Viêm phế quản cấp là gì? Viêm phế quản cấp bao lâu thì khỏi?

Viêm phế quản cấp là gì?

Viêm phế quản cấp xảy ra khi niêm mạc khí quản và phế quản bị viêm do tác nhân nhiễm trùng (thường là virus) hoặc các chất kích thích như khói thuốc, bụi, ô nhiễm. Khi lớp niêm mạc này bị viêm, các phế quản sẽ bị phù nề, tăng tiết dịch nhầy và kích thích phản xạ ho, khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng điển hình như ho, khạc đờm, khó chịu vùng ngực hoặc khò khè.

Cụ thể quá trình viêm dẫn đến:

• Phù nề và dày lên của thành phế quản do tăng tưới máu và thoát dịch.
• Tăng tiết nhầy từ các tế bào chế tiết, gây ứ đọng đờm trong lòng ống thở.
• Rối loạn chức năng lông chuyển, làm giảm khả năng tự làm sạch đường thở.
• Co thắt phế quản và tăng đáp ứng đường thở, gây thở rít và khó thở.

Hậu quả là đường thở bị hẹp lại, tăng tiết đờm và kích thích ho kéo dài. Đây là một trong những bệnh lý hô hấp cấp tính phổ biến nhất trên toàn thế giới, đặc biệt trong mùa lạnh hoặc thời điểm các bệnh nhiễm virus đường hô hấp gia tăng.

Nguyên nhân viêm phế quản cấp

Phần lớn trường hợp viêm phế quản cấp là do virus, bao gồm: influenza A và B, virus hợp bào hô hấp (RSV), rhinovirus, coronavirus (trong đó có SARS-CoV-2), adenovirus, parainfluenza và metapneumovirus. Nhiễm khuẩn chỉ chiếm phần nhỏ, với các tác nhân như Bordetella pertussis (ho gà), Mycoplasma pneumoniae và Chlamydophila pneumoniae.

Ngoài ra, tiếp xúc với các chất kích thích như khói thuốc lá, bụi công nghiệp, hóa chất hoặc ô nhiễm không khí cũng có thể gây viêm phế quản cấp không do nhiễm trùng.

Khi nào cần đi khám?

Khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng sau, cần cấp cứu ngay:

• Sốt cao kéo dài trên 3 ngày không giảm.
• Khó thở hoặc thở nhanh, đau ngực.
• Ho ra máu, môi tím, lơ mơ, ho kéo dài trên 3 tuần, hoặc đang đỡ rồi nặng lên trở lại.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần đi khám sớm hơn.

Viêm phế quản cấp có lây không?

Bản thân tình trạng viêm phế quản cấp không phải lúc nào cũng lây, nhưng một số tác nhân gây bệnh hoàn toàn có khả năng lây truyền từ người sang người.

Khi một người bị viêm phế quản cấp do virus, các tác nhân gây bệnh như virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV), rhinovirus, adenovirus hoặc coronavirus có thể lây sang người khác qua nhiều con đường khác nhau. Con đường lây truyền chủ yếu là qua các giọt bắn hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần, khiến người xung quanh hít phải các giọt bắn chứa virus.

Ngoài ra, virus cũng có thể lây qua tiếp xúc gián tiếp khi người khỏe mạnh chạm tay vào các bề mặt bị nhiễm virus như tay nắm cửa, điện thoại, bàn ghế, sau đó đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng trước khi rửa tay. Một số virus như adenovirus còn có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp như bắt tay, ôm hôn, hoặc trong một số trường hợp hiếm qua nước (ví dụ: bể bơi không được khử trùng đúng cách).

Viêm phế quản cấp có chữa được không?

Viêm phế quản cấp hoàn toàn có thể chữa được và tự khỏi trong đa số trường hợp, vì đây là một bệnh lý tự giới hạn do virus gây ra, không cần điều trị đặc hiệu và sẽ khỏi sau 2-3 tuần ở người trưởng thành khỏe mạnh.

Phác đồ điều trị viêm phế quản cấp Bộ Y tế

Vì viêm phế quản cấp chủ yếu do virus, vậy nên Bộ Y tế khuyến cáo không sử dụng kháng sinh thường quy cho bệnh nhân viêm phế quản cấp không có biến chứng. Kháng sinh không những không giúp bệnh khỏi nhanh hơn mà còn có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn và góp phần vào tình trạng kháng kháng sinh.

