Kích thước sỏi thận bao nhiêu là nguy hiểm?

Kích thước sỏi thận bao nhiêu là nguy hiểm?

Theo Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ (AUA), sỏi thận có kích thước nhỏ dưới 5mm thường có khả năng tự đào thải cao, khoảng 70-80%, không gây quá nhiều nguy hiểm. Tuy nhiên, khi sỏi kích thước lớn từ 10mm trở lên, nguy cơ tắc nghẽn niệu quản và các biến chứng tăng cao, thường cần phải can thiệp y tế.

Các mốc kích thước sỏi thận cần chú ý như sau:

• Dưới 4mm: Kích thước sỏi nhỏ, thường không nghiêm trọng và có thể tự đào thải trong vòng 1 tháng.
• Từ 5 đến 10mm: Nguy cơ tắc nghẽn tăng dần, nhưng vẫn có thể tự đào thải nếu được theo dõi kỹ và điều trị nội khoa phù hợp.
• Từ 11 đến 15mm: Đây là mức kích thước bắt đầu được xem là nguy hiểm, gây tắc nghẽn đường tiểu, đau quặn thận, viêm nhiễm và có nguy cơ tổn thương chức năng thận.
• Trên 15mm: Sỏi lớn, nguy cơ cao, thường không thể tự đào thải, cần can thiệp y tế sớm để tránh biến chứng nghiêm trọng như viêm nhiễm hoặc suy thận.

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến mức độ nguy hiểm của sỏi thận

Không chỉ kích thước mà còn nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến mức độ nghiêm trọng của sỏi thận, cần được bác sĩ cân nhắc kỹ lưỡng để đưa ra quyết định y tế phù hợp.

• Vị trí sỏi trong hệ tiết niệu: Sỏi tại thận, niệu quản hay gần bàng quang có các mức độ ảnh hưởng khác nhau. Sỏi niệu quản gần bàng quang dễ di chuyển hơn, trong khi sỏi nằm ở thận hoặc niệu quản trên có thể gây tắc nghẽn nghiêm trọng hơn.
• Số lượng và hình dạng sỏi: Nhiều viên sỏi hoặc sỏi có hình dạng bất thường, góc cạnh có thể gây tổn thương niêm mạc niệu quản, tăng nguy cơ viêm và tắc nghẽn.
• Tính chất cản quang của sỏi: Sỏi được gọi là cản quang hay không cản quang sẽ ảnh hưởng đến khả năng phát hiện và lựa chọn kỹ thuật điều trị.
• Tình trạng thận ứ nước hoặc viêm nhiễm kèm theo: Thận ứ nước do tắc nghẽn sỏi hay viêm nhiễm trùng đường tiết niệu làm tăng nguy cơ tổn thương thận và biến chứng nặng.
• Triệu chứng lâm sàng: Đau quặn thận dữ dội, tiểu máu, sốt, buồn nôn là dấu hiệu cảnh báo cấp cứu cần xử trí nhanh.
• Chức năng thận của bệnh nhân: Bệnh nhân có chức năng thận giảm sẽ có nguy cơ tổn thương thận nặng hơn khi có sỏi lớn hoặc tắc nghẽn.

Xem thêm: Sỏi thận 3mm

Phải làm gì khi phát hiện sỏi thận?

Khi phát hiện sỏi thận, việc đầu tiên và quan trọng là đánh giá kích thước, vị trí và tình trạng bệnh để quyết định phương án điều trị phù hợp.

• Uống nhiều nước: Đây là bước đầu tiên và quan trọng, giúp làm loãng nước tiểu, giảm nồng độ các khoáng chất kết tinh, đồng thời tăng khả năng đào thải sỏi tự nhiên. Liều lượng nước nên từ 2-3 lít mỗi ngày, tùy theo tình trạng của bệnh nhân và hướng dẫn của bác sĩ.
• Vận động nhẹ nhàng: Các hoạt động như đi bộ, nhẹ nhàng vận động giúp kích thích di chuyển sỏi ra khỏi thận, tăng khả năng sỏi được đào thải qua đường tiểu. Tuy nhiên, không nên vận động quá sức có thể gây đau hoặc tổn thương thêm.
• Theo dõi kích thước và triệu chứng: Chỉ áp dụng phương pháp trên cho sỏi thận nhỏ, dưới 10mm, không gây triệu chứng nặng hoặc biến chứng. Nếu kích thước sỏi lớn hơn, có dấu hiệu đau nhiều, tiểu máu, sốt hoặc dấu hiệu tắc nghẽn, cần đến khám bác sĩ ngay để được đánh giá kỹ.
• Khám và theo dõi định kỳ: Siêu âm hoặc các xét nghiệm hình ảnh giúp theo dõi sự thay đổi kích thước sỏi, phát hiện sớm biến chứng. Điều này giúp bác sĩ quyết định thời điểm và phương pháp can thiệp phù hợp.
• Điều trị khi cần thiết: Với sỏi trên 10mm, hoặc có biểu hiện biến chứng, các phương pháp tán sỏi hoặc phẫu thuật cần được cân nhắc và thực hiện kịp thời để tránh tổn thương thận và các hệ lụy nghiêm trọng.

