Viêm gan C là gì? Nguyên nhân bị viêm gan C

Viêm gan C là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và có tỷ lệ nhiễm bệnh cao. Theo ghi nhận, năm 2018, Việt Nam có khoảng 1 triệu người nhiễm virus viêm gan C (thể mạn tính). Vậy bệnh viêm gan C là gì? Những nguyên nhân dẫn đến nhiễm viêm gan siêu vi C là gì? Hãy cùng Diag tìm hiểu qua bài viết.

Bệnh viêm gan C là gì?

Viêm gan C là bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan C (HCV) gây ra. Khi xâm nhập vào cơ thể, virus tấn công tế bào gan, gây viêm và làm suy giảm chức năng gan theo thời gian. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng, dẫn đến xơ gan, ung thư gan và nguy cơ tử vong.

Dựa vào thời gian nhiễm virus, viêm gan C được chia thành hai dạng:

• Viêm gan C cấp tính: Là giai đoạn nhiễm bệnh trong vòng 6 tháng đầu. Một số trường hợp có thể tự đào thải virus mà không cần điều trị và không để lại tổn thương gan. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng nên khó phát hiện sớm.
• Viêm gan C mạn tính: Xảy ra khi virus tồn tại trong cơ thể trên 6 tháng. Đây là dạng phổ biến hơn và cần được điều trị bằng thuốc để kiểm soát virus, ngăn ngừa biến chứng. Nếu không điều trị, bệnh có thể kéo dài suốt đời và gây tổn thương gan nghiêm trọng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, có khoảng 71 triệu người trên toàn cầu đang nhiễm HCV. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 1 triệu người mắc bệnh. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng gan và hạn chế biến chứng lâu dài.

Xem thêm: Các loại viêm gan

Nguyên nhân viêm gan C

Bệnh viêm gan C do virus viêm gan C gây ra. Bệnh thường lây nhiễm qua đường máu, nhất là khi dùng chung kim tiêm khi sử dụng ma túy, phun xăm, xỏ khuyên… Viêm gan siêu vi C có thể lây truyền từ mẹ sang con nhưng tỉ lệ rất thấp.

Bạn có thể bị lây nhiễm virus nếu tiếp xúc với máu của người nhiễm bệnh trong các trường hợp sau:

• Bị kim tiêm tiêm hay các vật dụng sắc nhọn làm bị thương.
• Máu của người bệnh dính lên vết thương hở trên da, tiếp xúc với mắt hoặc miệng.
• Khi sử dụng hoặc tái sử dụng các vật dụng không được vô trùng như xăm mình, điều trị răng, châm cứu, xỏ lỗ tai, phẫu thuật…
• Sử dụng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh như kéo, băng cá nhân, kềm bấm móng…
• Quan hệ tình dục không an toàn với người bệnh HCV.
• Truyền máu và các sản phẩm máu chưa được sàng lọc.

Xem thêm: Viêm gan C có lây không?

Đối tượng có nguy cơ nhiễm bệnh cao

Virus viêm gan C (HCV) lây chủ yếu qua tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể nhiễm virus. Những nhóm có nguy cơ cao gồm:

• Người tiêm chích ma túy, đặc biệt khi dùng chung kim tiêm.
• Người dùng chung đồ cá nhân như bàn chải đánh răng, dao cạo râu có thể dính máu.
• Nhân viên y tế, phòng thí nghiệm thường xuyên tiếp xúc với máu và dịch cơ thể.
• Người suy thận phải lọc máu kéo dài.
• Bệnh nhân ghép tạng từ người nhiễm HCV.
• Trẻ sinh ra từ mẹ mắc viêm gan C.
• Người thực hiện xăm, phẫu thuật thẩm mỹ, châm cứu tại cơ sở không đảm bảo vô trùng.

Xem thêm: Viêm gan E là gì?

Triệu chứng viêm gan C

Nhiều người nhiễm HCV nhưng không biết do virus có thể tồn tại âm thầm trong cơ thể nhiều năm trước khi xuất hiện triệu chứng, gây khó khăn cho việc phát hiện sớm. Vì vậy, các tổ chức y tế khuyến nghị nên xét nghiệm định kỳ để sàng lọc bệnh.

Ở giai đoạn cấp tính, bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng. Một số dấu hiệu viêm gan C có thể gặp gồm vàng da, đau bụng, buồn nôn, sốt hoặc đau cơ.

Với viêm gan C mạn tính, người bệnh có thể không có triệu chứng trong thời gian dài. Khi gan đã bị tổn thương, có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi, chán ăn, vàng da, nước tiểu sẫm màu, dễ bầm tím hoặc chảy máu, ngứa da, cổ trướng, sụt cân, bệnh não gan hoặc xuất hiện u mạch trên da.

Phương pháp chẩn đoán HCV

Nhiều người nhiễm HCV không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy việc chủ động kiểm tra là rất quan trọng, đặc biệt với nhóm có nguy cơ cao nhằm phát hiện sớm và hạn chế biến chứng.

