So sánh cúm mùa và COVID-19: Cách phân biệt

Cúm mùa và COVID-19 là gì?

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Hai nhóm virus chính gây bệnh ở người là cúm A và cúm B. Bệnh thường xuất hiện quanh năm tại Việt Nam nhưng có xu hướng gia tăng vào mùa đông – xuân hoặc các thời điểm giao mùa.

COVID-19 là bệnh truyền nhiễm do virus SARS-CoV-2 gây ra. Khác với cúm mùa vốn đã lưu hành từ lâu trong cộng đồng, COVID-19 được phát hiện lần đầu vào cuối năm 2019 và nhanh chóng trở thành đại dịch toàn cầu. Ngoài tổn thương đường hô hấp, COVID-19 còn có thể ảnh hưởng đến tim mạch, thần kinh, thận và nhiều cơ quan khác.

So sánh cúm mùa và COVID-19

Mặc dù đều là các bệnh lý đường hô hấp có khả năng lây lan trong cộng đồng, cúm mùa và COVID-19 lại do những loại virus khác nhau gây ra. Việc hiểu rõ điểm giống và khác nhau giữa hai bệnh sẽ giúp người dân chủ động hơn trong phòng ngừa, theo dõi triệu chứng và xử trí khi mắc bệnh.

Tác nhân gây bệnh

Cúm mùa do virus cúm A hoặc cúm B gây ra. Trong khi đó, COVID-19 do SARS-CoV-2 gây ra. Đây là hai nhóm virus hoàn toàn khác nhau, mặc dù đều có khả năng gây bệnh đường hô hấp.

Thời gian ủ bệnh

Người mắc cúm mùa thường xuất hiện triệu chứng khá nhanh, chỉ sau khoảng 1–4 ngày kể từ khi tiếp xúc với virus. Đối với COVID-19, thời gian ủ bệnh thường dài hơn và có thể dao động từ 2–14 ngày tùy biến thể.

Khả năng lây lan

Cả hai bệnh đều lây truyền chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần. Tuy nhiên, SARS-CoV-2 có khả năng lây từ người không triệu chứng hoặc chỉ có triệu chứng rất nhẹ, điều này từng khiến COVID-19 lan rộng nhanh hơn so với cúm mùa.

Mức độ nguy hiểm

Đa số người mắc cúm mùa hoặc COVID-19 sẽ hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, cả hai bệnh đều có thể gây biến chứng nặng ở:

• Người cao tuổi.
• Phụ nữ mang thai.
• Người mắc bệnh nền.
• Người suy giảm miễn dịch.

Đối với cúm mùa, trẻ em (đặc biệt dưới 5 tuổi) có nguy cơ biến chứng cao; đối với COVID-19, nguy cơ nặng ở trẻ nhỏ rất thấp, chủ yếu lưu ý trẻ dưới 1 tuổi hoặc có bệnh nền kèm theo.

Dưới đây là bảng tóm tắt sự khác biệt giữa cúm mùa và COVID-19:

Làm sao phân biệt cúm mùa và COVID-19?

Mặc dù có nhiều triệu chứng tương đồng, cúm mùa và COVID-19 vẫn có một số đặc điểm khác biệt về biểu hiện lâm sàng, diễn tiến bệnh và mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe.

• Sốt: Sốt là triệu chứng thường gặp ở cả hai bệnh. Tuy nhiên, cúm mùa thường khởi phát đột ngột với sốt cao, cảm giác ớn lạnh và đau nhức toàn thân xuất hiện gần như cùng lúc. Trong khi đó, COVID-19 có thể khởi phát từ từ hơn hoặc thậm chí không gây sốt ở một số trường hợp.
• Ho: Người mắc cúm mùa và COVID-19 đều có thể xuất hiện ho khan. Tuy nhiên, ho do COVID-19 thường kéo dài hơn và có thể tiếp tục tồn tại nhiều tuần sau khi các triệu chứng khác đã cải thiện.
• Đau họng: Cả hai bệnh đều có thể gây đau họng hoặc cảm giác rát họng khi nuốt. Đây là triệu chứng khó giúp phân biệt giữa cúm mùa và COVID-19 nếu xuất hiện đơn độc.
• Đau nhức cơ thể: Đau cơ là triệu chứng rất điển hình của cúm mùa. Người bệnh thường cảm thấy đau mỏi toàn thân, đặc biệt ở vùng lưng, vai và các nhóm cơ lớn. COVID-19 cũng có thể gây đau cơ nhưng mức độ khác nhau tùy từng người và từng biến thể virus.
• Mất vị giác hoặc khứu giác: Mất hoặc giảm khả năng ngửi mùi và cảm nhận vị giác từng được xem là dấu hiệu khá đặc trưng của COVID-19, đặc biệt trong các giai đoạn đầu của đại dịch. Triệu chứng này hiếm gặp ở cúm mùa thông thường.
• Khó thở: Khó thở có thể xuất hiện ở cả hai bệnh khi xảy ra biến chứng viêm phổi. Tuy nhiên, COVID-19 có xu hướng gây tổn thương phổi lan tỏa và suy hô hấp nghiêm trọng hơn ở một số nhóm nguy cơ cao.

