Người bị lao phổi sống được bao lâu? Lao phổi có chết không?

Người bị lao phổi sống được bao lâu?

Lao phổi là bệnh nhiễm trùng do Mycobacterium tuberculosis gây ra, thường ảnh hưởng đến phổi. Khác với lao tiềm ẩn, người mắc lao phổi hoạt động thường xuất hiện triệu chứng và có khả năng lây vi khuẩn qua không khí, đặc biệt khi ho, khạc đờm hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần.

Nếu người bệnh lao phổi tuân thủ phác đồ được khuyến cáo và điều trị đầy đủ, hầu hết có thể hồi phục và khỏi bệnh. Thời gian điều trị có thể là 4, 6 hoặc 9 tháng tùy phác đồ và đặc điểm từng trường hợp.

Tuy nhiên, nếu lao phổi không điều trị có thể tiến triển âm thầm trong nhiều tháng hoặc nhiều năm, sau đó gây suy kiệt, ho ra máu, suy hô hấp, nhiễm trùng lan rộng hoặc tử vong.

Bệnh lao phổi có chết không?

Bệnh lao phổi hoàn toàn có thể gây tử vong qua các cơ chế khác nhau như: tổn thương phổi lan rộng, suy hô hấp, ho ra máu ồ ạt, nhiễm trùng lan tỏa hoặc lao màng não kèm theo. Nguy cơ tử vong đặc biệt cao khi người bệnh không được điều trị, phát hiện ở giai đoạn nặng, bị lao kháng thuốc hoặc có bệnh làm suy giảm miễn dịch.

Lưu ý rằng lao phổi không phải là bệnh chắc chắn dẫn đến tử vong, nhưng cũng không phải bệnh có thể tự khỏi an toàn nếu chỉ nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc không rõ nguồn gốc.

Biến chứng nguy hiểm của bệnh lao phổi

Vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis có thể gây viêm, hoại tử và hình thành hang trong nhu mô phổi. Khi tổn thương lan rộng, phổi bị xơ hóa, các mạch máu và phế quản có thể bị phá hủy. Vi khuẩn cũng có thể lan theo đường máu hoặc đường bạch huyết đến màng phổi, não, tim, thận, xương và nhiều cơ quan khác.

Lao phổi không điều trị sớm có thể để lại tổn thương phổi vĩnh viễn hoặc lan sang cơ quan ngoài phổi.

• Ho ra máu nặng: Ho ra máu có thể xuất hiện khi hang lao hoặc vùng viêm phá hủy các mạch máu trong phổi. Phần lớn trường hợp chỉ có đờm lẫn vài vệt máu, nhưng một số người có thể bị chảy máu ồ ạt. Người bệnh cần đi cấp cứu ngay nếu ho ra máu đỏ tươi với lượng tăng dần, có cục máu, khó thở, choáng váng, da tái hoặc cảm giác máu làm nghẹn đường thở.
• Suy hô hấp cấp: Suy hô hấp xảy ra khi tổn thương phổi lan rộng khiến phổi không còn đảm bảo trao đổi oxy và thải carbon dioxide. Bệnh nhân có thể khó thở khi nghỉ, thở nhanh, tím môi, lơ mơ hoặc giảm độ bão hòa oxy.
• Tràn khí màng phổi: Tràn khí màng phổi xảy ra khi không khí lọt vào khoang giữa phổi và thành ngực, làm phổi bị xẹp một phần hoặc toàn bộ. Trong lao phổi, tình trạng này có thể xảy ra do vỡ hang lao hoặc tổn thương nằm gần màng phổi.
• Tràn dịch, tràn mủ màng phổi và rò phế quản – màng phổi: Lao có thể gây viêm màng phổi và tích tụ dịch trong khoang màng phổi. Khi dịch nhiều, phổi bị chèn ép, gây đau ngực, ho khan và khó thở. Dịch có thể bị nhiễm trùng tạo thành tràn mủ màng phổi.
• Xơ phổi, phá hủy phổi và giãn phế quản: Sau khi viêm và hoại tử lành lại, mô phổi có thể bị thay thế bằng mô xơ. Xơ phổi làm giảm độ giãn nở của phổi, gây khó thở khi gắng sức và giảm khả năng trao đổi khí. Nếu tổn thương lan rộng, một phần phổi hoặc cả một bên phổi có thể bị co kéo, biến dạng và mất chức năng.
• Biến chứng lan ra ngoài phổi: Lao kê và suy đa cơ quan, viêm màng não do lao, lao màng tim và chèn ép tim.

Cách chăm sóc bệnh nhân lao phổi

Chăm sóc toàn diện đóng vai trò quyết định giúp gia tăng hiệu quả điều trị, rút ngắn thời gian phục hồi và ngăn ngừa lây nhiễm cho gia đình.

Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị (Nguyên tắc DOTS)

Nguyên tắc quan trọng nhất trong chăm sóc người bệnh lao là tuân thủ phác đồ điều trị có giám sát trực tiếp (Directly Observed Therapy – DOT):

• Uống thuốc “Đúng – Đủ – Đều”: Uống thuốc đúng liều lượng, đúng thời điểm theo hướng dẫn của bác sĩ. Người nhà cần hỗ trợ nhắc nhở và ghi chép nhật ký uống thuốc hàng ngày. Ngay cả khi các triệu chứng ho, sốt, mệt mỏi đã biến mất hoàn toàn, bệnh nhân vẫn phải tiếp tục uống đủ thời gian quy định.
• Theo dõi tác dụng phụ: Thuốc kháng lao (Isoniazid, Rifampin, Pyrazinamide, Ethambutol) có thể gây độc cho gan hoặc tổn thương thần kinh.

Cần báo ngay cho bác sĩ nếu xuất hiện các dấu hiệu như vàng mắt/vàng da, nước tiểu sẫm màu, buồn nôn, chán ăn, đau bụng dai dẳng hoặc tê bì chân tay.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm gia đình và cộng đồng

Trong 2 đến 4 tuần đầu khởi đầu điều trị, vi khuẩn lao vẫn có khả năng lây truyền qua đường không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Vì vậy nên:

• Cách ly không gian sống: Cho bệnh nhân ở phòng riêng thoáng khí, có ánh nắng mặt trời chiếu vào (tia UV có khả năng tiêu diệt vi khuẩn lao). Hạn chế dùng điều hòa đóng kín cửa.
• Đeo khẩu trang: Bệnh nhân cần đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc với người khác. Người chăm sóc cũng cần đeo khẩu trang chuẩn (N95 hoặc khẩu trang y tế đạt chuẩn).
• Che miệng khi ho/hắt hơi: Hướng dẫn bệnh nhân dùng khăn giấy che miệng khi ho, sau đó bỏ vào thùng rác có nắp đậy và rửa tay sạch sẽ.
• Xử lý đờm gạt đúng cách: Đờm cần được khạc vào cốc giấy hoặc khăn giấy có chất tẩy rửa/sát trùng và hủy bỏ an toàn.

Khám lại và theo dõi định kỳ

Bệnh nhân nên kiểm tra xét nghiệm đờm (soi kính hiển vi/cấy đờm), chụp X-quang phổi và kiểm tra chức năng gan, thận định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ chuyên khoa. Việc theo dõi xét nghiệm đờm âm tính là tiêu chuẩn vàng để xác định bệnh nhân đã khỏi bệnh hoàn toàn hay chưa.

Một số câu hỏi thường gặp

Bệnh lao phổi điều trị bao lâu thì hết lây?

Thông thường, lao phổi giảm lây rõ rệt sau khoảng 2-3 tuần nếu điều trị đúng phác đồ, đúng liều và đều đặn. Tuy nhiên, không nên tự xác định là “hết lây” chỉ dựa vào thời gian; bác sĩ còn đánh giá triệu chứng, kết quả xét nghiệm đờm và khả năng đáp ứng thuốc.

Người bị lao phổi có phải cách ly không?

Có thể cần cách ly hoặc hạn chế tiếp xúc trong giai đoạn còn khả năng lây, đặc biệt ở người mắc lao phổi hoạt động, ho khạc đờm và xét nghiệm đờm dương tính. Tuy nhiên, không phải ai bị lao cũng phải nằm viện cách ly suốt toàn bộ thời gian điều trị.

Tiếp xúc với người bị lao phổi có lây không?

Có, tiếp xúc gần với người đang mắc lao phổi có thể bị lây, nhưng tiếp xúc không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Lao lây chủ yếu qua không khí khi người bệnh lao phổi hoặc lao thanh quản đang còn lây ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc hát trong không gian kín. Bệnh không lây qua bắt tay, dùng chung bát đũa, quần áo, nhà vệ sinh hay chạm vào da.

Người bị lao phổi nên ăn gì và kiêng gì?

Người bị lao phổi không cần kiêng khem quá mức. Điều quan trọng nhất là uống thuốc đúng phác đồ và ăn đủ năng lượng, đạm, vitamin để hạn chế sụt cân, hỗ trợ hồi phục.

Lao phổi giai đoạn cuối có chữa được không?

Khái niệm “Lao phổi giai đoạn cuối” thường được dùng để chỉ tình trạng bệnh lao tiến triển nặng. Đây là lúc vi khuẩn lao đã gây ra những tổn thương diện rộng trên nhu mô phổi (tạo nhiều hang, xơ hóa, suy hoại phổi) hoặc gây biến chứng suy hô hấp và suy kiệt cơ thể nghiêm trọng.

Dựa theo cách định nghĩa này, lao phổi giai đoạn cuối vẫn có thể chữa khỏi, nhưng việc phục hồi hoàn toàn chức năng phổi và thể trạng sẽ gặp rất nhiều thách thức.