Sàng lọc viêm gan C

Bạn nên đi xét nghiệm nếu thuộc các nhóm sau:

• Người từng tiêm chích ma túy.
• Người có bạn tình nhiễm HCV.
• Trẻ sinh ra từ mẹ mắc viêm gan C.
• Người lọc máu kéo dài do suy thận mạn.
• Người có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm HCV.

Xem thêm: Xét nghiệm viêm gan bao nhiêu tiền?

Xét nghiệm viêm gan C

Các triệu chứng chỉ mang tính gợi ý, để chẩn đoán xác định cần thực hiện xét nghiệm máu theo hai bước:

• Bước 1: Xét nghiệm anti-HCV nhằm phát hiện kháng thể chống virus. Kháng thể thường xuất hiện sau một thời gian kể từ khi nhiễm. Nếu kết quả dương tính, cần làm thêm xét nghiệm để xác định tình trạng nhiễm hiện tại.
• Bước 2: Xét nghiệm HCV RNA giúp xác định virus có còn trong máu hay không và đo tải lượng virus. Đồng thời, xét nghiệm kiểu gen giúp lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp.

Trong trường hợp nghi ngờ bệnh đã tiến triển mạn tính hoặc có tổn thương gan, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kiểm tra như đánh giá chức năng gan, siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh để phát hiện biến chứng.

Hiện nay, các cơ sở y tế uy tín, bao gồm trung tâm y khoa Diag, cung cấp dịch vụ xét nghiệm HCV với quy trình nhanh, độ chính xác cao và tư vấn chuyên môn đầy đủ, giúp người bệnh lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Xét nghiệm viêm gan B, C, A tại Diag

• Đánh giá toàn diện nguy cơ mắc viêm gan siêu vi
• Xét nghiệm trước khi tiêm vắc xin viêm gan
• Xét nghiệm nhanh chóng không cần đến bệnh viện
• Làm việc ngoài giờ hành chính tại 40+ điểm lấy mẫu.

TÌM HIỂU THÊM

200+

Cơ sở y tế đối tác

2400+

Bác sĩ tin tưởng

Xem thêm: Test nhanh viêm gan C

Biến chứng của viêm gan siêu vi C

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến hàng loạt các biến chứng nguy hiểm:

• Xơ gan: Viêm gan C mạn tính dẫn đến tế bào gan bị tổn thương nghiêm trọng. Các tế bào sẽ dẫn chuyển thành mô sẹo khiến gan bị xơ xứng. Trong giai đoạn đầu của xơ gan, người bệnh sẽ có cảm giác chán ăn, dễ mệt, thường xuyên đau đầu, hoặc đau nhẹ vùng bụng. Ở giai đoạn nặng, các tĩnh mạch ở cửa gan chịu áp lực nặng nề do các tế bào bị xơ làm chậm dòng chảy của máu, gây nên hiện tượng ói ra máu, khó cầm máu, nhiễm trùng ổ bụng, hôn mê…
• Suy gan: Một trong những biến chứng thường gặp ở người bệnh. Khi tế bào gan xơ hóa và tiếp tục phát triển khiến cho gan suy yếu dần. Tình trạng suy gan sẽ dẫn đến các biểu hiện như vàng da, đi tiểu giảm, cổ trướng, sưng phù các chi…
• Ung thư gan: Đây là biến chứng muộn của HCV. Theo ghi nhận, tỷ lệ bệnh nhân nhiễm HCV có nguy cơ mắc ung thư gan cao gấp 12 lần so với người không đồng thời mắc bệnh.
• Các biến chứng khác: Đau dây thần kinh, đau các khớp, da mẩn đỏ và dễ loét, bệnh đái tháo đường, trầm cảm… Khi bệnh ở giai đoạn nặng, bệnh nhân đối diện với nguy cơ tử vong cao.

Phương pháp điều trị HCV

Mục tiêu điều trị viêm gan C là loại bỏ virus và ngăn ngừa tổn thương gan lâu dài như xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan. Việc được xem là khỏi bệnh khi đạt đáp ứng virus bền vững (SVR), tức là không còn phát hiện virus trong máu sau khi kết thúc điều trị.

Hiện nay, điều trị chủ yếu dựa vào thuốc kháng virus, đặc biệt là nhóm thuốc tác động trực tiếp (DAA) theo khuyến cáo của WHO. Phác đồ phổ biến gồm sofosbuvir và daclatasvir, có khả năng ức chế quá trình nhân lên của virus ở nhiều giai đoạn khác nhau. Sofosbuvir ngăn hoạt động của enzym RNA polymerase, trong khi daclatasvir tác động lên protein cần thiết cho sự sao chép của virus.

Các phác đồ DAA có hiệu quả cao trên nhiều kiểu gen HCV, ít tác dụng phụ và được áp dụng rộng rãi. Trong trường hợp bệnh tiến triển nặng, có thể cần xem xét ghép gan.

