Bệnh lao phổi lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các hạt giọt bắn cực nhỏ trong không khí. Khi một người bị lao phổi hoạt động phát tán vi khuẩn ra môi trường bên ngoài qua các hành vi hô hấp thường ngày, người lành hít phải các hạt giọt bắn này sẽ có nguy cơ bị nhiễm bệnh.

Bệnh lao phổi có lây không?

Lao phổi là một trong những bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp phổ biến nhất trên thế giới. Khi người bệnh ho, hắt hơi, nói, hát hoặc khạc nhổ, vi khuẩn lao phổi có thể xâm nhập vào phế nang của người hít phải và bắt đầu quá trình nhiễm trùng.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp lao đều có khả năng lây. Những người bị lao phổi hoạt động (có vi khuẩn trong đờm, tổn thương phổi tiến triển) mới được xem là nguồn lây chính, trong khi lao tiềm ẩn (nhiễm lao nhưng không có triệu chứng, không có vi khuẩn trong đờm) không lây cho người khác.

Lao phổi là bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây nên.
Lao phổi là bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây nên.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ lây truyền gồm:

  • Thời gian tiếp xúc gần và tần suất tiếp xúc với người bệnh (ví dụ: sống cùng nhà, làm việc chung phòng kín).
  • Mức độ lây của người bệnh: người có đờm dương tính AFB hoặc GeneXpert, ho nhiều, tổn thương phổi tiến triển trên X-quang thường có khả năng lây cao hơn, đặc biệt trước khi điều trị hoặc trong vài tuần đầu điều trị.
  • Môi trường: không gian chật, thông khí kém, đông người làm tăng nguy cơ.

Ngược lại, lao phổi không lây qua các tiếp xúc thông thường như dùng chung bát đũa, bắt tay, ôm, hôn, dùng chung nhà vệ sinh, chăn ga, hoặc qua nước bọt khi hôn.

Bệnh lao phổi lây truyền qua đường nào?

Các phương thức phát tán vi khuẩn bao gồm:

  • Ho hoặc hắt hơi: Đây là con đường phát tán vi khuẩn mạnh mẽ nhất, phóng thích hàng ngàn hạt bắn nhỏ chứa trực khuẩn lao vào không khí.
  • Nói chuyện, hát hoặc cười lớn: Việc giao tiếp tiếp xúc gần trong khoảng thời gian dài ở không gian kín cũng đủ để phát tán vi khuẩn.
Ho hoặc hắt hơi là con đường lây truyền phổ biến.
Ho hoặc hắt hơi là con đường lây truyền phổ biến.

Biện pháp phòng tránh lây nhiễm lao phổi

Người mắc lao phổi thể hoạt động là nguồn lây duy nhất phát tán trực khuẩn ra môi trường xung quanh. Vậy nên cần ngăn chặn vi khuẩn thoát ra ngoài không khí như sau:

  • Tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị kháng sinh: Việc dùng thuốc đúng liều và đủ thời gian (thường từ 6 đến 9 tháng) là biện pháp phòng ngừa tốt nhất. Sau khoảng 2 đến 3 tuần điều trị kháng sinh liên tục, lượng vi khuẩn trong đờm giảm mạnh, giúp bệnh nhân gần như không còn khả năng lây nhiễm cho người khác.
  • Sử dụng khẩu trang y tế và vệ sinh hô hấp: Người bệnh cần đeo khẩu trang y tế khi giao tiếp hoặc khi có người khác ở cùng phòng. Khi ho, hắt hơi hoặc cười lớn, phải dùng khăn giấy che miệng và mũi, sau đó bỏ khăn giấy vào thùng rác có nắp đậy và rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
  • Cách ly sinh hoạt trong giai đoạn đầu: Trong 2-3 tuần đầu điều trị, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc gần với người thân, đặc biệt là trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch. Người bệnh nên ngủ phòng riêng để giảm nguy cơ tích tụ vi khuẩn trong không gian kín.
Đeo khẩu trang đúng cách giúp giảm đáng kể nguy cơ phát tán hạt giọt bắn chứa vi khuẩn lao.
Đeo khẩu trang đúng cách giúp giảm đáng kể nguy cơ phát tán hạt giọt bắn chứa vi khuẩn lao.

Một số câu hỏi thường gặp

Bệnh lao phổi có dễ lây không?

Lao phổi là bệnh có khả năng lây cao trong điều kiện tiếp xúc gần, người bệnh chưa điều trị; nhưng nguy cơ này giảm mạnh khi người bệnh được phát hiện sớm, điều trị đúng và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa.

Bệnh lao phổi có lây qua đường tiêu hóa không?

Bệnh lao phổi hầu như không lây qua đường tiêu hóa. Con đường lây truyền chủ yếu và gần như duy nhất của lao phổi là qua đường hô hấp, khi người lành hít phải các hạt khí dung chứa vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis do người mắc lao phổi hoạt động phát tán khi ho, hắt hơi, nói chuyện.