Cách giảm cân cho trẻ béo phì là gì? Cách chữa béo phì cho trẻ em

Ngoài việc cải thiện vóc dáng, thực hiện các cách giảm cân cho trẻ béo phì giúp ba mẹ bảo vệ sức khỏe cho bé. Vậy làm thế nào để giảm cân an toàn mà không làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển của bé? Tìm hiểu ngay cùng Diag!

Béo phì ở trẻ em là gì?

Béo phì ở trẻ em là tình trạng lượng mỡ thừa trong cơ thể bé vượt mức bình thường. Đây là vấn đề gây các thay đổi tiêu cực về cả ngoại hình lẫn sức khỏe. BMI (Body Mass Index – Chỉ số khối cơ thể) là công cụ đánh giá ban đầu, mang tính chất tham khảo. Bác sĩ sẽ kiểm tra thêm tỷ lệ mỡ cơ thể, tình trạng sức khỏe tổng quát, và sự phát triển cân nặng, chiều cao của bé.

Xem thêm: Trẻ béo phì

Các rủi ro sức khỏe ở trẻ thừa cân, béo phì

Đây là vấn đề tiềm ẩn rủi ro gây ra nhiều bệnh lý mạn tính ảnh hưởng đến sức khỏe, bao gồm:

• Bệnh tim mạch và cao huyết áp: Béo phì làm tăng nguy cơ ở trẻ ngay từ sớm. Nguyên nhân do mỡ thừa gây tăng LDL (cholesterol xấu) và triglyceride, giảm HDL (cholesterol tốt). Điều này gây xơ cứng động mạch, huyết áp cao, và bệnh động mạch vành.
• Bệnh tiểu đường type 2: Vấn đề sức khỏe thường gặp ở trẻ béo phì. Bệnh xảy ra khi mỡ thừa ảnh hưởng đến cách cơ thể sử dụng insulin. Hormone này đảm nhận vai trò vận chuyển đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Lúc này, lượng đường trong máu tăng, về lâu có thể gây đái tháo đường type 2 do kháng insulin.
• Rối loạn hô hấp: Tình trạng mỡ thừa vùng cổ gây áp lực lên đường hô hấp. Các rối loạn thường gặp là hội chứng ngưng thở khi ngủ. Bệnh gây gián đoạn lúc ngủ, gây mệt mỏi, kém tập trung vào hôm sau.
• Vấn đề về xương khớp: Nguyên nhân do trọng lượng quá lớn gây áp lực lên xương khớp. Có thể gây đau khớp, viêm khớp, hoặc gãy xương.
• Vấn đề về tâm lý xã hội: Bé có thể bị bạn bè trêu chọc, dẫn đến mất tự tin, lo âu, hoặc trầm cảm.

Xem thêm: Tác hại của trẻ béo phì

Nguyên nhân gây béo phì ở trẻ em

Béo phì là vấn đề xảy ra do sự kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng, môi trường, và tính di truyền. Các nguyên nhân chính gây béo phì thường gặp gồm:

Chế độ ăn uống không lành mạnh

Có chế độ ăn uống không khoa học là một trong các nguyên nhân phổ biến gây béo phì ở trẻ.

• Sử dụng nhiều thực phẩm chứa đường và chất béo xấu như nước ngọt có gas, bánh kẹo, và thực phẩm chế biến sẵn. Các thực phẩm này thường nhiều calo nhưng thiếu vitamin, chất xơ, và khoáng chất cho sức khỏe. Lượng đường dư thừa có thể gây tích mỡ và tăng cân.
• Ăn nhiều thực phẩm nhiều calo và chất béo bão hòa như thức ăn nhanh, đồ chiên rán. Lượng calo và chất béo bão hòa có thể gây tích tụ mỡ thừa, dẫn đến tăng cân và béo phì.
• Khẩu phần ăn quá nhiều hoặc ăn không kiểm soát: Lý do khiến lượng calo nạp vào cao hơn nhu cầu cơ thể. Năng lượng dư thừa sẽ tích tụ lại và chuyển hóa thành mỡ thừa, đặc biệt là tích mỡ vùng bụng.

