Đặc điểm của nang thận trên siêu âm thường là dạng nang đơn thuần lành tính, có thành mỏng, bên trong chứa dịch. Hầu hết các nang này không gây triệu chứng, chỉ tình cờ phát hiện qua siêu âm khi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nếu nang thận lớn, có vách dày hoặc nốt đặc, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác.

Nang thận là gì?

Nang thận là một hoặc nhiều chứa dịch hình thành trên bề mặt hoặc trong nhu mô thận, có một lớp thành mỏng bao quanh. Xét về bản chất, đây là các khoang chứa dịch tách biệt với hệ thống lọc của thận, có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên thận.

nang than la gi
Nang thận là một hoặc nhiều chứa dịch hình thành trên bề mặt hoặc trong nhu mô thận, có một lớp thành mỏng bao quanh

Các loại nang thận phổ biến

Nang thận được chia thành các nhóm chính, bao gồm: nang thận đơn thuần lành tính, nang thận phức tạp hoặc nang liên quan đến các bệnh lý khác hoặc di truyền. Việc phân loại này giúp bác sĩ có thể đánh giá mức độ lành tính, nguy cơ ác tính, từ đó định hướng theo dõi định kỳ hoặc cần can thiệp điều trị. Cụ thể:

  • Nang thận đơn độc: Đây là túi dịch có thành mỏng, trơn láng, chứa dịch lỏng trong suốt. nang thận có thể mọc đơn lẻ một hoặc vài nang ở một hoặc cả hai bên thận. Đa số nang không gây triệu chứng và không gây suy giảm chức năng thận nếu kích thước không quá to.
  • Nang thận phức tạp: Đây là hình ảnh nang thận trên siêu âm quan sát thấy vách, thành dày, bị vôi hóa, có mô đặc bên trong. Nang phức tạp được phân loại theo thang Bosniak (I, II, IIF, III, IV) để đánh giá nguy cơ ác tính và có hướng điều trị phù hợp.
  • Nang thận trong bệnh thận đa nang di truyền: Là tình trạng thận nhiều nang, xuất hiện ở cả hai bên thận, với sự phát triển về số lượng và kích thước nang theo thời gian. Bệnh có thể chèn ép lên mô thận lành, khiến thận phình to, suy giảm chức năng thận và tiến triển sang suy thận mạn tính nếu không kiểm soát.
  • Nang thận ở bệnh nhân bệnh thận mạn hoặc chạy thận kéo dài: thận nhiều nang xuất hiện do nhu mô thận bị tổn thương kéo dài, đồng thời tăng nhẹ nguy cơ hình thành khối u tại thận.

Xem thêm: Cách điều trị nang thận

cac loai nang than pho bien
Nang thận được chia thành các nhóm chính như nang đơ, nang phức tạp hoặc đa nang

Triệu chứng và biến chứng của bệnh nang thận

Hầu hết các nang thận đơn thuần không gây triệu chứng, thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm. Tuy nhiên, nếu nang phát triển về kích thước và số lượng có thể chèn ép lên các mô thận lành, khiến suy giảm chức năng thận dần và gây ra một số triệu chứng như:

  • Đau tức hoặc đau quặn ở vùng hông, hai bên thắt lưng.
  • Tiểu ra máu, nước tiểu có màu hồng nhạt, đỏ hoặc nâu, có lẫn máu.
  • Cảm giác đầy tức bụng dưới khi nang to.
  • Sốt cao, rét run, tiểu buốt, tiểu rắt khi bị nhiễm trùng.
trieu chung cua benh than da nang
Bệnh nhân thận đa nang có thể xuất hiện cảm giác chướng bụng do thận phình to vì có nhiều nang

Nếu không quản lý bệnh hiệu quả, nang thận có thể phát triển to hoặc bị vỡ nang, gây ra một số rủi ro biến chứng như:

  • Vỡ nang hoặc xuất huyết trong nang, gây đau hông – lưng dữ dội. Người bị vỡ nang thường đi kèm tình trạng tụ dịch hoặc máu quanh thận, tiểu ra máu.
  • Nhiễm trùng nang thận hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, gây sốt, rét run, nước tiểu đục, có mủ và mùi hôi.
  • Chèn ép và tắc nghẽn đường tiết niệu, gây ứ nước thận, tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc hình thành sỏi.
  • Tăng huyết áp kéo dài do nang thận chèn ép các mạch máu trong thận, tăng nguy cơ mắc các vấn đề tim mạch.
  • Suy thận mạn và suy thận giai đoạn cuối, chủ yếu ở bệnh nhân thận đa nang di truyền và nang thận trên nền bệnh thận mạn. Người bệnh cần lọc máu, lọc màng bụng hoặc ghép thận để kéo dài tuổi thọ.
  • Tăng nguy cơ ác tính, đặc biệt ở nang thuộc nhóm Bosniak III-IV.

