Uống C sủi nhiều có bị sỏi thận không? Hướng dẫn uống an toàn

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Hiểu rõ mối liên hệ giữa viên C sủi và nguy cơ hình thành sỏi thận

C sủi là một dạng viên bổ sung vitamin C có tác dụng chống oxy hóa và tăng sức đề kháng cho cơ thể. Tuy nhiên, một số viên C sủi liều cao (> 1.000mg/ngày) có thể gây dư thừa lượng vitamin C mà cơ thể cần trong một ngày. Phần dư thừa này sẽ được chuyển hóa thành axit oxalic – là một yếu tố quan trọng thúc đẩy hình thành sỏi thận.

Axit oxalic (hay oxalat) không được cơ thể tái hấp thu mà đi trực tiếp vào nước tiểu. Khi oxalat kết hợp với lượng canxi có trong nước tiểu sẽ kết tinh tạo thành sỏi canxi oxalat – là loại sỏi thận phổ biến nhất hiện nay trong khoảng 70 – 80% ca bệnh.

Nhiều nghiên cứu đã đưa ra nhận định rằng: Nam giới thường xuyên uống viên vitamin C liều lượng cao (≥ 1.000mg/ngày) có nguy cơ mắc sỏi thận cao gấp đôi so với người không uống, nhưng nguy cơ này không được xác nhận rõ ràng ở nữ giới.

Chính vì có dạng viên sủi dễ uống và có tác dụng cải thiện sức khỏe nhanh chóng vậy nên C sủi rất dễ bị lạm dụng mỗi ngày, đặc biệt là khi mệt mỏi hay chủ quan dùng thay cho nước giải khát.

Thời điểm uống C sủi có phải là mấu chốt gây sỏi thận?

Dựa trên nhiều dữ liệu khoa học hiện có, vẫn chưa có nghiên cứu khoa học đủ mạnh mẽ nào cho thấy thời điểm uống viên bổ sung vitamin C (buổi sáng, chiều, tối) là yếu tố trực tiếp gây ra sỏi thận.

Bởi thực tế sỏi thận được hình thành do sự kết tinh của các chất (cụ thể là oxalat và canxi trong trường hợp uống viên sủi) có liên quan mật thiết đến liều lượng và tần suất uống, chứ không liên quan đến thời điểm uống.

Vậy nên dù bạn uống C sủi vào ban đêm hay ban ngày thì điều này không dẫn đến sỏi thận, trừ khi bạn có một số hành vi sinh hoạt không hợp lý vào thời điểm uống.

Xem thêm: Ăn mặn có bị sỏi thận không?

Các chuyên gia đã chỉ ra một số hành vi sinh hoạt có thể gián tiếp làm tăng nguy cơ sỏi thận khi uống viên C sủi mà bạn nên cẩn trọng như sau:

• Uống không đủ nước: Nếu uống viên sủi mà không uống nhiều nước thì lượng vitamin C dư thừa sẽ được chuyển hóa thành oxalat, sau đó kết hợp với canxi và các chất khoáng trong nước tiểu tạo thành sỏi. Đây là yếu tố nguy cơ phổ biến và mạnh nhất gây ra sỏi thận, có rủi ro đặc biệt cao ở những người có thói quen uống C sủi xong rồi đi ngủ
• Ít đi tiểu hoặc nhịn tiểu trong thời gian dài: Nước tiểu bị ứ đọng quá lâu trong thận/niệu quản dễ tạo thành sỏi thận. Nguy cơ hình thành sỏi càng tăng cao nếu nhịn tiểu diễn ra vào buổi tối – vốn là thời điểm ít tiểu tiện nhất trong ngày, có lượng nước tiểu ít và tốc độ lọc của thận chậm.
• Ăn uống nhiều oxalat nhưng không cân bằng với lượng canxi: Lượng oxalat được chuyển hóa từ vitamin C dư thừa sau khi uống C sủi có thể tăng rất cao nếu chế độ ăn có nhiều rau bina, cải xoăn, trà đen, các loại hạt, đậu – là những nguồn oxalat tự nhiên dồi dào. Hậu quả là hàm lượng oxalat > canxi nhiều lần, làm tăng đáng kể nguy cơ sỏi thận.
• Uống vitamin C thường xuyên như nước giải khát: Đây là sai lầm rất phổ biến ở nhiều người, khi xem viên C sủi như là một thức uống hàng ngày thay vì thực phẩm bổ sung “có điều kiện”. Một số loại viên sủi còn chứa thêm natri bicarbonate sẽ làm tăng canxi niệu, góp phần hình thành sỏi canxi oxalat.

Hướng dẫn cách uống C sủi an toàn để tránh sỏi thận

Bản chất của việc bổ sung vitamin C (như C sủi) không thể gây sỏi thận, nhưng chính thói quen sinh hoạt thiếu hợp lý mới là yếu tố khiến nguy cơ sỏi thận tăng lên rõ rệt.

Các hướng dẫn từ Quỹ Thận Quốc gia và nhiều tổ chức quốc tế uy tín về thận khuyến cáo nên uống C như sau để đảm bảo an toàn:

• Chỉ uống C sủi khi thận cần thiết, như khi thiếu hụt vitamin C, mắc bệnh, cần tăng cường miễn dịch…
• Không uống C sủi hàng ngày dù ở bất kỳ liều lượng nào, đặc biệt khi chế độ ăn uống đã có đủ vitamin C tự nhiên từ rau ranh và trái cây.
• Uống C sủi kèm với nhiều nước trong ngành.
• Không uống C sủi liều cao > 500 – 1.000mg/ngày trong thời gian dài.
• Cần có sự chỉ định bác sĩ trước khi uống C sủi nếu có tiền sử sỏi thận, bệnh thận hoặc vấn đề liên quan đến chuyển hóa.

Xem thêm: Uống bột sắn dây sống có bị sỏi thận không?