Mổ hở sỏi thận: Khi nào thực hiện, ưu, nhược điểm và lưu ý
- Phẫu thuật mổ hở sỏi thận là gì?
- Ưu, nhược điểm của phương pháp mổ mở lấy sỏi thận
- Khi nào chỉ định thực hiện mổ hở sỏi thận?
- Quy trình phẫu thuật mổ hở sỏi thận
- Chuẩn bị trước khi phẫu thuật
- Các bước thực hiện mổ hở sỏi thận
- Các bước hậu phẫu và chăm sóc sau mổ
- Những rủi ro biến chứng có thể xảy ra khi mổ mở lấy sỏi thận
- Biến chứng trong quá trình mổ
- Biến chứng sau mổ
- Những điều bệnh nhân cần lưu ý sau mổ hở lấy sỏi thận
Phẫu thuật mổ hở sỏi thận là gì?
Phẫu thuật mổ hở sỏi thận là phương pháp điều trị dùng vết mổ lớn ở vùng lưng hoặc hông để tiếp cận trực tiếp thận hoặc niệu quản, lấy sỏi kích thước lớn hoặc phức tạp hoặc sỏi staghorn (sỏi san hô). Phương pháp này thường được chỉ định khi các thủ thuật nội soi ít xâm lấn không thể thực hiện được. Mục đích của phẫu thuật mổ hở lấy sỏi thận giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn nặng hoặc nhiễm trùng nghiêm trọng, khôi phục dòng chảy nước tiểu và bảo vệ chức năng thận.

Dựa theo vị trí mà phẫu thuật mổ hở sỏi thận được chia thành hai dạng, bao gồm:
- Mổ hở lấy sỏi từ bên trong thận.
- Mổ hở lấy sỏi từ bể thận và niệu quản.
Ưu, nhược điểm của phương pháp mổ mở lấy sỏi thận
Mổ hở lấy sỏi thận sở hữu những ưu và nhược điểm riêng để bác sĩ có thể cân nhắc dựa trên tình trạng bệnh, sức khỏe bệnh nhân.
Ưu điểm
Nhìn chung, điểm mạnh của phương pháp này chính là cách “lấy sỏi ra trực tiếp”. Điều này giúp giải quyết các tình huống mà sỏi thận kích thước lớn, nằm ở vị trí phức tạp, khó lấy hoặc gây ảnh hưởng rõ rệt đến dòng chảy nước tiểu. Một số ưu điểm của phương pháp này bao gồm:
- Loại bỏ hoàn toàn các loại sỏi thận kích thước lớn, phức tạp như sỏi san hô trong một lần mổ, giải quyết tình trạng tắc nghẽn bể thận và giảm nguy cơ nhiễm trùng tái phát.
- Phát hiện và kết hợp sửa dị dạng niệu quản như hẹp đoạn nối bể thận – niệu quản.
- Có hiệu quả cao ở bệnh nhân sỏi thận đi kèm nhiễm trùng thận nặng.
Nhược điểm
Vì là phương pháp điều trị phẫu thuật với đường rạch lớn và can thiệp trực tiếp, phương pháp này còn tồn đọng một số nhược điểm như:
- Thời gian nằm viện và hồi phục thường lâu hơn.
- Bệnh nhân cảm thấy đau dữ dội ở vết mổ, cần dùng thuốc giảm đau liều mạnh và nằm viện theo dõi dài ngày.
- Tăng nguy cơ chảy máu nhiều cần phải truyền máu hoặc rủi ro nhiễm trùng vết mổ, tổn thương mô.
Xem thêm: Mổ sỏi thận xong nên ăn gì?
Khi nào chỉ định thực hiện mổ hở sỏi thận?
Bác sĩ sẽ chỉ định mổ mở lấy sỏi thận trong các trường hợp như:
- Bệnh nhân bị sỏi thận san hô trong phần lớn hoặc toàn bộ bể thận, gây tắc nghẽn nghiêm trọng và hẹp đoạn nối bể thận – niệu quản. Bác sĩ sẽ tiến hành lấy sỏi và sửa chữa đoạn hẹp cùng lúc.
