7 tác hại béo phì có thể xảy ra và cách giảm cân hiệu quả

Béo phì là gì?

Béo phì là tình trạng lượng mỡ thừa trong cơ thể vượt ngưỡng bình thường. Tình trạng này được xác định dựa trên chỉ số BMI (Body Max Index – chỉ số khối cơ thể) và các xét nghiệm, kiểm tra khác.

Mọi người có thể xảy ra tình trạng thừa cân và béo phì khi năng lượng nạp vào từ thực phẩm, đồ uống vượt quá năng lượng tiêu hao. Phần năng lượng dư thừa này được lưu trữ dưới dạng mỡ. Các nguyên nhân và yếu tố tác động gây béo phì gồm:

• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu calo, đường, và chất béo bão hòa.
• Ít hoạt động thể chất khiến cơ thể không thể sử dụng năng lượng hiệu quả.
• Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến cách cơ thể lưu trữ mỡ và sử dụng năng lượng.
• Rối loạn cân bằng hormone như insuslin, leptin…
• Căng thẳng, giấc ngủ kém ảnh hưởng đến các hormone kiểm soát cơn đói và cảm giác no.
• Do thuốc như thuốc chống viêm corticosteroid, thuốc đái tháo đường, và thuốc trầm cảm.
• Do các bệnh lý như bệnh suy giáp, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)…

Xem thêm: Nguyên nhân gây béo phì

Tác hại của béo phì

Thừa cân, béo phì có thể gây ra:

Gây rối loạn chuyển hóa và nội tiết

Hội chứng chuyển hóa

Tình trạng này xảy ra khi lượng mỡ thừa, đặc biệt là mỡ bụng, làm tế bào giảm độ nhạy insulin. Kết quả dẫn đến kháng insuslin, khiến lượng đường trong máu không thể kiểm soát.

Béo phì không phải là nguyên nhân chính gây tiểu đường type 2 nhưng là một trong số các yếu tố gây bệnh. Nguy cơ diễn tiến sang đái tháo đường type 2 ở người béo phì càng cao nếu không kiểm soát cân nặng ổn định.

Xem thêm: Tiền béo phì là gì?

Rối loạn lipid máu

Đây là hệ quả của việc mỡ thừa làm tăng mức cholesterol xấu (LDL) và triglyceride, giảm cholesterol tốt (HDL). Tình trạng kéo dài có thể dẫn đến xơ vữa động mạch. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ, và các biến chứng tim mạch khác.

Xem thêm: Dấu hiệu của bệnh béo phì

Mất cân bằng hormone

• Ở nữ giới: Thừa cân, béo phì gây ảnh hưởng tiêu cực đến các hormone sinh dục như estrogen. Tình trạng này gây rối loạn kinh nguyệt, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Nhiều trường hợp nặng có thể gây vô sinh.
• Ở nam giới: Lượng mỡ thừa có thể làm giảm nồng độ hormone testosterone, dẫn đến suy giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương dương, giảm khối lượng cơ bắp và loãng xương. Ngoài ra, béo phì còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, gây tự ti, trầm cảm, ảnh hưởng xấu đến cả thể chất lẫn tinh thần.

Xem thêm: Béo phì gây ra những bệnh gì?

Tác hại của bệnh béo phì – Gây ra bệnh lý tim mạch và tuần hoàn

Cao huyết áp

Ở người béo phì, tim buộc phải làm việc nhiều hơn để bơm máu khắp cơ thể. Điều này là nguyên nhân gây cao huyết áp.

Tình trạng huyết áp cao kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu gây cứng, dày hơn, và khả năng đàn hồi kém hơn. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ chính dẫn đến các bệnh tim mạch nguy hiểm như suy tim, biến chứng suy thận.

Xơ vữa động mạch

Đây là hậu quả xảy ra do sự tích tụ mỡ thừa và các chất lắng đọng trên thành mạch. Nguyên nhân do mức cholesterol xấu (LDL) và triglyceride tăng, lắng lại trong thành mạch, và hình thành mảng bám.

Các mảng bám là nguyên nhân trực tiếp gây hẹp lòng mạch, khiến lưu lượng máu đến các mô và cơ quan giảm. Nếu mảng bám có kích thước lớn có thể gây tắc nghẽn hoàn toàn dòng chảy của máu, gây thiếu máu cục bộ hoặc nhồi máu cơ tim.

Nếu các mảng bám vỡ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Người bệnh có thể xuất hiện cục máu đông, làm tăng nguy cơ tắc mạch phổi hoặc đột quỵ.