Để tối ưu hiệu quả điều trị, người bệnh cần tuân thủ đúng phác đồ, duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý. Sau khi hoàn tất điều trị, việc tái khám định kỳ rất quan trọng nhằm theo dõi sức khỏe, phát hiện sớm tái nhiễm và xử lý các tác dụng phụ như mệt mỏi, đau đầu hoặc rối loạn giấc ngủ.

Xem thêm: Viêm gan C có chữa được không?

Cách phòng ngừa bệnh

HCV hiện chưa có vắc xin nên cách phòng tránh hiệu quả nhất là tránh nguy cơ tiếp xúc với virus viêm gan C. Dưới đây là một số giải pháp giúp bạn giảm thiểu nguy cơ mắc viêm gan siêu vi C hiệu quả:

• Không dùng chung kim tiêm hay các dụng cụ y tế tương tự như kim xăm, châm cứu, xỏ lỗ tai… Chọn cơ sở uy tín, thực hiện đúng quy định của y tế về an toàn khi đi phun xăm, phẫu thuật thẩm mỹ.
• Làm sạch các vết thương hở, các vết thương có chảy máu một cách an toàn như mang bao tay cao su khi xử lý vết thương, sử dụng chất khử trùng vết thương,…
• Tránh quan hệ tình dục không an toàn, hạn chế các hoạt động gây chảy máu hoặc quan hệ vào các ngày đèn đỏ.
• Xét nghiệm sàng lọc HCV và các bệnh nguy hiểm khác trước khi hiến máu hoặc hiến nội tạng.
• Tránh dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu hoặc dịch tiết của người khác như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, kềm cắt móng…

Những câu hỏi liên quan đến viêm gan C

1. Thế nào là viêm gan C dương tính?

Dương tính là kết quả xét nghiệm cho thấy cơ thể đã nhiễm virus HCV. Việc chẩn đoán thường dựa trên hai loại xét nghiệm chính:

• Anti-HCV: Phát hiện kháng thể do cơ thể tạo ra để chống lại virus. Nếu dương tính, cần làm thêm xét nghiệm khác để xác định tình trạng nhiễm hiện tại.
• HCV RNA: Xác định sự hiện diện của virus và đo tải lượng virus trong máu. Kết quả dương tính cho thấy virus đang tồn tại trong cơ thể.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm chức năng gan, xác định kiểu gen virus và đánh giá mức độ tổn thương gan để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Xem thêm: Cách đọc kết quả định lượng virus viêm gan C

2. Chồng bị viêm gan C có lây sang vợ không?

CÓ THỂ. Virus viêm gan C có thể lây nhiễm khi tiếp xúc với máu hoặc quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm bệnh. Do đó, khi chồng bị HCV, vợ có nguy cơ lây bệnh cao. Để phòng tránh lây nhiễm, cả hai cần thực hiện tốt các biện pháp phòng tránh như không dùng chung vật dụng cá nhân, tránh tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể, sử dụng bao cao khi quan hệ… Ngoài ra, người vợ cần xét nghiệm định kỳ để sàng lọc bệnh và điều trị kịp thời nếu mắc bệnh.

3. Viêm gan C có di truyền không?

Bệnh viêm gan C KHÔNG di truyền. Bệnh có thể lây nhiễm khi tiếp xúc với máu của người bệnh nếu dùng chung bơm kim tiêm, ống hít cocaine; dùng kim xăm da, châm cứu, hay xỏ khuyên nhiễm bệnh; dùng chung các vật dụng cá nhân như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, bấm móng tay chân… Bệnh cũng có thể lây truyền từ mẹ sang con (chiếm khoảng 6%), hoặc quan hệ tình dục với người nhiễm bệnh nhưng không sử dụng các biện pháp an toàn.

4. Có vắc xin phòng ngừa HCV không?

Hiện tại, bệnh viêm gan siêu vi C vẫn chưa có vắc xin tiêm phòng. Do đó, để phòng bệnh hiệu quả, bạn nên tránh tiếp xúc với các nguồn lây nhiễm. Ngoài ra, các chuyên gia y tế khuyến nghị mỗi người nên tiêm phòng vắc xin viêm gan A và B để bảo vệ gan khỏi sự tấn công của virus gây bệnh.

Xem thêm: Chích ngừa viêm gan C bao nhiêu tiền?

Lời kết

Viêm gan C do virus viêm gan C gây ra. Viêm gan siêu vi C chủ yếu lây nhiễm qua đường máu. HCV có thể không có biểu hiện rõ rệt mà cần xét nghiệm để xác định sự hiện diện của virus. Hiện nay, bệnh vẫn chưa có vắc xin phòng ngừa, nên giải pháp phòng bệnh hiệu quả là tránh các nguy cơ tiếp xúc với virus.

Xem thêm:

• Viêm gan B là gì?
• Viêm gan D là gì?
• Triệu chứng viêm gan cấp