Tinh trùng dị dạng có chữa được không? Các hướng điều trị

Tinh trùng dị dạng là gì?

Tinh trùng là tế bào nhỏ giúp nam giới thực hiện khả năng sinh sản. Một tinh binh có 3 phần chính:

• Đầu: Chứa vật liệu di truyền và enzyme giúp tinh trùng thâm nhập vào trứng.

• Thân: Kết nối đầu và đuôi, cung cấp năng lượng cho tinh trùng di chuyển.

• Đuôi: Giúp tinh trùng bơi tới gặp trứng.

Khi tinh trùng bị dị dạng, nghĩa là một hoặc nhiều phần trong ba bộ phận này không đúng hình dạng hoặc kích thước bình thường. Ví dụ: đầu tinh trùng quá to, quá nhỏ, hoặc đuôi bị cong, gập. Trong trường hợp này, tinh trùng khó hoặc không thể bơi đúng hướng và thụ tinh với trứng.

Khi nào nên nghĩ đến việc kiểm tra hình thái tinh trùng?

Bản thân tình trạng tinh trùng có hình thái dị dạng (không bình thường về hình dạng, kích thước của đầu, thân hoặc đuôi). Các đặc điểm này được đánh giá dưới kính hiển vi thông qua xét nghiệm tinh dịch đồ.

Nó không gây ra các triệu chứng cụ thể. Nam giới có thể tự cảm nhận được như đau, sốt hay thay đổi màu sắc tinh dịch một cách trực tiếp. Tuy nhiên, nam giới nên chủ động thăm khám sức khỏe sinh sản và thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ để đánh giá toàn diện chất lượng tinh trùng (bao gồm cả hình thái) nếu gặp một hoặc nhiều vấn đề sau đây. Nguyên nhân bởi chúng có thể liên quan đến các yếu tố nguy cơ hoặc các bệnh lý tiềm ẩn ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và chất lượng tinh trùng nói chung:

• Khó khăn trong việc có con: Vợ chồng quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong hơn một năm (hoặc hơn 6 tháng nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên) mà chưa thành công thụ thai.
• Các vấn đề liên quan đến chức năng tình dục: Giảm ham muốn tình dục kéo dài, gặp khó khăn trong việc đạt được hoặc duy trì sự cương cứng, hoặc có các vấn đề về xuất tinh (ví dụ: xuất tinh sớm, khó xuất tinh, không xuất tinh).
• Dấu hiệu bất thường tại cơ quan sinh dục: Cảm thấy đau tức, sưng, hoặc có khối u bất thường ở vùng tinh hoàn, bìu; đau vùng chậu hoặc bụng dưới không rõ nguyên nhân.
• Thay đổi bất thường của tinh dịch (có thể nhìn thấy): Tinh dịch có màu sắc lạ (như vàng đậm, xanh, nâu, hoặc đỏ hồng do lẫn máu), có mùi hôi bất thường, hoặc có sự thay đổi rõ rệt về độ đặc loãng.
• Tiền sử bệnh lý hoặc các yếu tố nguy cơ khác: Có tiền sử mắc các bệnh như quai bị biến chứng viêm tinh hoàn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, các bệnh lây truyền qua đường tình dục, chấn thương vùng sinh dục.
• Người đang điều trị các bệnh lý mạn tính (tiểu đường, bệnh tuyến giáp), tiếp xúc thường xuyên với môi trường độc hại.

Xem thêm: Tinh trùng khuyết tật

Nguyên nhân gây tinh trùng dị dạng

Hai nhóm nguyên nhân gây ra tình trạng này gồm:

Nguyên nhân không thay đổi được

• Tuổi tác: Nam giới lớn tuổi thường có tinh trùng kém chất lượng hơn.

• Bệnh di truyền hoặc đột biến gen.

• Mất cân bằng nội tiết tố nam, ví dụ như giảm testosterone.

• Các tổn thương và bệnh nền như đái tháo đường, tổn thương tinh hoàn.

Nguyên nhân có thể thay đổi

• Hút thuốc, uống rượu, dùng chất kích thích.

• Chế độ dinh dưỡng mất cân bằng, thiếu vitamin và khoáng chất tốt cho tinh binh.

• Tiếp xúc nhiệt độ cao như mặc quần chật, tắm nước nóng nhiều.

• Stress kéo dài, thiếu ngủ.

• Viêm nhiễm hoặc nhiễm trùng ở bộ phận sinh dục.

• Người làm việc trong điều kiện ô nhiễm môi trường, thường tiếp xúc với chất phóng xạ, chất độc hại, tia X-quang, v.v.

Làm sao để biết tinh trùng có bị dị dạng hay không?

Để biết chính xác tinh trùng có bị dị dạng hay không, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ. Đây là xét nghiệm đo số lượng, đánh giá hình dạng, kích thước và khả năng di chuyển của tinh binh.

Bạn sẽ được lấy mẫu tinh dịch (xuất tinh vào cốc lấy mẫu) sau khi kiêng xuất tinh từ 2 đến 7 ngày. Mẫu được đem phân tích dưới kính hiển vi.

Tiêu chuẩn về hình dạng tinh trùng được WHO đặt ra là ít nhất 4% tinh trùng phải có hình dạng bình thường. Nếu thấp hơn, người đó có thể bị tinh trùng dị dạng.

Xem thêm: Tinh trùng không tiến tới là gì?

Tinh trùng dị dạng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản thế nào?

