Bệnh lao phổi có nguy hiểm không?

Lao phổi là gì?

Lao phổi là bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, chủ yếu ảnh hưởng đến phổi. Người mắc lao phổi hoạt động có thể lây bệnh cho người khác qua không khí khi ho, hắt hơi, nói chuyện, hát hoặc khạc đờm. Không phải ai nhiễm vi khuẩn lao cũng mắc bệnh ngay. Một số người có thể nhiễm lao tiềm ẩn, không có triệu chứng và không lây cho người khác. Ngược lại, khi vi khuẩn lao phát triển mạnh và gây bệnh lao hoạt động, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng và có nguy cơ lây lan, đặc biệt nếu tổn thương ở phổi hoặc thanh quản.

Bệnh lao phổi có nguy hiểm không?

Lao phổi là bệnh nguy hiểm vì ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp, có khả năng lây truyền trong cộng đồng và có thể gây biến chứng nếu không điều trị đúng. Người bệnh có thể ho kéo dài, đau ngực, ho ra máu, sụt cân, mệt mỏi, ăn uống kém và suy giảm thể trạng. Mức độ nguy hiểm của lao phổi phụ thuộc vào thời điểm phát hiện bệnh, mức độ tổn thương phổi, khả năng đáp ứng thuốc, tình trạng kháng thuốc, bệnh nền và việc người bệnh có tuân thủ điều trị hay không. Người mắc lao phổi nhưng tự ý bỏ thuốc, uống thuốc không đều hoặc điều trị không đủ thời gian có nguy cơ tái phát, kéo dài thời gian lây nhiễm và làm tăng nguy cơ lao kháng thuốc. Lao phổi đặc biệt đáng lo ngại ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người nhiễm HIV, người bị đái tháo đường, suy dinh dưỡng, bệnh thận mạn, ung thư hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Ở các nhóm này, bệnh có thể tiến triển nhanh hơn, khó điều trị hơn hoặc dễ gây biến chứng hơn.

Lao phổi nguy hiểm như thế nào?

Lao phổi có thể nguy hiểm theo nhiều cách khác nhau. Một số nguy cơ quan trọng gồm:

• Lây cho người xung quanh: Người mắc lao phổi hoạt động có thể phát tán vi khuẩn lao vào không khí, nhất là khi ho khạc đờm. Người sống chung nhà, ngủ chung phòng hoặc tiếp xúc gần trong không gian kín có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn.
• Tổn thương phổi: Vi khuẩn lao có thể gây viêm, hoại tử, tạo hang lao hoặc để lại sẹo xơ trong phổi. Tổn thương phổi nặng có thể khiến người bệnh ho kéo dài, khó thở, giảm khả năng gắng sức hoặc ho ra máu.
• Suy kiệt cơ thể: Lao phổi thường gây chán ăn, sụt cân, sốt về chiều, đổ mồ hôi đêm và mệt mỏi kéo dài. Nếu không được chăm sóc và điều trị đúng, người bệnh có thể suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và phục hồi chậm hơn.
• Ho ra máu: Một số người bệnh có thể ho ra máu do tổn thương mạch máu trong phổi. Ho ra máu lượng nhiều là tình trạng nguy hiểm, cần được cấp cứu.
• Lao lan ngoài phổi: Vi khuẩn lao có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác như màng phổi, hạch, xương khớp, màng não, thận hoặc đường tiết niệu. Lao màng não, lao kê hoặc lao lan tỏa là các thể bệnh nặng, có thể đe dọa tính mạng.
• Lao kháng thuốc: Nếu người bệnh dùng thuốc sai cách, bỏ thuốc giữa chừng hoặc điều trị không đủ phác đồ, vi khuẩn lao có thể kháng thuốc. Lao kháng thuốc thường khó điều trị hơn, thời gian điều trị dài hơn, chi phí cao hơn và nguy cơ biến chứng cao hơn.

