Thực tế không có một dấu hiệu bệnh gan duy nhất nào mà có nhiều biểu hiện khác nhau xuất hiện đơn lẻ hoặc đồng thời. Tuy nhiên, chúng rất mờ nhạt trong giai đoạn sớm nên cần bác sĩ đánh giá toàn diện để đánh giá đúng. Để giúp bạn chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe gan, DIAG sẽ hướng dẫn cách nhận biết các bệnh về gan dễ hiểu qua nội dung bên dưới.

Các dấu hiệu bệnh gan phổ biến cần chú ý

Dấu hiệu gan yếu rất đa dạng và thường không biểu hiện rõ rệt ở giai đoạn sớm. Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau đây, đặc biệt nếu kéo dài, thì việc đi khám sớm là rất quan trọng để phát hiện và điều trị kịp thời.

Mệt mỏi, uể oải kéo dài

Người bệnh có cảm giác suy kiệt toàn thân, được mô tả là cảm giác thiếu năng lượng, làm việc nhanh mệt và không hồi phục hoàn toàn dù đã nghỉ ngơi đầy đủ. Tình trạng này thường kéo dài liên tục trong ngày, diễn ra từ từ trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

Mệt mỏi trong bệnh gan có thể biểu hiện rõ rệt hơn vào buổi chiều hoặc sau những hoạt động nhẹ, thường đi kém với các biểu hiện khác như chán ăn, buồn nôn nhẹ hoặc giảm khả năng tập trung.

Chán ăn, buồn nôn nhẹ

Đây là những triệu chứng bệnh gan xuất hiện sớm, biểu hiện bằng cảm giác ăn không ngon miệng, nhanh no hoặc thậm chí là sợ thức ăn, đặc biệt là với đồ nhiều dầu mỡ. Người bệnh thường miêu tả là cảm thấy lợm giọng, khó chịu vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải nhưng không phải cơn đau rõ rệt. Ngay cả khi thay đổi chế độ ăn thì cảm giác này vẫn tồn tại kéo dài.

Chán ăn và buồn nôn thường đi kèm với mệt mỏi, giảm hứng thú ăn uống, đầy bụng và đôi khi dẫn đến sụt cân nhẹ, và diễn ra âm thầm từ nhiều ngày đến nhiều tuần. Tuy nhiên, điểm quan trọng là rất dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường.

Xem thêm: Dấu hiệu bệnh gan ở trẻ em

Khó chịu hoặc đau tức hạ sườn phải

Đây được mô tả là cảm giác âm ỉ, tức nặng hoặc căng tức/đau tức hạ sườn phải (vùng bụng gan). Cảm giác khó chịu này không lan rõ ràng như các cơn đau thần kinh hay cơ xương khớp, nhưng người bệnh có thể cảm thấy lan mơ hồ ra vùng thượng vị hoặc sau lưng.

Triệu chứng này thường không phải là cơn đau dữ dội mà mang tính dai dẳng, xuất hiện từ từ và có thể liên quan đến sự căng giãn bao gan khi gan to hoặc bị viêm. Cảm giác khó chịu sẽ tăng rõ hơn sau khi vận động mạnh hoặc sau khi ăn no, đặc biệt là thức ăn nhiều dầu mỡ.

Xem thêm:

Đau tức vùng hạ sườn phải là dấu hiệu bệnh gan rất phổ biến - là triệu chứng sớm nhưng dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa.
Đau tức vùng hạ sườn phải là dấu hiệu bệnh gan rất phổ biến – là triệu chứng sớm nhưng dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa.

Sụt cân không rõ nguyên nhân

Cân nặng giảm dần dần mà không có thay đổi rõ rệt về chế độ ăn hay mức độ vận động. Người bệnh có thể nhận thấy quần áo rộng hơn, cân nặng giảm theo thời gian nhưng không chủ ý giảm cân. Ở những người mắc bệnh gan mạn tính thì tình trạng sụt cân này còn đi kèm với mất khối cơ, khiến cơ thể trở nên gầy yếu dù không có biểu hiện đau rõ rệt.

Sụt cân sẽ diễn ra liên tục qua nhiều tuần đến nhiều tháng và ít khi tăng trở lại nếu nguyên nhân ở gan chưa đưa được giải quyết triệt để. Mặc dù mức độ giảm nhẹ vài kg nhưng vẫn ảnh hưởng đến thể trạng, cho đến khi giảm số cân đáng kể thì sức khỏe tổng thể trở nên suy kiệt rõ rệt.

