Làm sao để biết đã khỏi bệnh lao phổi hoàn toàn?

Để biết lao phổi đã khỏi hay chưa, không thể chỉ dựa vào việc thấy khỏe hơn hoặc hết ho. Việc xác nhận khỏi bệnh cần dựa trên khám lại và các xét nghiệm theo dõi của bác sĩ chuyên khoa lao phổi. DIAG sẽ giải đáp cách xác định làm sao để biết đã khỏi bệnh lao phổi hay chưa trong bài viết dưới đây.

Làm sao để biết đã khỏi bệnh lao phổi?

Để xác định một người đã khỏi bệnh lao phổi, bác sĩ dựa vào sự kết hợp giữa khỏi triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm đờm âm tính và hoàn thành đủ phác đồ điều trị theo hướng dẫn y tế. Không có một dấu hiệu đơn lẻ nào khẳng định chắc chắn việc khỏi bệnh, mà cần theo dõi toàn diện trong và sau quá trình điều trị.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khỏi bệnh lao phổi được định nghĩa khi bệnh nhân đáp ứng đủ các tiêu chí sau:

Bệnh nhân có bằng chứng vi khuẩn học lúc bắt đầu điều trị (xét nghiệm đờm dương tính).
Hoàn thành đủ thời gian điều trị theo phác đồ quốc gia (thường 6 tháng với lao nhạy cảm thuốc).
Xét nghiệm đờm âm tính trong tháng cuối điều trị và ít nhất một lần trước đó (thường là tháng thứ 5 hoặc thứ 6).
Không có dấu hiệu thất bại điều trị như đờm vẫn dương tính sau 5 tháng, hoặc tái phát vi khuẩn sau khi đã âm tính.

Để xác định bệnh nhân đã khỏi bệnh lao phổi hay chưa cần dựa vào nhiều yếu tố kết hợp.

Các dấu hiệu lâm sàng cho thấy bệnh đang đáp ứng điều trị

Trong quá trình điều trị, bác sĩ sẽ theo dõi các dấu hiệu lâm sàng sau để đánh giá tiến triển:

Giảm hoặc hết các triệu chứng: ho, sốt, đổ mồ hôi đêm, mệt mỏi, sụt cân.
Tăng cân trở lại: bệnh nhân lao thường sụt cân lúc khởi phát, việc tăng cân trong quá trình điều trị là dấu hiệu tốt.
Cải thiện khả năng sinh hoạt: bệnh nhân có thể quay lại hoạt động bình thường, làm việc, học tập.
X-quang phổi cải thiện: tổn thương trên phim X-quang giảm dần, mặc dù một số tổn thương có thể để lại sẹo ngay cả khi đã khỏi bệnh.

Tuy nhiên, các dấu hiệu lâm sàng này chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế được xét nghiệm đờm.

Vai trò của xét nghiệm đờm trong xác định khỏi bệnh

Xét nghiệm đờm là tiêu chuẩn vàng để xác định khỏi bệnh lao phổi. Quy trình theo dõi thường bao gồm:

Xét nghiệm lúc bắt đầu điều trị: xác định có vi khuẩn lao hay không.
Xét nghiệm ở tháng thứ 2, 5 và 6: để đánh giá đáp ứng điều trị.
Chuyển đổi âm tính: khi đờm chuyển từ dương tính sang âm tính liên tiếp ít nhất 2 lần, cách nhau tối thiểu 7 ngày, đây là dấu hiệu quan trọng cho thấy điều trị thành công.
Xét nghiệm đờm cuối điều trị: một kết quả âm tính ở tháng cuối cùng là bằng chứng quan trọng nhất để tuyên bố khỏi bệnh.

Nếu đờm vẫn dương tính sau 5 tháng điều trị, bệnh nhân có thể được xếp vào nhóm “thất bại điều trị” và cần đánh giá lại phác đồ, bao gồm cả xét nghiệm kháng thuốc.

Xét nghiệm đờm là tiêu chuẩn vàng để xác định bệnh nhân đã khỏi lao phổi hay chưa.

Lưu ý cho bệnh nhân và người chăm sóc

Những lưu ý quan trọng cho bệnh nhân và người chăm sóc trong quá trình điều trị bệnh lao phổi:

Không tự ngưng thuốc ngay cả khi cảm thấy khỏe: Việc ngưng thuốc sớm là nguyên nhân hàng đầu gây thất bại điều trị và kháng thuốc.
Tuân thủ tái khám đúng lịch: Để làm xét nghiệm đờm và đánh giá lâm sàng.
Báo cáo ngay nếu triệu chứng quay lại: Ho kéo dài, sốt, sụt cân sau khi đã hoàn thành điều trị có thể là dấu hiệu tái phát.

Một số tổn thương phổi có thể tồn tại dưới dạng sẹo ngay cả khi đã khỏi bệnh, điều này không có nghĩa là bệnh chưa khỏi.

Bệnh nhân không tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng giảm bớt.

Khi nào cần nghi ngờ chưa khỏi hoặc tái phát?

Bệnh nhân cần được đánh giá lại nếu xuất hiện triệu chứng lao phổi tái phát sau:

Đờm vẫn dương tính sau 5 tháng điều trị.
Triệu chứng quay lại sau khi đã hoàn thành điều trị.
X-quang phổi tiến triển xấu sau khi đã cải thiện.
Sụt cân trở lại hoặc sốt kéo dài không rõ nguyên nhân sau điều trị.

Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm lại đờm, chụp X-quang hoặc làm xét nghiệm kháng thuốc để điều chỉnh phác đồ.

Một số câu hỏi thường gặp

Bệnh lao phổi tái phát có chữa được không?

Bệnh lao phổi tái phát hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được chẩn đoán đúng, làm xét nghiệm kháng thuốc và điều trị bằng phác đồ phù hợp, kết hợp với việc bệnh nhân tuân thủ nghiêm ngặt việc uống thuốc. Tuy nhiên, mức độ phức tạp và thời gian điều trị sẽ phụ thuộc vào việc vi khuẩn lao có kháng thuốc hay không.

Lao phổi tái phát điều trị bao lâu?

Thời gian điều trị lao phổi tái phát phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn lao trong đợt tái phát. Nếu vi khuẩn còn nhạy với thuốc, thời gian điều trị có thể chỉ 6 tháng như lần đầu. Nếu đã kháng thuốc, thời gian có thể kéo dài từ 9 tháng đến 18-24 tháng, tùy phác đồ và mức độ đáp ứng của người bệnh.