúc di truyền của tinh trùng và tăng khả năng thụ thai tự nhiên.

Xem thêm: Nang tiền liệt tuyến là gì?

Hỗ trợ quá trình xuất tinh

Khi đạt cực khoái, tuyến tiền liệt co bóp để đẩy dịch tuyến vào niệu đạo và hòa trộn với tinh trùng từ tinh hoàn cũng như dịch từ túi tinh. Quá trình này tạo nên tinh dịch hoàn chỉnh và được phóng ra ngoài qua dương vật. Nếu tuyến tiền liệt hoạt động kém, khả năng xuất tinh sẽ bị ảnh hưởng, kéo theo suy giảm khả năng sinh sản.

Góp phần kiểm soát dòng nước tiểu

Do tuyến tiền liệt bao quanh niệu đạo, nên nó cũng tham gia vào việc điều tiết dòng nước tiểu. Khi tuyến bị phì đại, viêm hoặc có khối u, áp lực lên niệu đạo tăng lên, gây ra tình trạng tiểu khó, tiểu rắt, dòng nước tiểu yếu hoặc tiểu nhiều lần về đêm.

Đi tiểu bất thường có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý tuyến tiền liệt như viêm tuyến tiền liệt, tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (BPH), hoặc thậm chí là ung thư tuyến tiền liệt.

Tiền liệt tuyến to là gì? Các yếu tố gây tăng kích thước

Tuyến tiền liệt có thể phì đại theo thời gian, điều này thường gặp ở nam giới trung niên và cao tuổi. Khi tuyến tiền liệt to lên, nó có thể gây áp lực lên niệu đạo, làm tắc nghẽn dòng tiểu và gây ra các triệu chứng khó chịu.

Các yếu tố gây tăng kích thước tuyến tiền liệt:

• Tuổi tác: Phì đại tuyến tiền liệt là một hiện tượng phổ biến khi phái nam bước vào độ tuổi trung niên và cao tuổi.
• Thay đổi nội tiết tố: Sự phát triển của tuyến tiền liệt chịu ảnh hưởng chủ yếu từ testosterone và DHT. Khi tuổi tăng, testosterone giảm nhẹ, nhưng DHT tại tuyến tiền liệt vẫn hoạt động mạnh. Đồng thời, tỷ lệ hormone nam và nữ thay đổi (estrogen tăng tương đối so với androgen) cũng được xem là yếu tố góp phần vào phì đại tuyến tiền liệt.
• Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có người mắc bệnh về tuyến tiền liệt, nguy cơ bạn gặp phải vấn đề tương tự sẽ cao hơn.
• Các yếu tố lối sống: Chế độ ăn không lành mạnh, thiếu vận động và béo phì cũng có thể ảnh hưởng đến kích thước của tuyến tiền liệt.

Các bệnh tuyến tiền liệt phổ biến ở phái nam

Tăng sản tuyến tiền liệt lành tính (BPH)

Tăng sản tuyến tiền liệt lành tính (BPH) là tình trạng tuyến tiền liệt phát triển về kích thước do sự tăng sinh của các tế bào tuyến và mô đệm, thường gặp ở nam giới trung niên và cao tuổi. Đây là một quá trình sinh lý liên quan đến lão hóa, không phải ung thư, nhưng có thể gây chèn ép niệu đạo – ống dẫn nước tiểu – dẫn đến các rối loạn tiểu tiện.

• Triệu chứng đường tiểu như tiểu khó, tiểu yếu, tiểu nhiều lần, bí tiểu (đặc biệt về đêm), tiểu không hết và đôi khi tiểu ngắt quãng.
• Điều trị: Gồm thuốc giãn cơ trơn, thuốc ức chế enzym 5-alpha reductase, hoặc phẫu thuật như nội soi cắt tuyến tiền liệt qua niệu đạo (TURP) nếu nặng.

Viêm tuyến tiền liệt (Prostatitis)

Viêm tuyến tiền liệt là tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở tuyến tiền liệt, có thể do vi khuẩn (viêm cấp tính) hoặc không rõ nguyên nhân (viêm mãn tính). Bệnh có thể xảy ra ở mọi độ tuổi, nhưng thường gặp ở nam giới trẻ và trung niên, với biểu hiện đa dạng, đôi khi khó chẩn đoán nếu không có dấu hiệu rõ ràng.

• Triệu chứng: Đau vùng chậu, đau khi tiểu, tiểu buốt, đau khi xuất tinh, đôi khi kèm sốt nếu là viêm cấp tính.
• Điều trị: Viêm cấp tính dùng kháng sinh, thuốc giảm đau, viêm mãn tính cần điều trị phối hợp lâu dài với thay đổi lối sống.