Thói quen ít vận động

Đây là nguyên nhân khiến cơ thể không thể đốt cháy lượng calo nạp vào. Năng lượng dư thừa sẽ chuyển hóa thành mỡ thừa, gây tăng cân, béo phì.

• Dành nhiều thời gian xem tivi, máy tính, và điện thoại. Điều này khiến cơ thể không đốt cháy nhiều calo.
• Ít chơi thể thao và vận động: Lý do khiến cơ thể không thể đốt cháy hết lượng calo nạp vào, dẫn đến dư thừa calo gây tăng cân.

Yếu tố gia đình và di truyền

Đây là hai yếu tố có thể dẫn đến hiện tượng béo phì ở trẻ em, cụ thể:

• Do thói quen ăn uống không lành mạnh từ gia đình như ăn nhiều đồ chiên rán, nước uống có gas. Điều này khiến bé dễ bị ảnh hưởng và có chế độ dinh dưỡng không tốt.
• Do yếu tố di truyền, đặc biệt là bé có cha mẹ bị béo phì. Gen từ ba mẹ ảnh hưởng đến cách cơ thể bé chuyển hóa thực phẩm và lưu trữ calo, tăng nguy cơ dễ tăng cân hơn.

Xem thêm: Cách xác định trẻ thừa cân béo phì

Do các vấn đề về sức khỏe tâm thần và thói quen xấu

Các vấn đề tâm lý như căng thẳng, lo âu có thể khiến trẻ có xu hướng thực hiện các thói quen ăn uống xấu như:

• Ăn uống nhiều hơn khi stress, lo âu: Làm tăng nguy cơ bé ăn uống quá nhiều để giải tỏa tâm trạng, đặc biệt là các thực phẩm giàu năng lượng và đường.
• Ăn đêm hoặc bỏ bữa sáng khiến giảm sự trao đổi chất, cơ thể dễ tích trữ calo dưới dạng mỡ thừa. Ăn đêm có thể làm tăng lượng calo dư thừa, gây tăng cân và béo phì.

Xem thêm: Thừa cân béo phì ở trẻ em tiểu học

Cách giảm cân cho trẻ béo phì

Béo phì là vấn đề có thể gây ra các vấn đề sức khỏe, ảnh hưởng sự phát triển toàn diện của bé. Việc hỗ trợ trẻ em béo phì giảm cân cần thực hiện khoa học dưới sự hướng dẫn của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng.

Thay đổi chế độ ăn uống

Đây là cách giảm béo phì cho trẻ em cần thực hiện từ từ và phù hợp với thể trạng từng bé. Cha mẹ cần tập trung vào việc cung cấp chế độ ăn uống hợp lý:

• Tăng cường chất xơ trong khẩu phần ăn để giúp bé no lâu, hỗ trợ tiêu hóa, và giảm cholesterol máu. Cha mẹ có thể sử dụng các loại rau xanh như rau bina, rau cải, và bông cải xanh. Các loại trái cây tươi như táo, lê, cam, dâu tây, hoặc ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt…
• Sử dụng nguồn protein nạc lành mạnh để cải thiện quá trình trao đổi chất , tạo cảm giác no lâu. Gợi ý: Thịt nạc như ức gà, thịt bò, các loại cá như cá ngừ, cá thu, đậu phụ, đậu lăng, trứng…
• Ưu tiên các loại chất béo lành mạnh để hỗ trợ phát triển não bộ và hệ thần kinh, cân bằng nội tiết tố. Gợi ý: Dầu ô liu, dầu hạt cải, các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, cá béo như cá hồi, quả bơ…
• Bổ sung các thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất. Đây là các chất cần thiết để duy trì cơ thể hoạt động ổn định, tăng cường hệ miễn dịch, và hỗ trợ quá trình phát triển của bé. Gợi ý: Cam, kiwi, dâu tây, sữa ít béo, phô mai, thịt đỏ nạc, rau bina, cải xoăn…
• Uống đủ nước lọc theo khuyến cáo bác sĩ để hỗ trợ quá trình tiêu hóa và trao đổi chất.