Tinh trùng dị dạng có hình dạng hoặc cấu trúc bất thường. Đây là nguyên nhân ảnh hưởng đến khả năng tinh trùng thụ tinh với trứng.

• Tinh trùng cần di chuyển và bơi tới trứng để thụ tinh. Nếu tinh trùng dị dạng, đặc biệt là phần đuôi cong hoặc ngắn, tinh trùng sẽ khó di chuyển hoặc di chuyển không hiệu quả. Tinh trùng như vậy sẽ khó tiếp cận được trứng.

• Phần đầu tinh trùng có cấu trúc đặc biệt giúp tinh trùng thâm nhập vào trứng. Nếu đầu tinh trùng bị dị dạng, tinh trùng sẽ không thể xâm nhập được vào trứng để thụ tinh.

• Khi tỷ lệ tinh trùng dị dạng cao, số lượng tinh trùng khỏe mạnh, có khả năng thụ tinh sẽ giảm, làm giảm cơ hội thụ thai tự nhiên.

Tuy nhiên, không cần tất cả tinh trùng phải bình thường thì mới có thể thụ thai. Chỉ cần còn một số tinh trùng bình thường và khỏe mạnh, khả năng thụ thai vẫn có thể xảy ra.

Ngoài hình dạng, các yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản như: số lượng tinh trùng, khả năng di động của tinh trùng, sức khỏe của người vợ, và các yếu tố sức khỏe khác của cặp đôi.

Xem thêm: Tinh trùng như thế nào là vô sinh?

Tinh trùng dị dạng có chữa được không?

Tinh trùng dị dạng có thể được cải thiện hoặc chữa được tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra.

• Nếu do thói quen sinh hoạt xấu, Chế độ dinh dưỡng kém, viêm, nhiễm hay mất cân bằng nội tiết, bạn có thể cải thiện bằng cách thay đổi lối sống và điều trị bệnh.

• Nếu do di truyền hoặc tổn thương nghiêm trọng, việc chữa khỏi hoàn toàn khó hơn, nhưng vẫn có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ sinh sản.

Hướng điều trị và cải thiện cho bệnh nhân

Thay đổi hướng sinh hoạt

• Ăn uống đủ chất, đặc biệt các thực phẩm giàu vitamin C, E, kẽm, folate như cá, hải sản, rau xanh, trái cây.

• Không hút thuốc, sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích.

• Tránh để vùng kín tiếp xúc nhiệt độ cao, không mặc quần bó sát, hạn chế tắm nước nóng hoặc xông hơi.

• Tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, giảm stress.

• Uống đủ nước mỗi ngày.

Điều trị y tế

Các phương pháp bác sĩ có thể chỉ định để điều trị trong trường hợp thay đổi lối sống không mang lại hiệu quả bao gồm:

• Sử dụng kháng sinh nếu có viêm nhiễm.

• Chỉ định dùng các loại thuốc cân bằng nội tiết (khi cần).

• Bổ sung vi chất và chất chống oxy hóa: Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung các vi chất như Kẽm, Selen, các axit amin như L-Carnitine, và các chất chống oxy hóa như Coenzyme Q10, Omega-3, Vitamin C, Vitamin E có thể đóng góp vào việc cải thiện môi trường cho quá trình sinh tinh. Cũng như bảo vệ tinh trùng khỏi tổn thương do stress oxy hóa và hỗ trợ nâng cao chất lượng tinh trùng tổng thể.
• Phẫu thuật nếu có các vấn đề thực thể như giãn tĩnh mạch thừng tinh.

Lưu ý: Việc sử dụng các sản phẩm bổ sung này nên được thực hiện theo tư vấn và chỉ định của bác sĩ, dựa trên tình trạng cụ thể của mỗi người, và không nên coi đây là biện pháp thay thế hoàn toàn cho các phương pháp điều trị y khoa khác khi cần thiết.

Áp dụng các biện pháp hỗ trợ sinh sản

Khi tinh trùng dị dạng nặng và khó có con tự nhiên, bác sĩ có thể tư vấn:

• IUI: Là bơm tinh trùng vào tử cung.

• IVF: Là phương pháp thụ tinh ống nghiệm.

• ICSI: Là tiêm trực tiếp tinh trùng vào trứng.

Phòng tránh tinh trùng dị dạng thế nào?

Để giảm nguy cơ tinh trùng dị dạng, bạn nên:

• Giữ chế độ ăn uống khoa học, cân đối.

• Không hút thuốc, uống rượu nhiều, tránh dùng chất kích thích.

• Tránh để vùng kín tiếp xúc nhiệt độ cao.

• Giữ tâm lý thoải mái, ngủ đủ giấc, tập thể dục thường xuyên.

• Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên đi khám nếu:

• Quan hệ đều đặn trên 1 năm mà không có thai.

• Có các dấu hiệu đau, sưng, tinh dịch đổi màu.

• Muốn kiểm tra sức khỏe sinh sản trước khi có kế hoạch sinh con.

• Được chẩn đoán tinh trùng dị dạng và cần tư vấn điều trị.

Tinh trùng dị dạng là nguyên nhân phổ biến gây khó khăn trong việc thụ thai. Vậy tinh trùng dị dạng chữa được không? Bệnh có thể cải thiện nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Thay đổi lối sống là bước quan trọng đầu tiên, kết hợp với điều trị y tế và các phương pháp hỗ trợ sinh sản khi cần thiết.

Xem thêm: Tinh trùng dị dạng có ảnh hưởng đến thai nhi?