Tại sao tinh hoàn bên cao bên thấp? Nguyên nhân và cách chữa

Tại sao tinh hoàn bên cao bên thấp?

Tinh hoàn là một cặp cơ quan sinh dục nam giới, có hình bầu dục và nằm trong bìu (một túi da nằm dưới dương vật). Tinh hoàn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống sức khỏe sinh sản nam giới với hai chức năng chính gồm sản xuất tinh trùng và sản xuất hormone sinh dục nam (chủ yếu là hormone testosterone).

Thông thường, cả hai tinh hoàn đều nằm trong bìu. Tuy nhiên, vị trí của chúng có thể không hoàn toàn đối xứng. Một bên tinh hoàn thường nằm thấp hơn bên còn lại một chút. Đây là một hiện tượng sinh lý bẩm sinh bình thường và không gây nguy hiểm đối với sức khỏe. Sự khác biệt nhỏ về vị trí này được cho là giúp giảm nguy cơ va chạm và chèn ép giữa hai tinh hoàn.

Xem thêm: Tinh hoàn bên to bên nhỏ

Triệu chứng và dấu hiệu kèm theo lệch tinh hoàn

Việc tinh hoàn 1 bên cao 1 bên thấp là một hiện tượng sinh lý bẩm sinh tự nhiên. Nhưng khi một bên tinh hoàn bị xệ xuống quá mức hoặc lệch lên cao một cách bất thường, nếu đi kèm với các biểu hiện sau đây có thể là dấu hiệu cho thấy bệnh lý nam khoa nghiêm trọng hơn:

• Đau tinh hoàn hoặc khó chịu ở bìu: Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, tùy thuộc vào nguyên nhân.
• Phù nề hoặc sưng bìu: Bìu có thể trở nên to hơn bình thường ở một hoặc cả hai bên.
• Cảm giác nặng trĩu ở bìu: Người bệnh có thể cảm thấy bìu nặng nề, khó chịu.
• Sờ thấy khối u hoặc cục bất thường: Có thể sờ thấy một khối u rắn hoặc mềm ở bìu hoặc dọc theo ống dẫn tinh.
• Thay đổi về kích thước của tinh hoàn: Một bên tinh hoàn có thể trở nên to hơn hoặc nhỏ hơn bên còn lại.
• Tinh hoàn không thể sờ thấy ở vị trí bình thường: Đây có thể là dấu hiệu của tinh hoàn ẩn (cryptorchidism), một tình trạng mà tinh hoàn không di chuyển xuống bìu trong quá trình phát triển, thường được chẩn đoán ở trẻ em. Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể tồn tại đến tuổi trưởng thành.

Xem thêm: Tinh hoàn nhỏ

Sự liên hệ giữa tinh hoàn lệch bên cao bên thấp đến sức khỏe

Một sự khác biệt nhỏ về vị trí giữa hai tinh hoàn là hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, sự khác biệt rõ rệt hoặc sự thay đổi đột ngột về vị trí có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Dưới đây là các nguyên nhân có thể gây ra tình trạng tinh hoàn bên cao bên thấp.

Giãn tĩnh mạch thừng

Giãn tĩnh mạch thừng tinh (Varicocele) là tình trạng các tĩnh mạch trong thừng tinh (ống dẫn máu đến và đi từ tinh hoàn) bị giãn nở. Tình trạng này tương tự như giãn tĩnh mạch ở chân. Nguyên nhân là vì các van bên trong tĩnh mạch thừng tinh hoạt động không hiệu quả, dẫn đến máu chảy ngược và ứ đọng, làm cho các tĩnh mạch phình to.

Varicocele thường xảy ra ở bên trái và có thể làm cho tinh hoàn bên đó xệ xuống thấp hơn so với bên phải. Điều này là do sự khác biệt trong hệ thống thoát máu tĩnh mạch giữa hai bên. Tĩnh mạch tinh hoàn trái đổ vào tĩnh mạch thận trái theo góc vuông, trong khi tĩnh mạch tinh hoàn phải đổ trực tiếp vào tĩnh mạch chủ dưới.

Bên cạnh việc tinh hoàn bên trái thấp hơn bên phải, Varicocele còn kèm theo một số triệu chứng như đau âm ỉ, cảm giác nặng trĩu ở bìu, hoặc không có triệu chứng rõ rệt.

Tràn dịch màng tinh hoàn

Tràn dịch màng tinh hoàn (Hydrocele) là tình trạng tích tụ chất lỏng giữa các lớp mô bao quanh tinh hoàn. Nguyên nhân có thể do sản xuất quá nhiều dịch hoặc hấp thụ dịch không đủ. Ở trẻ sơ sinh, Hydrocele thường tự khỏi. Ở người lớn, nó có thể do chấn thương, viêm nhiễm hoặc không rõ nguyên nhân.

Sự tích tụ dịch có thể làm cho bìu sưng to và nặng hơn ở một bên, khiến tinh hoàn bên đó có vẻ như nằm thấp hơn. Ngoài ra, Hydrocele còn gây sưng không đau ở bìu.

Viêm mào tinh hoàn và viêm tinh hoàn

Viêm mào tinh hoàn là tình trạng viêm ống cuộn nằm phía sau tinh hoàn, nơi tinh trùng được lưu trữ. Viêm tinh hoàn là tình trạng viêm của chính tinh hoàn. Cả hai tình trạng này thường liên quan đến nhiễm trùng, và thường do nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs) ở nam giới trẻ tuổi hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu ở nam giới lớn tuổi.

