Người bị lao phổi nên ăn gì và kiêng gì?

Người bị lao phổi nên ăn gì?

Người bị lao phổi thường dễ mệt mỏi, chán ăn, sụt cân và suy giảm thể trạng, nhất là trong giai đoạn bệnh hoạt động hoặc đang dùng thuốc điều trị. Vì vậy, chế độ ăn cần đảm bảo đủ năng lượng, giàu đạm, đa dạng vitamin và khoáng chất để hỗ trợ phục hồi sức khỏe, duy trì cân nặng và tăng khả năng đáp ứng điều trị.

Thực phẩm giàu đạm

Người bệnh nên ưu tiên thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu phụ, các loại đậu và hải sản nếu dung nạp tốt. Đây là nhóm thực phẩm quan trọng vì protein giúp tái tạo mô, duy trì khối cơ và hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch.

Với người bị sụt cân, ăn uống kém, có thể chia đạm vào nhiều bữa nhỏ như cháo thịt bằm, cá hấp, trứng hấp, đậu phụ sốt cà chua hoặc súp gà rau củ.

Tinh bột dễ tiêu

Cơm, cháo, bún, phở, khoai lang, yến mạch, bánh mì hoặc ngũ cốc nguyên hạt giúp cung cấp năng lượng cho cơ thể. Người bệnh lao phổi không nên kiêng tinh bột quá mức, vì thiếu năng lượng có thể làm tình trạng mệt mỏi, sụt cân nặng hơn. Nếu chán ăn, nên ăn từng phần nhỏ, tăng số bữa trong ngày thay vì cố ăn nhiều trong một bữa.

Rau xanh

Các loại rau lá xanh, bông cải, rau ngót, rau dền, bí đỏ, cà rốt, cà chua giúp bổ sung vitamin, khoáng chất, chất xơ và các chất chống oxy hóa. Nhóm thực phẩm này hỗ trợ tiêu hóa, giảm táo bón và giúp bữa ăn cân đối hơn, đặc biệt khi người bệnh phải dùng thuốc trong thời gian dài.

Trái cây tươi

Cam, quýt, bưởi, ổi, đu đủ, chuối, táo hoặc lê có thể được bổ sung hằng ngày để cung cấp vitamin C, kali, chất xơ và năng lượng tự nhiên. Người bệnh nên ăn trái cây nguyên múi hoặc uống nước ép ít đường, tránh dùng quá nhiều nước ép đóng chai hoặc thêm nhiều đường.

Chất béo lành mạnh

Dầu ô liu, dầu thực vật, quả bơ, các loại hạt, cá béo có thể giúp tăng năng lượng cho khẩu phần ăn, nhất là ở người bị sụt cân hoặc suy nhược. Tuy nhiên, nên dùng lượng vừa phải, ưu tiên món hấp, luộc, hầm, kho mềm thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ để tránh khó tiêu, buồn nôn.

Món mềm, dễ tiêu

Cháo cá, cháo thịt bằm, súp gà rau củ, canh xương hầm rau củ, trứng hấp, cá kho mềm, đậu phụ, sữa chua, sinh tố trái cây là những lựa chọn phù hợp khi người bệnh mệt, ho nhiều hoặc ăn uống kém. Các món này dễ nuốt, dễ tiêu và có thể chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.

Nếu người bệnh có bệnh nền như đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận, tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu, chế độ ăn cần được điều chỉnh theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Không nên tự áp dụng thực đơn tăng cân hoặc dùng thực phẩm bổ sung năng lượng cao nếu chưa được tư vấn.

Người bị lao phổi nên uống gì?

Trong quá trình điều trị lao phổi, việc lựa chọn đồ uống phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cơ thể phục hồi và giảm bớt các triệu chứng khó chịu. Bên cạnh chế độ ăn, người bệnh cũng cần chú ý bổ sung đủ nước và lựa chọn các loại đồ uống lành mạnh để tăng cường sức khỏe tổng thể.

Nước lọc và nước ấm

Đây là lựa chọn cơ bản, giúp duy trì đủ nước, hỗ trợ trao đổi chất và làm dịu cổ họng khi người bệnh ho nhiều. Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ trong ngày, đặc biệt khi sốt, ra mồ hôi hoặc ăn uống kém.