Xem thêm: Nang thận có nguy hiểm không?

Siêu âm thận – Phương pháp chẩn đoán nang thận hiệu quả

Siêu âm thận là phương pháp chẩn đoán đầu tay trong việc phát hiện và mô tả chi tiết đặc điểm của nang thận. Kết quả siêu âm hỗ trợ phân biệt nang lành tính và các tổn thương phức tạp cần theo dõi hoặc can thiệp y khoa.

sieu am chan doan than da nang
Siêu âm là phương pháp đầu tay trong phát hiện và mô tả chi tiết đặc điểm của bệnh nang thận

Đây là phương pháp sử dụng sóng siêu âm tần số cao, không dùng tia X, để tạo hình ảnh của thận và hệ tiết niệu nên đảm bảo an toàn cho người chụp. Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ đặt đầu dò siêu âm lên vùng hông lưng hoặc bụng, sau đó di chuyển theo nhiều mặt cắt để đánh giá kích thước thận, độ dày của nhu mô, hình thái của hệ thống đài – bể thận. Quá trình này cũng hỗ trợ phát hiện sự hiện diện của nang thận, sỏi thận hoặc khối u.

Đặc điểm hình ảnh nang thận trên siêu âm

Một số đặc điểm của các loại nang thận được thể hiện trên siêu âm cụ thể như sau:

  • Nang thận đơn thuần: Thường có cấu trúc hình tròn hoặc bầu dục.Bang thận đơn thuần có thành mỏng, bờ rõ nét, bên trong chứa dịch trong suốt.
  • Nang thận phức tạp: Nang có các vách mỏng hoặc dày, thành nang dày hoặc không đều. Trong nang có thể bị vôi hóa hoặc các nốt mô đặc nhô vào lòng nang.
  • Thận đa nang di truyền: Hai bên thận phình to, bên trong thận nổi rất nhiều nang, không hoặc khó quan sát thấy nhu mô thận.
  • Nang thận ở bệnh thận mạn: Kích thước thận nhỏ hơn bình thường, nhu mô thận bị xơ hóa, xuất hiện nhiều nang nhỏ nhưng kích thước không đều. Đôi khi có đi kèm các tổn thương khác, cần chẩn đoán chuyên sâu để phân biệt với khối u ác tính.
hinh anh nang than tren sieu am
Đặc điểm của nang thận trên siêu âm có sự khác biệt tùy theo loại cụ thể

Đối với nang thận đơn thuần, bác sĩ thường chỉ chỉ định siêu âm theo dõi định kỳ nếu nang có kích thước nhỏ, không chèn ép lên các mô lành. Tuy nhiên, trong trường hợp nang thận to hoặc có nhiều nang, xuất hiện các đặc điểm nghi ngờ bất thường như thành đặc, dày, bị vôi hóa, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu hơn như CT Scan hoặc MRI để kiểm tra. Ngoài ra, bác sĩ có thể kết hợp cùng xét nghiệm đánh giá chức năng thận như xét nghiệm máu đo nồng đọ creatinine máu, tính độ lọc cầu thận (eGFR), xét nghiệm nước tiểu đo nồng độ albumin, protein niệu, hồng cầu, bạch cầu, v.v.

Xem thêm: Nang thận nên kiêng ăn gì?

Tiêu chuẩn phân loại Bosniak trong chẩn đoán nang thận

Bosniak là hệ thống tiêu chuẩn quốc tế giúp bác sĩ đánh giá mức độ phức tạp của nang thận, từ đó ước lượng nguy cơ ung thư và có hướng xử lý phù hợp. Hệ thống này phân biệt nang dựa trên các đặc điểm như độ dày thành nang, vách ngăn, vôi hóa, phần đặc và mạch máu bên trong.