- Sỏi san hô kích thước rất lớn, phức tạp mà các phương pháp tán sỏi qua da (PCNL) không thể tiếp cận hoặc đã thực hiện nhưng thất bại.
- Các phương pháp điều trị ít xâm lấn như tán sỏi thận qua da (PCNL) hoặc tán sỏi ngoài cơ thể không thành công hoặc bệnh nhân chống chỉ định nội soi vì thận dị dạng, nhiễm trùng thận nặng, thận ứ mủ hoặc suy thận cấp.
- Sỏi niệu quản nằm rải rác khắp nơi và tình trạng hẹp niệu quản nghiêm trọng.
- Bệnh nhân bị u niệu quản, lao tiết niệu, v.v.

Quy trình phẫu thuật mổ hở sỏi thận
Quy trình mổ hở lấy sỏi thận bao gồm các bước chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi phẫu thuật, tiến hành mổ lấy sỏi và theo dõi chăm sóc chặt chẽ sau đó. Cụ thể:
Chuẩn bị trước khi phẫu thuật
Trước khi tiến hành phẫu thuật, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Điều này giúp đánh giá sức khỏe toàn diện và đảm bảo an toàn khi gây mê trước khi mổ sỏi thận.
- Khám tổng quát để đánh giá thể trạng bệnh nhân.
- Xét nghiệm máu kiểm tra khả năng đông máu, đo nồng độ creatinine thận.
- Xét nghiệm nước tiểu tìm vi khuẩn.
- Siêu âm và chụp chụp cắt lớp vi tính CT Scan thận để xác định tình trạng sỏi thận, sỏi san hô hoặc cấu trúc thận có dị dạng bất thường,
- Sử dụng kháng sinh dự phòng và nhịn ăn từ 6 đến 9 tiếng trước khi mổ.
- Đặt ống catheter theo dõi nước tiểu.
- Tư vấn rủi ro cho bệnh nhân và gia đình như chảy máu, nhiễm trùng, tổn thương thận, sau đó ký giấy đồng ý thực hiện.
Các bước thực hiện mổ hở sỏi thận
Khi bệnh nhân đồng ý thực hiện phẫu thuật, bác sĩ sẽ tiến hành gây mê nội khí quản, sau đó đặt bệnh nhân nằm nghiên ở bên thận lành. Bác sĩ thực hiện rạch nhu mô thận hoặc mở bể thận, sau đó lấy toàn bộ sỏi ra ngoài. Sau đó, bác sĩ sẽ bơm rửa kỹ bằng nước muối sinh lý để làm sạch và kiểm tra xem còn sót sỏi hay không.
Các bước hậu phẫu và chăm sóc sau mổ
Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân sẽ được theo dõi chỉ số sinh hiệu như huyết áp, mạch, oxy và kiểm soát cơn đau, nhiễm trùng. Cụ thể:
- Theo dõi chỉ số sinh tồn như huyết áp, mạch, oxy.
- Dẫn lưu mủ, truyền dịch giảm đau đường tĩnh mạch.
- Bệnh nhân cần nằm nghỉ ngơi tuyệt đối khoảng 1 – 2 ngày sau mổ.
- Siêu âm kiểm tra thận để đánh giá tình trạng ứ nước, tụ dịch quanh thận (nếu có) trước khi quyết định rút các ống dẫn lưu.
Ngoài ra, trong giai đoạn này, bệnh nhân cần ăn thức ăn lỏng, uống đủ nước theo hướng dẫn. Mọi người cần lưu ý tránh mang vác nặng sau đó cũng như tái khám định kỳ theo chỉ định bác sĩ.