Nước canh, súp

Nước canh rau củ, canh thịt nạc, súp gà hoặc cháo loãng vừa bổ sung nước, vừa cung cấp thêm năng lượng và khoáng chất. Đây là lựa chọn phù hợp với người mệt, chán ăn hoặc khó ăn cơm.

Sữa

Người bị lao phổi có thể uống sữa nếu không dị ứng, không bất dung nạp lactose và không có bệnh nền cần hạn chế sữa. Sữa cung cấp năng lượng, đạm, canxi và một số vi chất, phù hợp với người bị sụt cân hoặc ăn uống kém.

Tuy nhiên, nếu đang dùng thuốc lao, người bệnh nên hỏi bác sĩ về thời điểm uống sữa để tránh ảnh hưởng đến cách dùng thuốc.

Nước trái cây tươi ít đường

Nước cam, nước ổi, nước ép bưởi hoặc sinh tố trái cây có thể giúp bổ sung vitamin và năng lượng. Nên ưu tiên nước ép tươi, không thêm nhiều đường. Người bị trào ngược dạ dày, đau dạ dày hoặc tiểu đường cần dùng lượng phù hợp.

Nước dừa

Người bị lao phổi có thể uống nước dừa với lượng vừa phải nếu không có bệnh thận, suy tim, tăng kali máu hoặc chỉ định hạn chế dịch. Nước dừa giúp bổ sung nước và dễ uống, nhưng không có tác dụng điều trị lao và không nên dùng thay nước lọc hoặc bữa ăn chính.

Nếu bạn uống rượu bia khi đang dùng thuốc điều trị lao có thể nguy hiểm và gây hại cho gan. Nếu người bệnh sốt cao, tiêu chảy, nôn ói hoặc ăn uống rất kém, cần hỏi bác sĩ để được hướng dẫn bù nước và điện giải đúng cách.

Người bị lao phổi nên kiêng gì?

Người bị lao phổi không cần kiêng quá mức nếu không có bệnh nền hoặc chỉ định riêng. Tuy nhiên, một số nhóm nên hạn chế hoặc tránh gồm:

• Rượu bia và đồ uống có cồn: Nên tránh vì có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan khi dùng thuốc lao.
• Thuốc lá và khói thuốc: Khói thuốc gây kích ứng đường hô hấp, làm nặng ho và ảnh hưởng đến quá trình hồi phục của phổi.
• Thực phẩm sống, tái, không đảm bảo vệ sinh: Làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiêu hóa khi cơ thể đang yếu.
• Đồ ăn quá nhiều dầu mỡ: Có thể gây khó tiêu, buồn nôn, đặc biệt ở người đang dùng thuốc lao.
• Đồ uống quá nhiều đường hoặc nước tăng lực: Không có lợi cho sức khỏe tổng thể, nhất là ở người có nguy cơ rối loạn đường huyết.
• Tự ý dùng thực phẩm chức năng, thuốc bổ gan, thuốc nam: Một số sản phẩm có thể ảnh hưởng đến gan hoặc tương tác với thuốc lao.

Nếu đang dùng thuốc lao và có biểu hiện vàng da, nước tiểu sẫm màu, đau bụng, buồn nôn nhiều, chán ăn nặng, mệt lả hoặc ngứa toàn thân, người bệnh cần liên hệ bác sĩ sớm vì đây có thể là dấu hiệu bất thường liên quan đến gan hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Thực đơn cho người bị lao phổi

Thực đơn cho người bị lao phổi nên dễ ăn, đủ năng lượng, giàu đạm và chia thành nhiều bữa nếu người bệnh chán ăn. Dưới đây là gợi ý một ngày tham khảo:

Thực đơn này cần điều chỉnh nếu người bệnh có tiểu đường, bệnh thận, bệnh gan, tăng mỡ máu, tăng huyết áp hoặc đang có tác dụng phụ tiêu hóa do thuốc. Người bệnh nên báo với bác sĩ nếu sụt cân nhanh, ăn uống kém kéo dài hoặc nôn ói sau khi uống thuốc.

Khi nào người bị lao phổi cần đi khám lại?