Xem thêm: Các xét nghiệm chức năng gan

Ngứa da không rõ nguyên nhân

Đây là biểu hiện ngoài da của bệnh gan với cảm giác ngứa lan tỏa, âm ỉ hoặc dữ dội mà không tập trung ở một vùng cụ thể. Cảm giác ngứa này được ghi nhận xuất hiện nhiều ở các vùng tay, chân, lưng hoặc thậm chí toàn thân, và đặc biệt là không có tổn thương trên da (như phát ban) có thể nhìn thấy rõ bằng mắt thường.

Nguyên nhân gây ngứa thường do tình trạng ứ mật, được cho là do sự tích tụ các chất độc trong máu gây kích thích các đầu dây thần kinh ở da.

Ngay cả khi đã dưỡng ẩm da hoặc thay đổi xà phòng tắm thì cảm giác ngứa vẫn còn. Tình trạng này thường tăng nặng về đêm và có thể gây rối loạn giấc ngủ, đôi khi stress hoặc tiết trời nhiệt độ cao cũng làm tăng mạnh cảm giác ngứa.

Xem thêm: Chức năng của gan

Ngứa da nếu không rõ nguyên nhân là phát ban hay tổn thương cụ thể thì khả năng cao là biểu hiện của người bị bệnh gan.
Ngứa da nếu không rõ nguyên nhân là phát ban hay tổn thương cụ thể thì khả năng cao là biểu hiện của người bị bệnh gan.

Nước tiểu đậm màu, phân nhạt màu hoặc bạc màu

Người bệnh có thể nhận thấy nước tiểu chuyển sang màu vàng đậm như trà hoặc cola, trong khi phân trở nên nhạt màu, xám hoặc giống màu đất sét. Mức độ sẫm của nước tiểu và độ nhạt của phân có thể tăng dần theo mức độ rối loạn, và thường rõ hơn khi bệnh lý gan tiến triển. Đây là những thay đổi dễ quan sát bằng mắt thường, không gây đau nhưng thường xuất hiện cùng lúc với cảm giác mệt mỏi hoặc vàng da.

Những dấu hiệu bệnh gan này phản ánh sự rối loạn trong khả năng chuyển hóa và bài tiết mật của gan, có liên quan đến bilirubin. Bilirubin là một sản phẩm thoái hóa của hồng cầu nhưng không được gan xử lý và bài tiết đúng cách, dẫn đến tích tụ trong máu và được thải qua nước tiểu nhiều hơn, đồng thời làm giảm sắc tố mật trong phân.

Tăng bilirubin máu có thể được xác định qua các gói xét nghiệm chức năng gan tại DIAG. Dựa vào bilirubin, protein, albumin cùng các chỉ số men gan mà bác sĩ có thể xác định nhanh mức độ tổn thương gan, nhờ đó định hướng xử trí theo dõi phù hợp trước khi bệnh tiến triển nặng thêm. Bạn có thể tìm hiểu thêm về Gói xét nghiệm Chức năng gan chuyên sâu tại đây.

Vàng da, vàng mắt

Đây là hai dấu hiệu gan không tốt rất điển hình, biểu hiện bằng việc da và đặc biệt là lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng. Khi bệnh gan nhẹ thì chỉ vàng mắt, nhưng khi tổn thương gan nặng hơn thì bắt đầu lan dần ra toàn thân (vàng toàn thân), đặc biệt là ở vùng mặt và lòng bàn tay.

Vàng da, vàng mắt rất dễ nhận biết dưới ánh sáng tự nhiên và thường đi kèm với các biểu hiện khác như mệt mỏi, chán ăn hoặc nước tiểu sẫm màu. Nguyên nhân cũng có liên quan đến bilirubin, khi bilirubin tích tụ trong máu do gan không xử lý hoặc bài tiết hiệu quả, dẫn đến lắng đọng ở mô dưới da và kết mạc mắt.

Xem thêm: Suy gan

Vàng da là biểu hiện điển hình trong viêm gan và suy gan.
Vàng da là biểu hiện điển hình trong viêm gan và suy gan.

Bụng to (cổ trướng)

Bụng to do cổ trướng (trướng bụng) là tình trạng bụng tăng kích thước bất thường do tích tụ dịch trong ổ bụng, thường được người bệnh nhận thấy qua việc bụng căng dần lên, quần áo trở nên chật hơn dù không tăng cân tương ứng.

Cổ trướng thường kéo dài và tăng dần theo thời gian nếu không được kiểm soát, hiếm khi tự giảm hoàn toàn, thường đi kèm cảm giác nặng bụng, căng tức, đôi khi khó chịu hoặc khó thở nhẹ khi nằm do áp lực từ dịch trong ổ bụng đẩy lên cơ hoành.