Các loại thực phẩm nên hạn chế sử dụng:

• Đường vì có thể gây tăng cân nhanh chóng, làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2 và vấn đề răng miệng. Chủ yếu là nước ngọt, bánh kẹo, nước ép đóng chai, sữa chua có đường, trái cây nhiều đường như mít, sầu riêng…
• Chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa vì có thể gây tăng LDL, nguy cơ mắc vấn đề tim mạch. Nên hạn chế cho bé ăn đồ chiên rán, thức ăn nhanh, bánh quy, đồ nướng có bơ thực vật…
• Muối vì sử dụng quá nhiều có thể gây huyết áp cao, tạo áp lực lên tim mạch. Cha mẹ nên hạn chế cho bé ăn thực phẩm đóng hộp, mì ăn liền, nước sốt chế biến sẵn…

Ngoài ra cha mẹ nên:

• Cho bé ăn thành từng bữa nhỏ, tránh ăn quá no. Có thể sử dụng các loại chén, đĩa nhỏ để kiểm soát khẩu phần mỗi bữa.
• Dạy bé ăn chậm, nhai kỹ để hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn.

Xét nghiệm mỡ máu Chỉ 176k

• Phát hiện sớm và ngăn ngừa biến chứng mỡ máu
• Đánh giá toàn diện tình trạng mỡ máu qua các chỉ số Cholesterol
• Hỗ trợ chẩn đoán, kiểm soát, theo dõi điều trị hiệu quả
• Làm việc ngoài giờ hành chính tại 40+ điểm lấy mẫu.

TÌM HIỂU THÊM

200+

Cơ sở y tế đối tác

2400+

Bác sĩ tin tưởng

Xem thêm: Béo phì ở trẻ mầm non

Lên kế hoạch và cổ vũ bé vận động

Hoạt động thể chất đóng vai trò quan trọng trong việc giảm cân và kiểm soát cân nặng. Khi vận động, cơ thể sẽ đốt cháy calo, đồng thời cải thiện sức khỏe xương khớp và tim mạch, hỗ trợ phát triển toàn diện. Cha mẹ có thể khuyến khích bé thực hiện các kế hoạch giảm cân bằng các bộ môn như:

• Đi bộ hoặc chạy bộ: Hình thức vận động đơn giản, đem lại hiệu quả cao.
• Nhảy dây: Giúp đốt cháy calo và cải thiện sức bền.
• Chơi các môn thể thao như bơi lội, đá bóng, cầu lông, và tennis: Cách giúp vận động toàn thân, tăng cường sức mạnh cớ bắp. Đồng thời cải thiện sự nhanh nhạy và giúp trẻ có thêm nhiều bạn bè hơn.

Cha mẹ cũng nên tạo thói quen cho bé thường tham gia vận động cùng gia đình. Lúc này, bé sẽ cảm thấy có động lực hơn để duy trì thói quen này. Đồng thời, đây cũng là một cách để tăng cường sự thân thiết, gắn bó giữa các thành viên.

Rèn các thói quen sinh hoạt và giấc ngủ tốt

Thói quen sinh hoạt và giấc ngủ là các yếu tố ít nhiều ảnh hưởng đến cân nặng và sức khỏe tổng quát của bé. Việc rèn cho bé thói quen sinh hoạt lành mạnh và thói quen ngủ tốt giúp cải thiện cân nặng, sức khỏe thể chất, và tâm lý.

Tạo thói quen ngủ đủ giấc để duy trì sự cân bằng hormone, hỗ trợ quá trình trao đổi chất, và giảm cảm giác thèm ăn. Cha mẹ có thể thực hiện các điều như sau để hỗ trợ giảm cân cho trẻ béo phì:

• Tập cho bé giờ ngủ cố định: Cho bé đi ngủ và thức dậy cùng khung giờ mỗi ngày, bao gồm cuối tuần.
• Tạo môi trường ngủ thoải mái: Yên tĩnh, ít ánh sáng, và thoáng mát.
• Hạn chế cho bé sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ: Ánh sáng xanh từ màn hình có thể gây gián đoạn lúc ngủ.

Các thói quen sinh hoạt lành mạnh khác mà cha mẹ có thể rèn cho bé:

• Giảm thời gian ngồi một chỗ, hạn chế cho bé sử dụng thiết bị điện tử quá 2 tiếng/ngày.
• Tập thói quen ăn sáng cho bé để cung cấp năng lượng. Đồng thời, hạn chế bé ăn quá nhiều vào các bữa còn lại.

Xem thêm: Biện pháp khắc phục trẻ thừa cân béo phì

Gợi ý thực đơn giảm cân cho trẻ béo phì

Khi xây dựng thực đơn giảm cân cho bé, cha mẹ cần đảm bảo cung cấp đầy đủ dinh dưỡng. Đây là điều cần thiết để hỗ trợ bé phát triển toàn diện, hạn chế calo dư thừa gây tích mỡ. Những nguyên tắc chung gồm:

• Nhu cầu calo: Trẻ trong nhóm từ 6 đến 12 tuổi cần khoảng 1.400 – 2.000 calo/ngày. Con số chỉ mang tính chất tham khảo, còn phụ thuộc vào độ tuổi, giới tính, và mức độ vận động của bé.
• Tỷ lệ carbohydrate hợp lý: 45 – 65% tổng calo.
• Protein: 10 – 30% tổng calo.
• Chất béo: 25 – 35% tổng calo. Ưu tiên sử dụng các loại chất béo không bão hòa.
• Chất xơ: 25 – 30g/ ngày để hỗ trợ tiêu hóa

Thực đơn giảm cân gợi ý:

• Bữa sáng (350 – 400 calo): Có thể sử dụng bánh mì nguyên cám, trứng luộc, và sữa ít béo.
• Bữa trưa (450 – 500 calo): Có thể ăn cơm gạo lứt, cá nướng, rau luộc thịt gà, rau cải, dầu ô liu…
• Bữa xế (150 – 200 calo): Có thể cho bé ăn sữa chua không đường với trái cây tươi hoặc hạt dinh dưỡng.
• Bữa tối (350 – 400 calo): Có thể sử dụng thịt gà nạc, bánh mì đen, gạo lứt, canh rau củ…

Những điều cần lưu ý:

• Nên hạn chế sử dụng ít đường, không quá 25g/ngày ~ 6 muỗng cà phê.
• Không sử dụng quá nhiều mức, trên 2.3g/ngày ~ 1 muỗng cà phê.
• Có thể lựa chọn hấp, luộc, và nướng thay vì chiên, xào.
• Sử dụng dầu thực vật như dầu ô liu, dầu hạt cải.

Lưu ý: Cha mẹ cần tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh thực đơn phù hợp với cân nặng, chiều cao, và mức độ hoạt động của trẻ.

Khi nào thì cho bé thăm khám và can thiệp y tế?

Việc thăm khám và can thiệp y tế cho trẻ béo phì nên được cân nhắc khi tình trạng cân nặng của trẻ vượt ngoài khả năng kiểm soát.

• Khi chỉ số BMI cao vượt ngưỡng bình thường theo độ tuổi và giới tính.
• Khi bé khó thở, ngưng thở khi ngủ, mệt mỏi kéo dài, khát nước nhiều, tăng số lần đi tiểu, sụt cân…

Xem thêm: Khám béo phì cho trẻ ở đâu?

Lời kết

Việc thực hiện các cách giảm cân cho trẻ béo phì là một quá trình đòi hỏi sự kiên trì và định hướng đúng đắn. Cha mẹ có thể giúp trẻ lấy lại vóc dáng lý tưởng phòng ngừa các vấn đề sức khỏe.

Xem thêm: Cách phòng chống bệnh béo phì ở trẻ em