Lưu ý: Phân loại Bosniak thường được xác định dựa trên hình ảnh CT Scan cắt lớp vi tính hoặc MRI, không phải trên siêu âm thường quy. Kết quả siêu âm giúp sàng lọc, nếu nghi ngờ nang phức tạp, bác sĩ sẽ chỉ định chụp CT để phân loại Bosniak như sau:

  • Bosniak I: nang thận đơn lành tính với thành mỏng dưới 1mm, không có vách ngăn hay phần đặc. Chỉ cần theo dõi định kỳ.
  • Bosniak II: Bosniak II: Nang lành tính, vách mỏng dưới 1mm, có thể có vôi hóa nhỏ. Bao gồm cả các nang có tỷ trọng cao nhưng kích thước nhỏ dưới 3cm và không bắt thuốc cản quang.
  • Bosniak IIF: nang thận có vách dày hơn từ 1 – 3 mm hoặc nhiều vách, vôi hóa không đều, nang lớn hơn 3 cm hoặc nhiễm trùng. Cần theo dõi định kỳ 6 – 12 tháng/ lần để đánh giá tốc độ tiến triển.
  • Bosniak III: nang thận có vách dày không đều trên 3mm, thành dày rõ và đặc, có nguy cơ ác tính nên cần can thiệp kịp thời.
  • Bosniak IV: Nang có thành phần mô mềm bắt thuốc cản quang rõ rệt (có nốt đặc). Tỷ lệ ác tính rất cao (khoảng 90%), thường được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ nang hoặc thận thay vì chỉ theo dõi.
tieu chuan bosniak phan biet benh than da nang
Bosniak là hệ thống tiêu chuẩn giúp bác sĩ đánh giá mức độ phức tạp của nang, từ đó ước lượng nguy cơ ung thư và có hướng xử lý phù hợp

Khi nào cần thăm khám y tế?

Mọi người nên chủ động thăm khám y tế nếu:

  • Đau tức hoặc đau quặn vùng hông – lưng kéo dài
  • Tiểu ra máu, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc rối loạn đi tiểu, tăng số lần đi tiểu, đặc biệt vào ban đêm.
  • Sốt cao, rét run và ớn lạnh.
  • Tăng huyết áp đột ngột hoặc huyết áp cao kéo dài khó kiểm soát bằng thuốc.
  • Nhiễm trùng tiểu tái phát nhiều lần không rõ nguyên nhân.
  • Phát hiện bất thường ở thận hoặc đường tiết niệu trong lần siêu âm gần nhất.
  • Bệnh nhân bệnh thận mạn hoặc gia đình có tiền sử mắc bệnh thận đa nang di truyền.

FAQ

Người bệnh cần làm gì sau khi phát hiện nang thận trên siêu âm?

Nếu phát hiện nang thận, người bệnh cần thực hiện lịch tái khám và theo dõi định kỳ do bác sĩ chỉ định. Nếu nang thận phức tạp hơn thì thường bác sĩ sẽ chỉ định thêm CT Scan và MRI để kiểm tra, đánh giá kỹ và quyết định có can thiệp hay không.

Nang thận có phải ung thư không?

Nang thận đơn thuần hầu hết lành tính. Chỉ những nang thận phức tạp thuộc nhóm Bosniak III hoặc IV mới có khả năng là ung thư tế bào dạng nang thận. Bác sĩ thường chỉ định chụp CT Scan chuyên sâu và xem xét phẫu thuật loại bỏ khối u sớm nếu nghi ngờ ác tính, thay vì can thiệp sinh thiết thông thường.

Nang thận có tự khỏi được không?

Nang thận không thể tự khỏi. Nang thận đơn thuần thường tồn tại suốt đời, nhưng đa số không lớn thêm và không cần điều trị nếu nhỏ, không gây triệu chứng. Chỉ khi nang thận to gây đau, nhiễm trùng hoặc chèn ép thì mới cần chọc hút dịch nang, cắt chỏm nang hoặc phẫu thuật.

Nang thận không tự biến mất, nhưng tốc độ phát triển thường rất chậm (trung bình chỉ tăng 1-2mm mỗi năm hoặc không đổi). Do đó, người bệnh lớn tuổi có nang nhỏ thường không cần can thiệp gì trong suốt phần đời còn lại.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Xem thêm: Nang thận đơn độc