Xét nghiệm mỡ máu Chỉ 176k

• Phát hiện sớm và ngăn ngừa biến chứng mỡ máu
• Đánh giá toàn diện tình trạng mỡ máu qua các chỉ số Cholesterol
• Hỗ trợ chẩn đoán, kiểm soát, theo dõi điều trị hiệu quả
• Làm việc ngoài giờ hành chính tại 40+ điểm lấy mẫu.

TÌM HIỂU THÊM

200+

Cơ sở y tế đối tác

2400+

Bác sĩ tin tưởng

Hậu quả béo phì – Các vấn đề về hệ cơ xương khớp

Thoái hóa khớp

Đây là một trong những vấn đề phổ biến nhất ở người thừa cân, đặc biệt là ở các khớp chịu trọng lực như khớp gối, hông và cột sống. Thoái hóa khớp xảy ra khi trọng lượng dư thừa của cơ thể tạo áp lực gấp 4 – 6 lần so với bình thường, đặc biệt khi đi bộ hoặc vận động.

Tình trạng này khiến sụn khớp bị bào mòn nhanh chóng. Từ đó làm giảm khả năng chịu lực và bảo vệ xương. Người bị thoái hóa khớp có thể cảm thấy đau, nhức kéo dài, cứng khớp, khó vận động. Nhiều trường hợp nặng khớp có thể mất hoàn toàn chức năng, bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật thay khớp.

Viêm khớp mạn tính

Bệnh xảy ra do áp lực của trọng lượng lên khớp và các tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể. Tình trạng viêm khớp mạn tính do mỡ thừa xảy ra khi tế bào mỡ tiết hormone gây viêm (cytokine) như TNF-⍺, IL-6. Các cytokine này làm tăng phản ứng viêm tại các khớp, gây tổn thương phần mô xương dưới sụn.

Người bị viêm khớp mạn do mỡ thừa có thể gặp tình trạng tổn thương vĩnh viễn, khớp sưng, đau, và suy giảm chức năng theo thời gian. Tình trạng này nếu kéo dài cũng làm tăng nguy cơ yếu xương, loãng xượng, và dễ gãy xương khi va chạm hoặc té ngã.

Các vấn đề về sinh sản

Ở nữ giới, tình trạng thừa cân làm tăng nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng trong thai kỳ như:

• Đái tháo đường thai kỳ: Xảy ra khi mức đường trong máu tăng cao bất thường. Bệnh có thể gây ra nhiều vấn đề như sinh non, thai nhi phát triển quá lớn dẫn đến tăng khả năng sinh mổ.
• Tiền sản giật: Xảy ra khi mẹ bầu bị cao huyết áp và tổn thương các cơ quan trong cơ thể. Nguy cơ cao hơn ở mẹ bầu béo phì. Có thể dẫn đến sinh non, gây ảnh hưởng đến cả mẹ và bé.
• Sinh non hoặc thai quá lớn: Mẹ bầu béo phì có thể xảy ra tình trạng sinh non, gây ảnh hưởng đến sức khỏe bé. Ngoài ra, thai quá lớn có thể khiến quá trình sinh nở khó hơn, cần phải sinh mổ. Bé cũng có thể gặp các vấn đề như hạ đường huyết sau sinh, gãy xương, các vấn đề về hô hấp, v.v.
• Dị tật bẩm sinh: Nguy cơ cao hơn ở mẹ bầu béo phì. Bé có thể bị dị tật bẩm sinh như dị tật ống thần kinh do nhiều nguyên nhân: thiếu hụt hấp thụ acid folic, rối loạn chuyển hóa do mẹ béo phì, đường huyết cao, v.v.
• Tăng nguy cơ gặp nhiều biến chứng khác ở mẹ bầu: Như nhiễm trùng ở vết mổ sinh hoặc vùng tiết niệu, khó thở, v.v. Mẹ cũng có thể bị huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT), tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong tĩnh mạch.

Tác hại của thừa cân béo phì – Các vấn đề về hô hấp

Ngưng thở khi ngủ (Sleep Apnea)

Ngưng thở khi ngủ (Sleep Apnea) là tình trạng tắc nghẽn đường thở, gây ra các cơn ngừng thở trong khi ngủ. Béo phì, đặc biệt là mỡ thừa quanh cổ, làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ. Các triệu chứng bao gồm ngáy to, ngủ không ngon giấc, buồn ngủ vào ban ngày và đau đầu buổi sáng. Ngưng thở khi ngủ không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ.

