Bị lao phổi nhưng không ho có sao không?

Vì sao bị lao phổi nhưng không ho?

Triệu chứng ho xuất hiện khi các thụ thể thần kinh cảm giác ở đường hô hấp (khí quản, phế quản) bị kích thích do tổn thương, viêm nhiễm hoặc có chất tiết (đờm, máu). Tuy nhiên, người bị lao phổi nhưng không ho thường xuất phát từ các cơ chế sinh lý bệnh sau:

• Vị trí tổn thương nằm xa đường hô hấp lớn: Vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) khi xâm nhập vào phổi có thể khu trú ở các vùng mô kẽ, phế nang hoặc vùng nhu mô phổi ngoại vi. Khi tổn thương chưa xâm lấn hoặc chưa vỡ vào lòng phế quản, bệnh nhân sẽ không hề có cảm giác buồn ho hay tiết đờm.
• Giai đoạn sớm của bệnh (Lao tiềm ẩn hoặc tổn thương kín): Ở giai đoạn khởi phát hoặc trong thể lao tiềm ẩn, hệ miễn dịch của cơ thể (đặc biệt là tế bào T) kiểm soát vi khuẩn bằng cách tạo ra các nang lao để “bọc kín” vi khuẩn lại. Lúc này, tổn thương chưa hoại tử bã đắng, chưa gây viêm cấp tính hay tiết dịch vào phế quản nên không kích thích phản xạ ho.
• Hiện tượng suy giảm miễn dịch hoặc phản ứng miễn dịch yếu: Phản xạ ho và tạo đờm thực chất là kết quả của một phản ứng viêm mạnh mẽ nhằm tống xuất dị vật. Ở những bệnh nhân có hệ miễn dịch suy yếu (như người nhiễm HIV, bệnh nhân đái tháo đường, người già yếu hoặc đang dùng thuốc chế tiết miễn dịch), cơ thể không tạo ra đủ phản ứng viêm để kích thích đường hô hấp, dẫn đến việc không xuất hiện triệu chứng ho điển hình.
• Thể lao phối hợp hoặc lao ngoài phổi dạng phối hợp: Một số trường hợp tổn thương tập trung chủ yếu ở màng phổi (Lao màng phổi) gây tràn dịch màng phổi. Bệnh nhân lúc này thường chịu đựng cảm giác đau ngực, khó thở nhẹ, sốt râm râm về chiều chứ không có triệu chứng ho khan hay ho có đờm.

Các dấu hiệu nhận biết khác khi bị lao phổi nhưng không ho

Dù không xuất hiện cơn ho, vi khuẩn lao vẫn gây ra các phản ứng toàn thân do độc tố và quá trình viêm mãn tính. Bạn cần đặc biệt chú ý đến các triệu chứng toàn thân sau:

• Sốt nhẹ về chiều hoặc đêm: Đây là dấu hiệu rất đặc trưng của bệnh lao, thường đi kèm cảm giác hâm hấp sốt, ớn lạnh.
• Đổ mồ hôi trộm: Xuất hiện nhiều mồ hôi vào ban đêm dù thời tiết không nóng.
• Sút cân không rõ nguyên nhân và chán ăn: Vi khuẩn lao kích thích sản sinh các cytokine gây sụt giảm khối lượng cơ và mất cảm giác ngon miệng.
• Mệt mỏi kéo dài, đau ngực hoặc khó thở nhẹ: Cảm giác cơ thể đuối sức, uể oải không cải thiện dù đã nghỉ ngơi.

Bị lao phổi nhưng không ho có lây không?

Người bị lao phổi nhưng không ho vẫn có thể lây bệnh cho người khác. Vi khuẩn lao giống như những hạt bụi siêu nhỏ lơ lửng trong không khí. Dù người bệnh không có các cơn ho hay khạc đờm dữ dội, nhưng mỗi khi họ nói chuyện, cười lớn, hát hò, thở mạnh hoặc hắt hơi, những hạt dịch mịn mang theo vi khuẩn lao vẫn có thể phát tán ra ngoài không khí xung quanh. Người khỏe mạnh sống chung nhà hoặc tiếp xúc gần khi hít phải không khí này sẽ có nguy cơ bị lây nhiễm. Tuy nhiên, khả năng lây lan này còn phụ thuộc vào việc người bệnh đang ở thể lao nào.

Nếu thuộc thể lao phổi dưới lâm sàng (tức là vi khuẩn đang hoạt động và gây tổn thương phổi nhưng người bệnh chưa bị kích thích ho), họ vẫn phát tán vi khuẩn ra môi trường và truyền bệnh cho người khác một cách âm thầm. Ngược lại, nếu ở thể lao tiềm ẩn, vi khuẩn không thể thoát ra ngoài qua đường thở nên người bệnh hoàn toàn không lây cho bất kỳ ai.

Bị lao phổi nhưng không ho có cần điều trị không?

Phản ứng ho chỉ xuất hiện khi đường thở lớn bị kích thích hoặc có đờm tiết ra. Dù không có cơn ho, vi khuẩn lao vẫn đang tồn tại và phát triển trong cơ thể. Do đó, việc chỉ định điều trị sẽ phụ thuộc vào thể bệnh cụ thể được bác sĩ chẩn đoán qua các xét nghiệm hình ảnh và vi sinh:

• Lao dưới lâm sàng (Lao hoạt động không triệu chứng): Vi khuẩn đang nhân lên và gây tổn thương phổi trên phim X-quang. Bắt buộc điều trị ngay bằng phác đồ kháng lao (6 tháng) để tránh xơ hóa, hoại tử phổi, ho ra máu hoặc lây cho người khác.
• Lao tiềm ẩn: Vi khuẩn bị hệ miễn dịch “nhốt” lại, chưa gây tổn thương và không lây. Tuy nhiên, vẫn cần điều trị dự phòng (3-9 tháng) vì vi khuẩn có thể bùng phát thành lao hoạt động bất cứ lúc nào khi sức đề kháng giảm.

Lưu ý khi điều trị lao phổi tiềm ẩn

Khi điều trị lao phổi tiềm ẩn, người bệnh cần lưu ý các vấn đề sau:

• Uống thuốc đúng liều, đúng giờ, không tự ý ngừng.
• Tái khám mỗi tháng để đánh giá tác dụng phụ và cấp thuốc tiếp.
• Xét nghiệm gan mỗi tháng nếu có yếu tố nguy cơ. Trong trường hợp không có yếu tố nguy cơ, chỉ xét nghiệm khi có triệu chứng.
• Bổ sung pyridoxine nếu dùng isoniazid theo chỉ định của bác sĩ.