Cách làm tăng độ lọc cầu thận hiệu quả và an toàn
- Độ lọc cầu thận là gì?
- Nguyên nhân gây giảm độ lọc cầu thận
- Độ lọc cầu thận có thể tăng lại được hay không?
- Cách làm tăng độ lọc cầu thận
- Kiểm soát các bệnh nền ảnh hưởng đến thận
- Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống
- Theo dõi và tái khám định kỳ
- Có nên dùng sử dụng thuốc tăng độ lọc cầu thận không?
- Độ lọc cầu thận bao nhiêu thì chạy thận?
Độ lọc cầu thận là gì?
Độ lọc cầu thận (GFR) là thước đo thể hiện lượng máu mà các cầu thận trong thận có thể lọc sạch trong một phút. Chỉ số này giúp bác sĩ đánh giá sức khỏe thận, phân loại các giai đoạn suy thận và quyết định phương pháp điều trị phù hợp. GFR cao đồng nghĩa với chức năng thận tốt, ngược lại GFR thấp cho thấy thận tổn thương và có thể cần can thiệp y tế.

Nguyên nhân gây giảm độ lọc cầu thận
Nguyên nhân gây giảm GFR có thể bao gồm nhiều yếu tố liên quan đến sức khỏe và bệnh lý của thận như sau:
- Bệnh thận mạn tính do tiểu đường và tăng huyết áp: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất làm tổn thương các cầu thận, dẫn đến suy giảm chức năng lọc máu của thận.
- Viêm cầu thận: Tình trạng viêm nhiễm cầu thận gây tổn thương màng lọc, làm giảm khả năng lọc chất thải từ máu.
- Sỏi thận và tắc nghẽn đường tiết niệu: Gây ứ trệ nước tiểu và tổn thương nhu mô thận, ảnh hưởng chức năng lọc.
- Tổn thương thận cấp tính: Do nhiễm trùng, mất nước, thiếu máu hay tác động của thuốc độc thận.
- Huyết áp tăng không kiểm soát: Khiến áp lực trong cầu thận tăng, gây tổn thương và giảm GFR theo thời gian.
- Các bệnh lý khác: Như hội chứng thận hư, thoái hóa mô thận do tuổi cao, bệnh tự miễn gây tổn thương cấu trúc thận.
Nhận biết và kiểm soát sớm các nguyên nhân này sẽ giúp duy trì hoặc cải thiện chức năng thận, hỗ trợ tăng GFR hiệu quả hơn.
Độ lọc cầu thận có thể tăng lại được hay không?
Khả năng cải thiện chức năng thận phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương. Với tổn thương thận cấp tính hoặc suy thận cấp, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, chức năng thận có thể hồi phục một phần hoặc thậm chí hoàn toàn, bao gồm cả GFR. Đây là quá trình hồi phục sau tổn thương cấp, khi cấu trúc thận chưa bị tổn hại lâu dài.
Ngược lại, trong bệnh thận mạn tính, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển, mục tiêu điều trị không phải là hồi phục hoàn toàn mà là bảo tồn độ lọc cầu thận và làm chậm tiến triển suy thận. Lúc này, GFR thường khó cải thiện rõ rệt do tổn thương cấu trúc đã mang tính không hồi phục.
Việc điều chỉnh chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát bệnh nền và điều trị bằng thuốc đúng cách sẽ giúp cải thiện hoặc duy trì GFR tốt hơn. Những tiến bộ y học cũng mở ra hy vọng cho việc tái tạo chức năng thận trong tương lai, nhưng hiện vẫn cần theo dõi và chăm sóc y tế thường xuyên để kiểm soát bệnh hiệu quả.
Cách làm tăng độ lọc cầu thận
Các cách tăng độ lọc cầu thận không chỉ góp phần cải thiện chức năng thận mà còn hỗ trợ phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm liên quan đến suy thận.
Kiểm soát các bệnh nền ảnh hưởng đến thận
Các bệnh lý mãn tính như đái tháo đường và tăng huyết áp có ảnh hưởng lớn đến chức năng thận. Kiểm soát đường huyết ổn định và huyết áp trong giới hạn an toàn giúp giảm áp lực lên cầu thận, làm chậm tiến triển suy thận và cải thiện GFR theo thời gian. Bệnh nhân cần tuân thủ điều trị và theo dõi sức khỏe định kỳ để kiểm soát hiệu quả các bệnh này.