Xem thêm: Chi phí mổ sỏi thận
Những rủi ro biến chứng có thể xảy ra khi mổ mở lấy sỏi thận
Trong và sau khi mổ mở lấy sỏi thận, bệnh nhân có thể xuất hiện một số biến chứng liên quan đến chảy máu, nhiễm trùng, v.v. Cụ thể:
Biến chứng trong quá trình mổ
Các rủi ro biến chứng có thể xảy ra trong quá trình phẫu thuật chủ yếu liên quan đến mất máu và do đường tiếp cận để lấy sỏi thận:
- Chảy máu: Do thận có nhiều mạch máu nên bệnh nhân có nguy cơ xuất huyết trong quá trình phẫu thuật. Đa phần có thể kiểm soát được, nhưng vẫn có số ít trường hợp cần truyền máu.
- Nguy cơ ảnh hưởng đến phổi: Rủi ro càng cao ở bệnh nhân phải phẫu thuật lấy sỏi nằm trong vùng trên của thận – đoạn sát phổi. Trường hợp này có thể gây thủng phổi, xẹp phổi, cần đặt ống dẫn lưu ngắn hạn để phổi nở lại.
- Nguy cơ sót sỏi: Với các sỏi phức tạp, sỏi vụn có thể bị sót lại. Bác sĩ có thể cần kết hợp các phương pháp khác sau đó để xử lý triệt để.
Biến chứng sau mổ
Sau phẫu thuật, bệnh nhân có thể xuất hiện một số biến chứng như chảy máu và nhiễm trùng. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp biến chứng xuất hiện muộn như thoát vị vết mổ hoặc sẹo hẹp niệu quản.
- Chảy máu sau mổ: Bệnh nhân sẽ được theo dõi vết mổ, dẫn lưu máu và mủ, dịch (nếu có) cũng như kiểm tra các chỉ số sinh tồn như huyết áp, mạch, v.v.
- Nhiễm trùng: Có thể xảy ra ở vết mổ, đường tiết niệu hoặc vùng ngực, phổi. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định dùng kháng sinh và vệ sinh vết mổ cẩn thận.
- Thoát vị vết mổ: Xảy ra khi vùng mô sẹo nối hai bên mép có thể hình thành chỗ phồng dọc theo sẹo. Tình trạng này thường không gây khó chịu nhưng có thể cần can thiệp nếu gây ảnh hưởng đến bệnh nhân.
- Hẹp niệu quản do sẹo: Chủ yếu xảy ra khi bệnh nhân bị rạch niệu quản hoặc có sỏi kẹt trong niệu quản. Sẹo có thể khiến lòng niệu quản bị hẹp và cần phẫu thuật để mở chỗ hẹp.
Xem thêm: Mổ sỏi thận bao lâu thì quan hệ được?

Những điều bệnh nhân cần lưu ý sau mổ hở lấy sỏi thận
Sau khi mổ hở lấy sỏi thận, bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ. Mục đích để giảm nguy cơ biến chứng như nhiễm trùng vết mổ, bị sỏi tái phát hoặc tắc nghẽn niệu quản. Một số điều cần lưu ý gồm:
- Nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh mang vác hoặc vận động mạnh.
- Uống đủ lượng nước theo hướng dẫn của bác sĩ. Chia nhỏ thành nhiều lần uống.
- Theo dõi các dấu hiệu bất thường và cấp cứu ngay nếu sốt cao trên 38.5 độ C, tăng cảm giác đau lưng, tiểu ra máu thành cục, tiểu ít hoặc buồn nôn liên tục.
- Sử dụng thuốc kháng sinh theo hướng dẫn của bác sĩ.
- chăm sóc và vệ sinh vết mổ cẩn thận, thay băng hàng ngày. Thông báo ngay cho bác sĩ nếu vết mổ bị sưng đỏ, có mủ và đi kèm sốt cao.
- Có chế độ dinh dưỡng phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ. Ăn ít muối, giảm lượng protein đạm động vật. Tăng cường rau, củ, quả giàu chất xơ.
- Tái khám định kỳ theo chỉ định bác sĩ để rút stent, siêu âm Doppler thận và xét nghiệm nước tiểu 24h kịp thời phát hiện bất thường hoặc các tổn thương khác (nếu có).
Xem thêm
https://www.webmd.com/kidney-stones/surgery-for-kidney-stone
https://uclahealthib.staywellsolutionsonline.com/Library/Encyclopedia/3,84727