Cúm mùa có phải cúm A không?

Cúm mùa là thuật ngữ chung dùng để chỉ các bệnh cúm lưu hành hằng năm trong cộng đồng. Trong đó, cúm A và cúm B là hai nhóm virus gây bệnh chính. Điều này có nghĩa là cúm A là một loại cúm mùa, nhưng không phải mọi trường hợp cúm mùa đều là cúm A.

Vì vậy, khi được chẩn đoán mắc cúm A, người bệnh thực chất đang mắc một dạng cụ thể của bệnh cúm mùa.

Sự khác biệt lớn nhất giữa cúm mùa và cúm A nằm ở khái niệm:

Phương pháp chẩn đoán cúm mùa và COVID-19

Trong thực tế, nhiều trường hợp không thể xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh chỉ dựa trên các triệu chứng lâm sàng, do đó người bệnh có thể cần thực hiện xét nghiệm để phân biệt cúm mùa và COVID-19.

Người bệnh nên cân nhắc xét nghiệm khi xuất hiện các biểu hiện như sốt, ho, đau họng, đau cơ hoặc mệt mỏi.

• Xét nghiệm cúm: Giúp phát hiện sự hiện diện của virus cúm A hoặc cúm B, từ đó hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh.
• Test nhanh hoặc xét nghiệm Real-Time PCR SARS-CoV-2: Được sử dụng để xác định tình trạng nhiễm COVID-19.
• Xét nghiệm đa tác nhân hô hấp: Là phương pháp hiện đại có khả năng phát hiện đồng thời nhiều loại virus đường hô hấp trong cùng một mẫu bệnh phẩm, bao gồm cả virus cúm và SARS-CoV-2.

Điều trị cúm mùa và COVID-19 có giống nhau không?

Cả cúm mùa và COVID-19 đều có những nguyên tắc điều trị chung như nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và sử dụng thuốc để giảm các triệu chứng như sốt, đau nhức hoặc ho khi cần thiết. Người bệnh cũng cần theo dõi sát diễn biến sức khỏe để phát hiện sớm các dấu hiệu trở nặng.

Tuy nhiên, phương pháp điều trị đặc hiệu giữa hai bệnh có sự khác biệt. Với cúm mùa, đặc biệt là cúm A hoặc cúm B, một số trường hợp có thể được chỉ định thuốc kháng virus cúm nếu được chẩn đoán và điều trị sớm. Trong khi đó, điều trị COVID-19 phụ thuộc vào mức độ bệnh, tình trạng sức khỏe nền và các yếu tố nguy cơ của người bệnh; một số trường hợp có thể được cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus hoặc các biện pháp hỗ trợ chuyên sâu theo hướng dẫn y tế hiện hành.

Điều quan trọng là người bệnh không nên tự ý sử dụng kháng sinh để điều trị cúm mùa hoặc COVID-19, vì cả hai đều do virus gây ra. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn kèm theo và cần có chỉ định của nhân viên y tế.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế lây lan trong cộng đồng.

• Tiêm vaccine: Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất đối với cả cúm mùa và COVID-19. Vaccine cúm cần được tiêm nhắc lại hằng năm do virus cúm liên tục thay đổi.
• Rửa tay thường xuyên: Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn giúp giảm nguy cơ lây nhiễm virus.
• Đeo khẩu trang khi cần thiết: Đeo khẩu trang đặc biệt hữu ích khi đến nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp.
• Chủ động cách ly khi mắc bệnh: Người đang bị sốt, ho hoặc nghi ngờ mắc bệnh đường hô hấp nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây lan.