Thay đổi lối sống và chế độ ăn uống
- Giảm muối và giảm đường trong khẩu phần ăn giúp kiểm soát huyết áp và giảm tổn thương thận.
- Ăn đủ chất xơ từ rau xanh, lựa chọn các loại trái cây có lượng kali thấp theo hướng dẫn của bác sĩ. Cần thận trọng với các loại quả giàu kali (chuối, cam, dưa hấu…) nếu xét nghiệm có kali máu tăng.
- Tăng cường tập thể dục đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn máu, nâng cao sức khỏe tổng thể và góp phần vào tăng độ lọc của cầu thận.
- Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia giúp giảm nguy cơ suy thận và các bệnh tim mạch phối hợp.
- Bổ sung vitamin và thực phẩm giàu sắt theo chỉ dẫn bác sĩ giúp hỗ trợ chức năng thận và phòng ngừa thiếu máu thường gặp ở bệnh nhân suy thận.

Theo dõi và tái khám định kỳ
Kiểm tra chức năng thận định kỳ qua xét nghiệm máu (đo độ thanh thải creatinin, GFR) và xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện kịp thời các thay đổi chức năng thận. Tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ giúp đánh giá hiệu quả điều trị, điều chỉnh phác đồ và ngăn ngừa biến chứng suy thận tiến triển.

Có nên dùng sử dụng thuốc tăng độ lọc cầu thận không?
Việc dùng thuốc để tăng độ lọc cầu thận cần được cân nhắc kỹ càng và phải có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa. Hiện nay, chưa có thuốc đặc hiệu giúp tăng GFR mà không phụ thuộc vào điều trị nguyên nhân hoặc bảo vệ thận, ví dụ như các thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitors) hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARBs) giúp bảo vệ cầu thận, giảm protein niệu và làm chậm tiến triển suy thận.
Tuy nhiên, các thuốc này có thể gây giảm nhẹ GFR ban đầu và phải được dùng dưới sự theo dõi sát sao của bác sĩ để tránh tác dụng phụ. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc cải thiện độ lọc cầu thận mà cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả trong cải thiện chức năng thận.
Xem thêm: Thực phẩm tăng độ lọc cầu thận
Độ lọc cầu thận bao nhiêu thì chạy thận?
Khi GFR giảm xuống dưới mức khoảng 15 ml/phút/1,73 m², thận không còn khả năng đủ để lọc các chất thải ra khỏi cơ thể hiệu quả, lúc này thường được xem là giai đoạn suy thận giai đoạn cuối và bệnh nhân được cân nhắc bắt đầu điều trị thay thế thận như chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận.
Tuy nhiên, quyết định khởi đầu chạy thận không chỉ dựa trên con số GFR mà còn phải xem xét tình trạng triệu chứng lâm sàng, biến chứng đi kèm, sức khỏe tổng thể và nguyện vọng của người bệnh.
Theo khuyến cáo của KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes), chỉ định lọc máu thường được cân nhắc khi GFR < 15 ml/phút/1,73 m² (Giai đoạn 5) kèm theo các biến chứng nguy hiểm như: quá tải dịch, tăng kali máu, hoặc hội chứng urê huyết cao không đáp ứng điều trị nội khoa.
Người bệnh nên thăm khám bác sĩ khi bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu suy giảm chức năng thận như cảm giác mệt mỏi kéo dài, phù nề ở chân hoặc mặt, tiểu ít hoặc tiểu có bọt, tiểu ra máu, hoặc tăng huyết áp không kiểm soát được.
Ngoài ra, những người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn cần tái khám định kỳ để kiểm tra chức năng thận và điều chỉnh điều trị kịp thời. Việc thăm khám và theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm các biến chứng, duy trì chức năng thận và cải thiện chất lượng cuộc sống hiệu quả hơn.
Xem thêm: Số lượng người mắc bệnh viêm cầu thận
2. https://www.kidneyfund.org/article/avoid-superfood-trap-tips-improve-your-creatinine-and-egfr
3. https://www.kidney.org/kidney-topics/can-my-gfr-get-better
4. https://www.kidney.org/news-stories/can-you-improve-your-egfr-what-science-says
5. https://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/chronic-kidney-disease-ckd/prevention
6. https://www.mountelizabeth.com.sg/health-plus/article/improve-kidney-function-naturally