Người bệnh lao phổi cần tái khám đúng lịch để bác sĩ theo dõi đáp ứng điều trị, tác dụng phụ của thuốc và nguy cơ lây nhiễm. Người bệnh nên đi khám sớm nếu có các dấu hiệu bất thường như sốt kéo dài, ho ra máu, khó thở, đau ngực, sụt cân nhiều, ăn uống kém, nôn ói liên tục, vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc nghi ngờ tác dụng phụ của thuốc.

Đặc biệt, không được tự ý ngưng thuốc lao khi thấy mệt, chán ăn hay buồn nôn vì có thể làm tăng nguy cơ thất bại điều trị và kháng thuốc, khiến việc điều trị sau này khó khăn hơn.

Ngoài ra, nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ lao phổi như ho kéo dài, ho ra máu, sốt về chiều, đổ mồ hôi đêm, sụt cân, mệt mỏi hoặc từng tiếp xúc gần với người mắc lao, người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá và làm xét nghiệm cần thiết.

Tại Trung Tâm Y Khoa DIAG, người bệnh có thể thực hiện các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi lao theo chỉ định như AFB, GeneXpert phát hiện MTB và kháng Rifampicin, PCR lao hoặc IGRA/QuantiFERON trong một số trường hợp phù hợp.

DIAG hỗ trợ đặt lịch online, nhiều điểm lấy mẫu, lấy mẫu tại nhà, trả kết quả qua SMS/Zalo và tư vấn từ xa. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải kết hợp triệu chứng và thăm khám lâm sàng, người bệnh không nên tự điều trị hoặc tự ngưng thuốc chỉ dựa trên một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.

Liên hệ đặt lịch xét nghiệm tại DIAG qua:

• Website: https://diag.vn/
• Hotline: 1900 1717

Những câu hỏi thường gặp

1. Bệnh lao phổi có được uống sữa không?

Người bị lao phổi có thể uống sữa nếu không dị ứng, không bất dung nạp lactose và không có bệnh nền cần kiêng. Sữa giúp bổ sung đạm, canxi và năng lượng, hỗ trợ người bệnh suy nhược hoặc sụt cân. Nếu đang dùng thuốc lao, nên hỏi bác sĩ về thời điểm uống để tránh ảnh hưởng hấp thu thuốc.

2. Bị lao phổi uống nước dừa được không?

Người bị lao phổi có thể uống nước dừa với lượng vừa phải nếu không có bệnh thận, tim hoặc cần hạn chế kali, dịch. Nước dừa giúp bổ sung nước nhưng không có tác dụng điều trị lao. Người bệnh tiểu đường hoặc đang mệt nhiều nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.

3. Lao phổi uống nước cam được không?

Người bị lao phổi có thể uống nước cam nếu không bị đau dạ dày nặng hoặc trào ngược. Nước cam cung cấp vitamin C, giúp tăng sức đề kháng và dễ uống khi chán ăn. Nên uống lượng vừa phải, không thêm quá nhiều đường và tránh uống lúc đói.

4. Bệnh lao phổi có ăn được thịt gà không?

Người bị lao phổi hoàn toàn có thể ăn thịt gà nếu không dị ứng. Đây là nguồn đạm tốt, dễ chế biến như cháo, súp hoặc gà hầm. Nên ăn chín kỹ, lượng vừa phải và hạn chế chiên rán nếu hệ tiêu hóa yếu.

5. Lao phổi có được uống cà phê không?

Người bị lao phổi có thể uống cà phê nhưng chỉ ở mức vừa phải, nếu không bị mất ngủ, đau dạ dày hoặc trào ngược. Không nên uống quá đặc hoặc uống sát giờ ngủ. Nếu đang dùng thuốc lao, nên hỏi bác sĩ vì có thể cần hạn chế một số thực phẩm và đồ uống.

6. Bị lao phổi có uống bia được không?

Người bị lao phổi, đặc biệt đang điều trị thuốc lao, không nên uống bia rượu. Cồn có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan khi dùng thuốc điều trị lao. Người bệnh nên tránh hoàn toàn đồ uống có cồn trong quá trình điều trị để đảm bảo an toàn.