Ung thư tuyến tiền liệt

Ung thư tuyến tiền liệt là một loại ung thư phổ biến ở nam giới, phát triển từ các tế bào trong tuyến tiền liệt. Bệnh thường tiến triển chậm và có thể không có dấu hiệu trong thời gian dài. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm, ung thư tuyến tiền liệt có thể lan sang xương và các cơ quan khác.

• Triệu chứng: Giai đoạn đầu thường không rõ ràng. Khi tiến triển, có thể gây tiểu ra máu, đau xương, sụt cân, tiểu khó.
• Điều trị: Tùy giai đoạn, gồm theo dõi chủ động, phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt, xạ trị, hoặc nội tiết trị liệu.

Các biện bảo vệ sức khỏe tiền liệt tuyến

Giữ cho tuyến tiền liệt luôn khỏe mạnh là yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa các bệnh tuyến tiền liệt như viêm, phì đại hoặc ung thư. Dưới đây là những biện pháp được khuyến nghị:

• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: Một chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá béo và thực phẩm giàu lycopene (như cà chua chín) có thể giúp giảm viêm và bảo vệ tuyến tiền liệt. Hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có cồn.
• Tập thể dục đều đặn: Hoạt động thể chất thường xuyên như đi bộ nhanh, đạp xe, yoga giúp cải thiện lưu thông máu vùng chậu, giảm căng thẳng và hỗ trợ chức năng tuyến tiền liệt.
• Uống đủ nước và không nhịn tiểu: Cung cấp đủ nước cho cơ thể giúp duy trì dòng tiểu ổn định, hỗ trợ đào thải vi khuẩn và giảm nguy cơ viêm tuyến tiền liệt. Việc nhịn tiểu thường xuyên có thể gây ứ đọng và tạo áp lực lên tuyến.
• Duy trì đời sống tình dục điều độ và an toàn: Quan hệ tình dục đều đặn, lành mạnh giúp tuyến tiền liệt hoạt động ổn định và giảm nguy cơ ứ đọng dịch. Đồng thời, cần chú ý đến an toàn tình dục để phòng tránh nhiễm trùng.
• Khám định kỳ và tầm soát ung thư sớm: Nam giới từ 50 tuổi trở lên (hoặc từ 40 nếu có người thân mắc ung thư tuyến tiền liệt) nên tầm soát định kỳ bằng xét nghiệm PSA và khám trực tràng. Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả và giảm rủi ro biến chứng. Cần lưu ý, xét nghiệm PSA có thể cho kết quả dương tính giả, vì vậy các bác sĩ sẽ kết hợp với các phương pháp kiểm tra khác như sinh thiết mô tuyến tiền liệt hoặc MRI để đưa ra kết quả chính xác.

Nếu bạn đang có nhu cầu khám sức khỏe tuyến tiền liệt hoặc thực hiện các xét nghiệm nam khoa, liên hệ ngay cho Diag để được bác sĩ tư vấn hoàn toàn miễn phí. Diag là phòng khám đa khoa và trung tâm y khoa với hơn 25 năm kinh nghiệm. Khách hàng có thể hoàn toàn yên tâm vì đội ngũ bác sĩ trình độ cao, công nghệ hiện tại, đạt chứng chỉ quốc tế ISO 15189:2022, quy trình tận tâm và nhanh chóng. Thông tin liên hệ:

• Trang chủ Diag: https://diag.vn/
• Hotline: 1900 1717
• Chi nhánh Diag trên toàn quốc: https://diag.vn/location/

Câu hỏi thường gặp

Tuyến tiền liệt nữ ở đâu? Tuyến tiền liệt không có ở nữ giới, nhưng có một cấu trúc nhỏ gọi là tuyến Skene, nằm gần niệu đạo. Mặc dù có chức năng tương tự trong việc tiết dịch, nhưng tuyến Skene không phải là “tuyến tiền liệt” thực sự. Đây là một cấu trúc nhỏ và ít đóng vai trò quan trọng trong sinh lý so với tuyến tiền liệt ở nam giới.

Tuyến tiền liệt có ở nữ không? Không. Tuyến tiền liệt là cơ quan đặc trưng của hệ sinh sản nam giới. Tuy nhiên, ở nữ giới có một cấu trúc nhỏ gọi là “tuyến Skene” – còn được gọi là “tuyến tiền liệt nữ” trong một số tài liệu, vì có chức năng tương tự về mặt tiết dịch. Tuy nhiên, tuyến này nhỏ và ít đóng vai trò trong sinh lý so với tuyến tiền liệt nam.

Tuyến tiền liệt của nam giới nằm ở đâu? Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo. Vị trí này cho phép tuyến tiết dịch trực tiếp vào dòng tinh dịch khi xuất tinh, đồng thời cũng là nguyên nhân khiến phì đại tuyến.