Xem thêm: Sỏi thận 4mm

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Khi xuất hiện các triệu chứng dưới đây, bệnh nhân nên đến gặp bác sĩ ngay lập tức:

• Đau quặn vùng hông lưng, lan xuống háng. Đây là dấu hiệu phổ biến khi sỏi di chuyển gây tắc nghẽn đường tiểu.
• Tiểu ra máu hoặc tiểu buốt. Máu trong nước tiểu hoặc cảm giác đau buốt khi đi tiểu cho thấy sỏi có thể đang tổn thương niệu đạo hoặc bàng quang.
• Sốt kèm đau, dấu hiệu nhiễm trùng đường tiểu. Nhiễm trùng kèm theo với sỏi là tình trạng nguy hiểm cần điều trị kịp thời.
• Sỏi không tự đào thải sau thời gian dài theo dõi. Nếu sỏi không biến mất sau khi được theo dõi, cần can thiệp y tế.
• Các triệu chứng khác như buồn nôn, ói mửa, đau lan ra bụng dưới cũng là dấu hiệu cảnh báo cần khám.

Bác sĩ sẽ tiến hành các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, chụp CT và các xét nghiệm máu, nước tiểu để đánh giá chính xác tình trạng sỏi, vị trí, kích thước cũng như mức độ tổn thương chức năng thận. Từ đó sẽ đưa ra phác đồ điều trị thích hợp như theo dõi, dùng thuốc hay can thiệp ngoại khoa.

Sỏi thận kích thước bao nhiêu phải mổ?

Thông thường, sỏi thận kích thước dưới 10mm thường chỉ cần theo dõi và điều trị nội khoa nếu không có triệu chứng nghiêm trọng hoặc biến chứng. Một số trường hợp nhỏ có thể tự đào thải qua đường tiểu mà không cần phẫu thuật.

Trong khi đó, sỏi thận kích thước từ 10mm trở lên được đa số các bác sĩ chuyên khoa cân nhắc can thiệp ngoại khoa, nhất là khi sỏi không tự đào thải sau thời gian theo dõi hoặc gây các biến chứng như tắc nghẽn đường tiểu, đau quặn thận, viêm nhiễm hoặc tổn thương thận.

Ví dụ sỏi thận 12mm thường được coi là kích thước bắt buộc phải can thiệp. Việc phẫu thuật hay tán sỏi sẽ do bác sĩ quyết định dựa trên triệu chứng, vị trí những viên sỏi và tình trạng sức khỏe. Nếu không điều trị kịp thời, nguy cơ tắc nghẽn và suy giảm chức năng thận tăng cao. Do đó, bệnh nhân cần thăm khám chuyên khoa ngay khi biết sỏi đạt kích thước này.

Các phương pháp điều trị sỏi thận

Hiện nay, y học hiện đại phát triển nhiều phương pháp điều trị sỏi thận không xâm lấn hoặc xâm lấn tối thiểu nhằm giảm cơn đau, rút ngắn thời gian hồi phục và tỷ lệ thành công cao. Các phương pháp điều trị sỏi thận bao gồm:

• Tán sỏi ngoài cơ thể: Đây là phương pháp xử lý sỏi thận sử dụng sóng xung kích năng lượng cao để làm vỡ các viên sỏi thành những mảnh nhỏ, sau đó đào thải ra ngoài qua đường tiểu. Tán sỏi ngoài cơ thể phù hợp với sỏi kích thước nhỏ đến trung bình (thường dưới 1,5 cm) và những sỏi ở vị trí dễ tiếp cận như bể thận hoặc niệu quản trên. Ưu điểm lớn của phương pháp này là không cần mổ mở, ít đau, thời gian hồi phục nhanh và có thể xuất viện trong ngày. Tuy nhiên, cách điều trị không phù hợp với những viên sỏi quá cứng, quá lớn hoặc kèm theo nhiễm trùng tiết niệu.
• Nội soi tán sỏi qua da: Đây là phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn, sử dụng ống soi qua một vết mổ nhỏ trên lưng để tiếp cận trực tiếp viên sỏi thận, sau đó tán vụn hoặc lấy sạch sỏi. Nội soi tán sỏi qua da là lựa chọn ưu tiên cho sỏi thận kích thước lớn (thường trên 2 cm) hoặc sỏi nằm ở vị trí khó tiếp cận bằng các phương pháp khác.
• Nội soi tán sỏi bằng ống soi cứng: Thường được sử dụng cho sỏi niệu quản có kích thước vừa, không quá lớn hoặc vị trí gần.
• Nội soi tán sỏi ngược dòng bằng ống soi mềm: Phù hợp với sỏi ở vị trí khó tiếp cận, phức tạp, giúp bảo tồn chức năng thận nhờ tính ít xâm lấn.
• Mổ mở lấy sỏi: Đây là phương pháp truyền thống, áp dụng trong các trường hợp đặc biệt khi các kỹ thuật ít xâm lấn khác không hiệu quả hoặc sỏi quá lớn, phức tạp.

Xem thêm

• Sỏi thận 5mm
• Sỏi thận 6mm
• Sỏi thận 7mm là to hay nhỏ?
• Sỏi thận 9mm có nguy hiểm không?