Triệu chứng lao phổi nguy hiểm cần chú ý

Người bệnh nên đi khám sớm nếu có các triệu chứng nghi ngờ lao phổi như ho kéo dài trên 2–3 tuần, ho có đờm, ho ra máu, đau ngực, sốt về chiều, đổ mồ hôi đêm, mệt mỏi, chán ăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Cần đi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu như:

• Ho ra máu nhiều hoặc ho ra máu tái diễn.
• Khó thở tăng dần, thở nhanh, tím tái.
• Đau ngực nhiều.
• Sốt cao, lơ mơ, mệt lả.
• Sụt cân nhanh, ăn uống rất kém.
• Đang điều trị lao nhưng triệu chứng không cải thiện hoặc nặng hơn.
• Có dấu hiệu tác dụng phụ thuốc lao như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, buồn nôn nhiều, đau bụng, phát ban, ngứa nhiều, tê bì tay chân hoặc nhìn mờ.

Không nên tự mua thuốc ho, thuốc kháng sinh hoặc tự ngưng thuốc lao khi thấy triệu chứng giảm. Việc điều trị sai cách có thể làm bệnh kéo dài và tăng nguy cơ kháng thuốc.

Lao phổi có chữa khỏi được không?

Lao phổi có thể chữa khỏi nếu người bệnh được chẩn đoán đúng và điều trị đầy đủ theo phác đồ. Với lao phổi nhạy thuốc, thời gian điều trị thường kéo dài khoảng 6 tháng, gồm giai đoạn tấn công và giai đoạn duy trì. Một số trường hợp có thể cần điều trị lâu hơn nếu bệnh nặng, có biến chứng, kháng thuốc hoặc mắc bệnh nền đi kèm. Người bệnh thường thấy giảm ho, giảm sốt, ăn uống tốt hơn sau vài tuần điều trị. Tuy nhiên, cảm giác khỏe hơn không có nghĩa là đã khỏi bệnh. Nếu tự ý ngưng thuốc, vi khuẩn lao có thể chưa được tiêu diệt hoàn toàn, làm tăng nguy cơ tái phát, kéo dài lây nhiễm và hình thành lao kháng thuốc. Vì vậy, điều quan trọng nhất là dùng thuốc đúng giờ, đủ liều, đủ thời gian và tái khám đúng hẹn. Người bệnh cần báo bác sĩ nếu có tác dụng phụ hoặc khó duy trì thuốc, thay vì tự ý bỏ thuốc.

Lao phổi có gây tử vong không?

Lao phổi có thể gây tử vong nếu không được điều trị, điều trị muộn, mắc lao kháng thuốc hoặc có bệnh nền nặng. Nguy cơ tử vong cao hơn ở người suy giảm miễn dịch, nhiễm HIV, suy dinh dưỡng nặng, người cao tuổi, người có bệnh gan thận mạn tính hoặc không tiếp cận điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nếu được phát hiện và điều trị đúng, tiên lượng của nhiều người bệnh lao phổi có thể cải thiện rõ rệt. Điều trị sớm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của người bệnh mà còn giúp giảm nguy cơ lây bệnh cho gia đình và cộng đồng.

Ai có nguy cơ bị lao phổi nặng hơn?

Một số nhóm có nguy cơ mắc lao phổi hoặc diễn tiến nặng hơn gồm:

• Người sống chung hoặc tiếp xúc gần với người mắc lao phổi.
• Người nhiễm HIV hoặc suy giảm miễn dịch.
• Người bị đái tháo đường, bệnh thận mạn, ung thư.
• Người suy dinh dưỡng, sụt cân nhiều.
• Người cao tuổi, trẻ nhỏ.
• Người dùng thuốc ức chế miễn dịch, corticoid kéo dài hoặc thuốc sinh học.
• Người hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều.
• Người sống trong môi trường đông đúc, thông khí kém.
• Người từng mắc lao nhưng điều trị không đầy đủ hoặc có tiền sử lao kháng thuốc.
• Những nhóm này nên đi khám sớm nếu có triệu chứng nghi ngờ và cần được theo dõi kỹ hơn trong quá trình điều trị.

Làm gì để giảm nguy hiểm do lao phổi?

