Bé hay chảy máu cam là thiếu chất gì và cách chăm sóc khoa học

Thiếu sắt làm tăng nguy cơ chảy máu mũi ở bé

Theo các chuyên gia y tế, thiếu sắt được xem là yếu tố dinh dưỡng hàng đầu gián tiếp liên quan đến nguy cơ chảy máu mũi ở trẻ nhỏ. Điều này bắt nguồn từ việc sắt tham gia vào nhiều quá trình cơ bản như tạo máu, cung cấp oxy cho mô và duy trì hoạt động bình thường của tế bào.

Thiếu sắt sẽ làm giảm khả năng vận chuyển oxy. Niêm mạc mũi vốn là một vùng mô rất mỏng và nhạy cảm, nên khi không được cung cấp đủ oxy sẽ yếu hơn, dễ bị khô và dễ bị kích thích hơn. Đồng thời các mao mạch nằm bên dưới trở nên nhạy cảm trước những yếu tố rất nhẹ như không khí khô, hắt hơi hoặc chạm tay, từ đó làm tăng nguy cơ chảy máu cam.

Thiếu sắt cũng được chứng minh là có tác động xấu đến các cơ chế sinh học quan trọng sau đây:

• Quá trình tự phục hồi sau chảy máu cam kém hiệu quả hơn. Bình thường các tổn thương nhỏ ở niêm mạc mũi sẽ nhanh chóng được sửa chữa, nhưng quá trình này sẽ diễn ra chậm hơn khi thiếu sắt, khiến các tổn thương nhỏ dễ tồn tại kéo dài và tích lũy, từ đó làm tăng khả năng chảy máu lặp lại tại cùng một vị trí.
• Khả năng cầm máu cũng bị ảnh hưởng khi thiếu sắt. Sự thiếu hụt này khiến quá trình cầm máu kém hiệu quả hơn, do đó thường làm cho bé chảy máu mũi kéo dài hoặc khó kiểm soát hơn bình thường.

Điểm quan trọng là thiếu sắt và chảy máu cam ở trẻ nhỏ là mối quan hệ hai chiều. Nghĩa là bé hay chảy máu cam tái diễn có thể mất máu kéo dài và dẫn đến thiếu sắt, ngược lại thì thiếu sắt khiến niêm mạc mũi dễ tổn thương và làm tăng nguy cơ chảy máu tiếp tục.

Một số thiếu hụt vi chất hiếm gặp khác

Các vitamin/vi chất khác cũng có thể liên quan đến chảy máu nhưng rất hiếm khi là nguyên nhân gây chảy máu cam ở trẻ nhỏ khỏe mạnh với chế độ ăn hiện đại, vì chỉ khi thiếu hụt ở mức nặng hoặc có bệnh lý kèm theo thì mới gây ảnh hưởng rõ rệt.

• Vitamin K: Thiếu vitamin K có thể làm máu khó đông hơn, nhưng tình trạng này chủ yếu gặp ở trẻ sơ sinh chưa được tiêm dự phòng hoặc trẻ có bệnh gan, rối loạn hấp thu.
• Vitamin C: Thiếu vitamin C nghiêm trọng có thể gây chảy máu tự phát, nhưng hiện nay hiếm gặp do chế độ ăn thường đã cung cấp đủ từ rau củ quả.
• Vitamin A: Thiếu vitamin A có thể làm niêm mạc khô và dễ tổn thương hơn, nhưng hiếm khi gây chảy máu nếu không có yếu tố kích thích.

Việc chăm sóc trẻ hay bị chảy máu cam không đơn thuần là rửa sạch và cầm máu, mà cha mẹ cần phải hiểu rõ khi nào bé thật sự đang thiếu chất để có hướng cải thiện phù hợp.

Không phải lúc nào trẻ bị chảy máu mũi cũng do thiếu chất. Nếu thật sự thiếu chất thì cũng cần được cải thiện một cách khoa học thay vì tự ý mua các sản phẩm bổ sung mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ.

Bạn có thể chọn xét nghiệm Vi chất Tổng quát tại DIAG để biết được bé đang thiếu hụt chất nào. Đây là xét nghiệm máu cần thiết để xác định đúng chất cần bổ sung, và sẽ có chuyên gia y tế hướng dẫn cách cải thiện cụ thể.

Tìm hiểu thêm về Gói xét nghiệm Vi chất Chuyên sâu.

Cách chăm sóc bé hay chảy máu cam chuẩn y khoa

Xử trí đúng khi bé đang chảy máu mũi

• Giữ trẻ ngồi thẳng và đầu hơn cúi về phía trước, giúp tránh nuốt máu gây nôn hoặc sặc.
• Dùng ngón tay bóp phần mềm phía dưới sống mũi và giữ liên tục khoảng 10 phút.
• Để bé thở bằng miệng, có thể nhổ máu ra nếu máu chảy xuống họng.
• Nên kết hợp chườm lạnh nhẹ vùng mũi.

Chăm sóc mũi để giảm tái phát

• Nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý 0.9% mỗi ngày hoặc bôi một lớp mỏng vaseline để để giữ ẩm niêm mạc mũi.
• Cắt móng tay gọn và hạn chế ngoáy mũi để tránh làm tổn thương mũi.
• Hướng dẫn trẻ xì mũi nhẹ nhàng.
• Nếu bé có các bệnh về mũi như viêm mũi, dị ứng thì cần khám bác sĩ để điều trị, tránh để bệnh làm tăng nguy cơ chảy máu trở lại.

Cải thiện chế độ dinh dưỡng hợp lý

• Đảm bảo chế độ ăn cân đối với đầy đủ thịt cá, rau củ quả, tinh bột.
• Không tự ý bổ sung vi chất bằng thuốc/TPCN nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Nhận diện đúng dấu hiệu trẻ cần đi khám bác sĩ

Phụ huynh cần đưa bé đi khám nếu có một trong các dấu hiệu sau đây:

• Chảy máu kéo dài > 15 – 20 phút dù đã bóp mũi đúng cách.
• Chảy máu tái phát nhiều lần ≥ 1 – 2 lần/tuần.
• Chảy máu nhiều, thành tia hoặc khó cầm máu.
• Chảy máu có kèm theo dễ bầm tím, mệt, xanh xao, chảy máu nướu…

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.