Khó thở khi gắng sức

Nguyên nhân do trọng lượng cơ thể lớn khiến nhu cầu oxy tăng. Trong khi đó, khả năng của phổi và hệ hô hấp lại không đáp ứng được so với nhu cầu. Lúc này, người thừa cân có thể cảm thấy hụt hơi, mệt mỏi cả khi thực hiện những hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, leo cầu thang, xách đồ…

Tăng nguy cơ hen suyễn

Tế bào mỡ tiết các cytokine gây viêm, làm tăng phản ứng viêm trong đường hô hấp. Đây là yếu tố khiến bệnh hen suyễn nghiêm trọng hơn. Người bệnh dễ lên cơn hen, thường xuyên cảm thấy khó thở.

Hậu quả của thừa cân béo phì – Tăng nguy cơ mắc ung thư

Béo phì làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư và rủi ro tử vong. Nguyên nhân liên quan đến viêm mạn tính, mất cân bằng hormone, và các yếu tố tăng trưởng tế bào bất thường:

• Ung thư vú sau mãn kinh: Ung thư vú sau mãn kinh có liên quan đến sự gia tăng nồng độ estrogen trong cơ thể, một phần do mô mỡ sản xuất. Tuy nhiên, đây không phải là yếu tố duy nhất gây ung thư vú.
• Ung thư nội mạc tử cung và buồng trứng: Estrogen tăng cao kích thích sự phát triển bất thường của tế bào ở tử cung và buồng trứng, dẫn đến tăng nguy cơ mắc ung thư nội mạc tử cung hoặc ung thư buồng trứng.
• Ung thư tuyến tiền liệt: Ung thư tuyến tiền liệt có thể liên quan đến nhiều yếu tố, bao gồm rối loạn hormone, viêm mạn tính, di truyền, tuổi tác…
• Hội chứng chuyển hóa: Đây là một nhóm các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và đái tháo đường type 2. Các yếu tố này bao gồm béo phì, đặc biệt là mỡ bụng, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, kháng insulin và tăng đường huyết lúc đói.

Xem thêm: Cách phòng tránh bệnh béo phì

Tác hại của việc béo phì – Ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý

Người thừa cân có thể gặp nhiều vấn đề tâm lý:

• Tự ti và stress do bị kỳ thị, phán xét về ngoại hình, dẫn đến tâm lý tự ti, xấu hổ, và mất tự tin trong giao tiếp.
• Giảm chất lượng cuộc sống do các hạn chế hoạt động xã hội, thể thao, và công việc.
• Béo phì thường đi kèm với các bệnh lý như tiểu đường, tim mạch, đau khớp, và tăng nguy cơ trầm cảm.
• Cảm giác lo lắng về sức khỏe, cân nặng, và áp lực xã hội khiến người béo phì dễ mắc các rối loạn lo âu.

Giải pháp cải thiện tình trạng thừa cân hiệu quả

Để giảm tác hại của béo phì, mọi người cần thực hiện các biện pháp phối hợp giữa dinh dưỡng, vận động, và lối sống lành mạnh.

• Cải thiện chế độ dinh dưỡng:
  • Ăn nhiều rau xanh, trái cây, và thực phẩm giàu chất xơ hỗ trợ tiêu hóa, kiểm soát cân nặng.
  • Giảm tiêu thụ các loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt, đồ uống có đường, và chất béo bão hòa.
  • Chia nhỏ bữa ăn trong ngày thành 4-5 bữa nhỏ, giúp kiểm soát lượng calo và tránh cảm giác đói.
  • Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ quá trình trao đổi chất và giảm cảm giác thèm ăn.
• Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày với các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga, hoặc tập các bài giãn cơ. đặc biệt là các bài tập giảm mỡ bụng.
• Thiền, tập yoga, và hít thở sâu để tránh căng thẳng.
• Đảm bảo ngủ đủ giấc từ 7-8 tiếng mỗi đêm, giúp cân bằng hormone, và giảm nguy cơ ăn uống không kiểm soát.
• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ để cải thiện chất lượng giấc ngủ.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng kế hoạch giảm cân phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Xem thêm: Giải pháp cho bệnh béo phì

Lời kết

Tác hại của béo phì có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và cuộc sống. Vì vậy, việc duy trì cân nặng hợp lý không chỉ giúp bạn cải thiện ngoại hình mà còn ngăn ngừa các bệnh lý nguy hiểm.