Để giảm biến chứng, hạn chế lây lan và nâng cao hiệu quả điều trị lao phổi, người bệnh cần phối hợp chặt chẽ với cơ sở y tế và tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Đi khám sớm khi có triệu chứng nghi ngờ: Khi xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài, ho ra máu, sốt, sụt cân hoặc đổ mồ hôi ban đêm, cần đi khám ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, giúp giảm tổn thương phổi và hạn chế lây lan.
• Thực hiện đầy đủ các xét nghiệm theo chỉ định: Cần làm các xét nghiệm như AFB, xét nghiệm phân tử, nuôi cấy và kiểm tra kháng thuốc để xác định chính xác tình trạng bệnh, tránh tự kết luận chỉ dựa trên một kết quả đơn lẻ.
• Tuân thủ đúng phác đồ điều trị: Người bệnh phải uống thuốc đúng loại, đúng liều và đủ thời gian theo hướng dẫn; không tự ý bỏ liều hoặc ngừng thuốc khi thấy triệu chứng cải thiện để tránh nguy cơ kháng thuốc.
• Tái khám định kỳ: Cần tái khám theo lịch hẹn, thường ít nhất mỗi tháng, để bác sĩ theo dõi hiệu quả điều trị và phát hiện sớm các tác dụng phụ.
• Báo ngay khi có tác dụng phụ: Nếu xuất hiện các biểu hiện như vàng da, buồn nôn, phát ban hoặc giảm thị lực, cần thông báo ngay cho bác sĩ và không tự ý ngừng thuốc khi chưa có chỉ định.
• Giữ vệ sinh hô hấp: Thực hiện đeo khẩu trang, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, xử lý đờm đúng cách và tuyệt đối không khạc nhổ bừa bãi để hạn chế lây nhiễm.
• Duy trì môi trường sống thông thoáng: Giữ không gian sống thoáng khí và hạn chế tiếp xúc gần trong thời gian còn khả năng lây bệnh.
• Ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý: Duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, nghỉ ngơi hợp lý và hạn chế rượu bia để hỗ trợ quá trình hồi phục và bảo vệ gan.
• Khuyến khích người tiếp xúc gần đi tầm soát: Những người sống chung hoặc tiếp xúc gần nên được kiểm tra sớm để phát hiện và ngăn ngừa lây lan trong cộng đồng.

Khi nào người sống chung với bệnh nhân lao phổi cần đi tầm soát?

Người sống chung nhà, ngủ chung phòng, chăm sóc trực tiếp hoặc tiếp xúc gần với người mắc lao phổi nên đi tầm soát, kể cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Việc tầm soát giúp phát hiện sớm nhiễm lao hoặc bệnh lao hoạt động, từ đó có hướng điều trị hoặc dự phòng phù hợp. Đặc biệt, trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người nhiễm HIV, người bị đái tháo đường hoặc người suy giảm miễn dịch cần được tư vấn y tế sớm hơn vì nguy cơ tiến triển bệnh cao hơn. Nếu có triệu chứng nghi ngờ lao phổi như ho kéo dài trên 2 – 3 tuần, ho ra máu, sốt về chiều, đổ mồ hôi đêm, sụt cân, mệt mỏi hoặc từng tiếp xúc gần với người mắc lao, người bệnh nên đi khám và thực hiện xét nghiệm phù hợp theo chỉ định. Tại Trung Tâm Y Khoa DIAG, khách hàng có thể thực hiện một số xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi bệnh lao như xét nghiệm AFB, xét nghiệm MTB định danh và kháng Rifampicin bằng GeneXpert, Mycobacterium tuberculosis Realtime PCR hoặc QuantiFERON/IGRA trong một số tình huống phù hợp. DIAG có hệ thống đặt lịch online, nhiều điểm lấy mẫu thuận tiện, dịch vụ lấy mẫu tại nhà, trả kết quả qua SMS/Zalo và hỗ trợ tư vấn kết quả từ xa. Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải cùng triệu chứng, tiền sử tiếp xúc, thăm khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh. Người bệnh không nên tự kết luận mắc bệnh, khỏi bệnh hoặc hết lây chỉ dựa trên một kết quả đơn lẻ. Liên hệ đặt lịch xét nghiệm tại DIAG qua:

• Website: https://diag.vn/
• Hotline: 1900 1717