Thay vào đó, nguyên tắc điều trị viêm phế quản cấp tập trung vào các biện pháp hỗ trợ sau:

• Nghỉ ngơi đầy đủ: Giúp cơ thể có năng lượng để chống lại nhiễm trùng và phục hồi.
• Uống đủ nước: Làm loãng đờm, giúp dễ khạc ra và giảm kích thích đường thở.
• Sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc hít hơi nước nóng: Giúp làm dịu đường thở bị viêm và giảm ho.
• Thuốc giảm triệu chứng: Có thể dùng thuốc giảm ho, giảm đau, hạ sốt như acetaminophen hoặc ibuprofen khi cần thiết, cũng như viên ngậm giảm đau họng cho người lớn và trẻ em từ 5 tuổi trở lên. Không tự dùng thuốc ho cho trẻ nhỏ, mọi thuốc cho trẻ phải theo chỉ định của bác sĩ. Riêng ibuprofen nên nhắc thận trọng ở người có bệnh dạ dày hoặc bệnh thận.
• Tránh các chất kích thích: Như khói thuốc lá, bụi, hóa chất hoặc không khí ô nhiễm để không làm nặng thêm tình trạng viêm.

Viêm phế quản cấp nên kiêng gì?

Người bệnh viêm phế quản cấp nên kiêng các vấn đề sau:

• Không hút thuốc lá và tránh hít khói thuốc thụ động.
• Tránh khói bụi, ô nhiễm không khí, hóa chất kích ứng như nước tẩy rửa, sơn, nước hoa nồng.
• Hạn chế rượu bia, đặc biệt khi đang sốt hoặc mất nước.
• Tránh thức khuya, làm việc quá sức, ưu tiên nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể hồi phục.
• Không tự ý dùng kháng sinh nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Phần lớn viêm phế quản cấp do virus gây ra.
• Hạn chế đồ ăn quá cay, quá nóng hoặc nhiều dầu mỡ nếu làm tăng kích thích họng và cơn ho.
• Hạn chế đồ uống quá lạnh nếu nhận thấy làm ho nhiều hơn hoặc khó chịu vùng họng.
• Không ở trong môi trường kín, bí khí, nên giữ phòng ở thông thoáng.

Cách phòng bệnh viêm phế quản cấp

Để phòng bệnh viêm phế quản cấp, bạn nên tập trung vào việc ngăn ngừa nhiễm trùng đường hô hấp và bảo vệ phổi khỏi các tác nhân kích thích.

• Rửa tay thường xuyên: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với người bệnh.
• Tiêm vắc xin đầy đủ: Tiêm phòng cúm hằng năm và các vắc xin được khuyến cáo giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp có thể dẫn đến viêm phế quản cấp.
• Tránh khói thuốc lá: Không hút thuốc và hạn chế hít phải khói thuốc thụ động. Khói thuốc làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp và tăng nguy cơ viêm phế quản.
• Đeo khẩu trang khi cần thiết: Khi tiếp xúc với bụi, khói, hóa chất hoặc khi ở nơi đông người trong mùa dịch bệnh hô hấp.
• Giữ môi trường sống thông thoáng: Tăng cường lưu thông không khí trong nhà, vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc để giảm nguy cơ lây truyền virus.
• Tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp: Hạn chế tiếp xúc gần với người bị cảm cúm, ho hoặc viêm đường hô hấp.
• Nâng cao sức đề kháng: Ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn và uống đủ nước để tăng cường miễn dịch.

Một số câu hỏi thường gặp

Viêm phế quản cấp là nặng hay nhẹ?

Viêm phế quản cấp thường là bệnh nhẹ, tự giới hạn và không đe dọa tính mạng ở người trưởng thành khỏe mạnh. Tuy nhiên, mức độ nặng nhẹ của bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, bệnh nền, tình trạng miễn dịch và có biến chứng hay không.

Viêm phế quản cấp bao lâu thì khỏi? Viêm phế quản cấp nguy hiểm không?

Viêm phế quản cấp thường không nguy hiểm và là bệnh tự giới hạn, tự khỏi sau 2-3 tuần ở người trưởng thành khỏe mạnh. Tuy nhiên, bệnh có thể trở nên nghiêm trọng và dẫn đến biến chứng ở một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch.