Trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì? Cách bổ sung cho trẻ 2 – 10 tuổi

Thiếu chất là một trong nhiều nguyên nhân khiến trẻ ngủ không sâu giấc

Thiếu chất được xem là một khả năng trong rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ ngủ không sâu giấc. Trong đó, không gian sống và thói quen sinh hoạt trước khi ngủ cũng ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ của bé.

• Lịch ngủ không đều làm lệch đồng sinh học, khiến cơ thể bé không biết khi nào cần ngủ.
• Dùng thiết bị điện tử trước khi ngủ có ánh sáng xanh làm ức chế hormone gây buồn ngủ melatonin, khiến bé tỉnh táo lâu hơn.
• Lo âu hoặc kích thích thần kinh khiến não khó chuyển sang trạng thái nghỉ.
• Không gian sống ồn, sáng, nóng thường làm gián đoạn giấc ngủ.

Vậy nên cần hiểu đúng là: thiếu vi chất có thể góp phần làm giấc ngủ kém hơn, nhưng cần kiểm tra về mặt tổng thể liệu giấc ngủ của bé có đang bị ảnh hưởng bởi môi trường sống và thói quen sinh hoạt hay không.

Trẻ trằn trọc khó ngủ thiếu chất gì?

Thiếu hụt một số vi chất góp vai trò trong quá trình giúp não tạo ra hormone buồn ngủ (như melatonin) và các chất dẫn truyền thần kinh (như serotonin, dopamine) sẽ gây rối loạn các cơ chế điều hòa giấc ngủ ở trẻ nhỏ, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng ổn định cảm xúc và điều hòa trạng thái “thức – ngủ” của bé.

• Sắt: Thiếu sắt là nguyên nhân dinh dưỡng thường gặp nhất, vì sắt là vi chất ảnh hưởng đến dopamine giúp não thư giãn và chuyển sang trạng thái ngủ. Trẻ thiếu sắt thường bồn chồn khi nằm, ngủ không sâu và kèm theo mệt mỏi, giảm tập trung ban ngày.
• Vitamin D: Vitamin D giúp điều hòa nhịp sinh học nên khi thiếu có thể khiến trẻ ngủ muộn, ngủ ít và chất lượng giấc ngủ kém. Trẻ thường biểu hiện khó ngủ ban đêm và có thể mệt nhẹ vào ban ngày.
• Vitamin nhóm B (đặc biệt là B12): Nhóm vitamin này tham gia vào hoạt động của hệ thần kinh và quá trình tạo melatonin, nên thiếu có thể làm rối loạn nhịp ngủ tự nhiên. Trẻ có thể khó ngủ kéo dài, ngủ không ổn định và đôi khi kèm mệt mỏi hoặc thiếu năng lượng.
• Magie: Vi chất này có vai trò giúp thư giãn hệ thần kinh và cơ, hỗ trợ cơ thể đi vào giấc ngủ dễ hơn. Những trẻ thiếu hụt magie thường có cảm giác không yên khi nằm, hay trở mình và ngủ chập chờn.
• Kẽm: Kẽm có vai trò hỗ trợ chức năng não và miễn dịch, gián tiếp ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Thiếu kẽm có thể làm trẻ ngủ không sâu giấc và dễ thức giấc.

Hướng dẫn xác định thiếu chất ở trẻ từ 2 – 10 tuổi

Thiếu chất khiến bé khó ngủ có sự khác biệt theo độ tuổi vì liên quan chặt chẽ đến mức độ trưởng thành của não và nhịp sinh học ngày – đêm. Cùng một thiếu hụt vi chất nhưng trẻ nhỏ dễ rối loạn cả ngày lẫn đêm, trong khi trẻ lớn hơn biểu hiện rõ rệt thiên về ban ngày.

Đối với bé từ 2 – 5 tuổi

Trẻ nhỏ 2 – 5 tuổi có hệ thần kinh và đồng hồ sinh học chưa ổn định. Do đó thiếu chất thường ảnh hưởng đến toàn bộ chu kỳ 24 giờ, khiến trẻ vừa khó ngủ ban đêm vừa quấy, mệt hoặc ngủ kém vào ban ngày.

Biểu hiện khó ngủ thường gặp:

• Ban đêm: khó vào giấc, trằn trọc, ngủ chập chờn.
• Ban ngày: quấy, dễ cáu gắt, khó dỗ, mệt nhưng vẫn khó ngủ.

Thiếu chất ở nhóm tuổi này nên ưu tiên nghĩ đến thiếu sắt và vitamin D, kế đến là các vi chất như magie và kẽm.

Đối với trẻ từ 6 – 10 tuổi

Trẻ 6 – 10 tuổi có nhịp sinh học đã rõ ràng hơn và giấc ngủ ban đêm ổn định hơn nên thiếu chất thường bộc lộ rõ vào ban ngày, còn ban đêm chủ yếu là khó ngủ muộn hoặc ngủ kém sâu.

Biểu hiện khó ngủ thường gặp:

• Ban đêm: khó ngủ, ngủ muộn, ngủ không sâu giấc.
• Ban ngày: buồn ngủ, mệt mỏi, giảm tập trung, học kém, dễ cáu gắt, có cảm giác ngủ không đủ dù đã ngủ đủ giờ.

Trẻ ở nhóm này thường khó ngủ chủ yếu do thiếu sắt. Sau đó phụ huynh có thể chú ý đến vitamin D và các vitamin nhóm B, đặc biệt là B12.

Gói xét nghiệm Dinh dưỡng Tổng quát tại DIAG sẽ giúp cha mẹ dễ dàng đánh giá tình trạng thiếu hụt chất có thể gây rối loạn giấc ngủ của bé, bao gồm các vi chất quan trọng là sắt, vitamin D, magie, kẽm, canxi, phospho, vitamin B9, B12 và nhóm điện giải natri, kali, clorua.

Tìm hiểu thêm về Gói xét nghiệm Vi chất Chuyên sâu.

Cách bổ sung chất cho trẻ nhỏ chuẩn y khoa

WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) và UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc) khuyến cáo nên ưu tiên bổ sung vi chất từ thực phẩm tự nhiên và thói quen sinh hoạt.

• Ưu tiên bổ sung sắt từ thịt bò, thịt heo, cá, trứng, các loại đậu và rau xanh đậm.
• Tăng cường vitamin D từ cá béo (như cá hồi, cá thu, trứng, sữa.
• Ăn đa dạng các loại thực phẩm để bổ sung vitamin nhóm B, bao gồm thịt, cá, trứng, sữa, ngũ cốc nguyên cám, rau xanh…
• Bổ sung bữa phụ cho bé với những nguồn giàu magie/kẽm như đậu, hạnh nhân, hạt điều…
• Tắm nắng cho bé 10 – 20 phút/ngày trước 9h sáng hoặc sau 4h chiều, duy trì đều đặn.
• Ăn ngủ đúng giờ mỗi ngày.
• Vận động ít nhất 60 phút/ngày, bao gồm cả chơi, chạy và vận động nhẹ.
• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, đặc biệt là tiếp xúc ánh sáng xanh từ màn hình điện thoại.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.