Mức độ có thể từ nhẹ (chỉ cảm giác đầy bụng) đến rõ rệt (bụng căng to, khó vận động hoặc khó thở), ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Nghỉ ngơi không làm giảm rõ rệt triệu chứng, trong khi ăn mặn hoặc uống nhiều nước có thể khiến tình trạng nặng hơn.

Phù chân, cổ chân

Người bị bệnh gan có thể gặp tình trạng sưng phù ở bàn chân, cổ chân hoặc cẳng chân, thường phù rõ khi ăn mặn, đứng lâu, hoặc vào cuối ngày. Da ở những vùng này căng rõ, ấn vào để lại vết lõm và gây cảm giác nặng chân hoặc đi lại khó chịu.

Phù thường xuất hiện kéo dài và có thể tăng dần theo thời gian khi bệnh gan tiến triển, ít khi tự hết hoàn toàn nếu không điều trị nguyên nhân. Mức độ có thể từ sưng nhẹ quanh mắt cá đến phù nặng lan lên cẳng chân, không gây đau rõ rệt nhưng sẽ ảnh hưởng đến vận động hàng ngày.

Phù ngoại biên là dấu hiệu gợi ý bệnh gan mạn tiến triển, đặc biệt khi đi kèm với cổ trướng hoặc các biểu hiện khác. Nguyên nhân được hiểu là có liên quan đến thiếu hụt albumin do gan sản xuất. Điều này phản ánh sự rối loạn chức năng gan liên quan đến sản xuất albumin, gây giữ nước trong lòng mạch máu.

Dễ bầm tím, dễ chảy máu, khó cầm máu

Các vết bầm trên da sau va chạm rất nhẹ hoặc thậm chí không rõ nguyên nhân, kèm theo tình trạng chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc vết thương nhỏ nhưng khó cầm máu. Người bệnh có thể nhận thấy các vết bầm lan rộng, màu sậm và tồn tại lâu hơn bình thường.

Tình trạng này không gây đau rõ rệt nhưng phản ánh rối loạn toàn thân, liên quan đến việc gan suy giảm khả năng sản xuất các yếu tố đông máu và điều hòa tiểu cầu, khiến cơ thể dễ chảy máu hơn.

Mức độ có thể từ nhẹ (dễ bầm) có thể diễn tiến nghiêm trọng hơn (chảy máu kéo dài hoặc tự chảy máu), và không có biện pháp đơn giản nào giúp cải thiện hoàn toàn trừ khi xử lý được các vấn đề suy giảm chức năng gan.

Dễ bầm tím là biểu hiện chức năng gan kém có liên quan đến rối loạn đông máu, thường gặp trong bệnh gan tiến triển.
Dễ bầm tím là biểu hiện chức năng gan kém có liên quan đến rối loạn đông máu, thường gặp trong bệnh gan tiến triển.

Cần làm gì khi có dấu hiệu bệnh gan?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Hiệp hội Gan châu Âu (EASL) và Hoa Kỳ (AASLD) nhấn mạnh rằng bạn không nên tự chẩn đoán và chờ đợi tại nhà khi có những dấu hiệu bệnh gan bên trên.

Theo các hướng dẫn y khoa chính thống, bạn nên theo dõi tại nhà trong vài ngày khi xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng theo cách sau:

  • Ghi nhận thời điểm bắt đầu và diễn tiến tăng giảm.
  • Quan sát các dấu hiệu đi kèm: vàng da, nước tiểu sẫm, phù, bụng to.
  • Đánh giá mức độ mà triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày (ăn uống, ngủ, vận động).
  • Ngưng uống rượu bia hoàn toàn để triệu chứng không nặng thêm.
  • Không tự ứ dùng thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau, thuốc nam không rõ nguồn gốc…
  • Duy trì ăn uống nhẹ, thực phẩm dễ tiêu.

Khi nào cần đi khám khi có biểu hiện bệnh gan?

Bạn nên thăm khám chuyên khoa gan – mật ngay, hoặc CẤP CỨU, nếu có các biểu hiện bệnh gan sau:

  • Vàng da, vàng mắt rõ rệt.
  • Nước tiểu sẫm màu kèm theo phân bạc màu.
  • Bụng to nhanh.
  • Phù chân rõ.
  • Lú lẫn, buồn ngủ bất thường.
  • Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

Đây là những dấu hiệu của bệnh gan nặng hoặc báo hiệu nguy cơ biến chứng nguy hiểm, cần được bác sĩ kiểm tra gấp để có hướng xử trí kịp thời, tránh nguy hiểm đến tính mạng.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.