Viêm nhiễm có thể gây sưng, đau và làm thay đổi vị trí của tinh hoàn. Khi bị viêm, tinh hoàn có thể sưng to và cảm giác đau khiến người bệnh có xu hướng co kéo nhẹ hoặc trông như bị kéo lên cao do phù nề và phản ứng viêm.

Xoắn tinh hoàn

Xoắn tinh hoàn là một tình trạng cấp cứu xảy ra khi tinh hoàn xoắn quanh thừng tinh, làm cắt nguồn cung cấp máu đến tinh hoàn. Tinh hoàn bị xoắn thường bị kéo lên cao hơn vị trí bình thường do sự co rút của cơ bìu và thừng tinh bị rút ngắn.

Tinh hoàn lạc chỗ

Tinh hoàn lạc chỗ là tình trạng một hoặc cả hai tinh hoàn không di chuyển xuống bìu trong quá trình phát triển của thai nhi. Nguyên nhân thường không rõ ràng, nhưng có thể liên quan đến các yếu tố di truyền, hormone và môi trường.

Tinh hoàn lạc chỗ sẽ nằm ở vị trí cao hơn bình thường, có thể ở ống bẹn hoặc trong ổ bụng, dẫn đến tình trạng một bên bìu trống hoặc tinh hoàn bên đó sờ thấy ở vị trí cao hơn nhiều. Mặc dù thường được phát hiện ở trẻ em, nhưng nếu không được điều trị, nó có thể tồn tại đến tuổi trưởng thành.

Thoát vị bẹn

Thoát vị bẹn xảy ra khi một phần của ruột hoặc mô mỡ chui qua một điểm yếu trong thành bụng vào ống bẹn, đôi khi có thể xuống đến bìu. Sự xuất hiện của khối thoát vị trong bìu có thể đẩy hoặc che lấp tinh hoàn, tạo cảm giác hoặc hình ảnh tinh hoàn bên đó nằm cao hơn hoặc bị ẩn đi.

Các vấn đề sức khỏe khác

• Ung thư tinh hoàn: Mặc dù thường biểu hiện bằng sự thay đổi về kích thước, nhưng đôi khi một khối u có thể ảnh hưởng đến vị trí của tinh hoàn.
• Chấn thương: Chấn thương trực tiếp vào bìu có thể gây sưng, đau và thay đổi vị trí tạm thời của tinh hoàn.
• Phẫu thuật trước đó: Các phẫu thuật vùng bẹn hoặc bìu có thể gây ra sự thay đổi về vị trí tinh hoàn do sẹo hoặc các yếu tố khác.

Cách chữa lệch tinh hoàn

Việc tinh hoàn không cân đối là một hiện tượng sinh lý tự nhiên nếu không kèm theo các triệu chứng khác. Trong trường hợp nam giới lo lắng về vấn đề sức khỏe của bản thân, hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám, tư vấn và thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán cần thiết nhằm xác định nguyên nhân và tình trạng bệnh lý liên quan đến tinh hoàn.

Cách chữa lệch tinh hoàn phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Việc tự điều trị là không nên và có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Thông thường, phẫu thuật là phương pháp điều trị phổ biến cho các bệnh tinh hoàn. Riêng đối với trường hợp nam giới cần điều trị các bệnh lý liên quan đến viêm nhiễm, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau kết hợp với nghỉ ngơi, chườm lạnh và nâng cao bìu.

Phòng ngừa bệnh và chăm sóc sức khỏe tinh hoàn

Dưới đây là một số biện pháp chăm sóc sức khỏe tinh hoàn và phòng ngừa các bệnh lý có thể gây ra sự lệch tinh hoàn bất thường mà nam giới có thể tham khảo:

• Tự kiểm tra thường xuyên: Đây là một biện pháp quan trọng để phát hiện sớm các bất thường ở tinh hoàn, bao gồm cả những thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc trường hợp tinh hoàn bị lệch.
• Tránh chấn thương: Tổn thương tinh hoàn có thể gây ra các vấn đề như Hydrocele, viêm hoặc thậm chí xoắn tinh hoàn. Khi tham gia các hoạt động thể thao có nguy cơ va chạm, hãy sử dụng đồ bảo hộ như cốc bảo vệ (athletic supporter hoặc jockstrap) để bảo vệ tinh hoàn.
• Quan hệ tình dục an toàn: Quan hệ tình dục an toàn giúp ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục, tránh các bệnh viêm nhiễm.
• Chú ý đến các bất thường và đi khám lập tức: Đừng bỏ qua bất kỳ triệu chứng bất thường nào ở vùng bìu, bao gồm đau, sưng, có khối u hoặc thay đổi về vị trí của tinh hoàn. Việc đi khám sớm có thể giúp phát hiện và điều trị kịp thời.
• Sớm phát hiện tinh hoàn ẩn ở trẻ em: Mặc dù không thể phòng ngừa tình trạng này, việc phát hiện và điều trị sớm ở trẻ em là rất quan trọng để giảm nguy cơ biến chứng sau này, bao gồm cả các vấn đề về tinh hoàn bên cao bên thấp ở trẻ em và nguy cơ mắc bệnh ung thư tinh hoàn. Trẻ em có tinh hoàn lạc chỗ nên được theo dõi và điều trị theo khuyến cáo của bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia tiết niệu nhi khoa.

Lời kết

Việc phát hiện tinh hoàn bên cao bên thấp có thể gây ra không ít lo lắng cho nam giới. Nhưng nếu không có bất kỳ triệu chứng đau, sưng,… nào kèm thì tinh hoàn lệch bên cao bên thấp chỉ là một hiện tượng sinh lý bẩm sinh và không gây nguy hiểm đối với sức khỏe sinh sản.