Phát ban trong sốt xuất huyết là một biểu hiện khá thường gặp. Dấu hiệu phát ban có thể giúp gợi ý chẩn đoán, nhưng không đủ để tự kết luận bệnh nặng hay nhẹ nếu không nhìn vào toàn bộ triệu chứng và xét nghiệm đi kèm. DIAG sẽ giải đáp các vấn đề xoay quanh phát ban sốt xuất huyết trong bài viết dưới đây.

Tình trạng sốt xuất huyết phát ban

Người bệnh sốt xuất huyết nổi ban đỏ là tình trạng da nổi ban đỏ hoặc ban dạng chấm. Theo CDC, phát ban có thể là một trong các biểu hiện lâm sàng của bệnh sốt xuất huyết, và trong giai đoạn hồi phục ban có thể ngứa, bong nhẹ da.

Về mặt lâm sàng, phát ban trong sốt xuất huyết không phải lúc nào cũng giống nhau. Có người chỉ thấy da đỏ thoáng qua, có người nổi ban dát sẩn giống sởi, và có người xuất hiện các chấm xuất huyết li ti do mao mạch dễ vỡ hoặc giảm tiểu cầu.

Phát ban thường xuất hiện trong vài ngày đầu của bệnh hoặc ở giai đoạn lui bệnh. Ở giai đoạn hồi phục, người bệnh có thể ngứa và bong da.

Phát ban sốt xuất huyết là tình trạng da nổi ban đỏ hoặc ban dạng chấm.
Phát ban sốt xuất huyết là tình trạng da nổi ban đỏ hoặc ban dạng chấm.

Các triệu chứng phát ban sốt xuất huyết

Khi cơ thể người bệnh xuất hiện các nốt phát ban sốt xuất huyết có thể đi kèm một số biểu hiện sau:

  • Ban đỏ dạng dát sẩn: đỏ hồng, rải rác hoặc lan tỏa, có thể giống sởi.
  • Ban xuất huyết chấm: các chấm đỏ rất nhỏ, không mất màu khi ấn, gợi ý chảy máu dưới da.
  • Vùng da bình thường xen giữa nền da đỏ, là hình ảnh khá kinh điển trong dengue.
  • Ban ngứa ở giai đoạn hồi phục: thường gặp hơn khi hạ sốt hoặc lui bệnh.

Vị trí ban hay gặp là thân mình, ngực, bụng, sau đó có thể lan ra tay chân.

Phát ban sốt xuất huyết có ngứa không?

Đối với bệnh sốt xuất huyết, phát ban không phải là ban dị ứng đơn thuần mà là biểu hiện của đáp ứng viêm và tổn thương vi mạch do virus. Khi da đang trong quá trình hồi phục, cảm giác ngứa có thể xuất hiện do thay đổi tại lớp da và các đầu mút thần kinh dưới da bị kích thích. Tuy nhiên, không phải người bệnh sốt xuất huyết nào cũng bị ngứa và mức độ ngứa cũng có sự khác nhau giữa các cá nhân.

Người bệnh có thể thấy ngứa khi da đang trong quá trình hồi phục.
Người bệnh có thể thấy ngứa khi da đang trong quá trình hồi phục.

Sốt xuất huyết phát ban ngứa phải làm sao?

Cơn ngứa ở vị trí phát ban thường không nguy hiểm, nhưng nó gây khó chịu cho người bệnh. Đôi khi bệnh nhân không chịu được sẽ vô thức gãi gây trầy xước da, từ đó tăng nguy cơ bội nhiễm nếu chăm sóc không đúng cách.

Cách giảm ngứa khi bị sốt xuất huyết tốt nhất là giảm kích thích lên da và hỗ trợ da hồi phục tự nhiên. Một số cách được khuyến khích như sau:

  • Chườm mát nhẹ bằng khăn sạch, không chườm đá trực tiếp lên da.
  • Tắm hoặc lau người nhanh bằng nước mát hoặc nước ấm nhẹ, tránh nước quá nóng.
  • Mặc quần áo rộng, mềm, thoáng khí để giảm ma sát.
  • Giữ móng tay ngắn để hạn chế trầy xước khi vô thức gãi.
  • Dưỡng ẩm da bằng sản phẩm dịu nhẹ, không mùi, nếu da khô rát.
  • Nếu ngứa nhiều, hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc kháng histamine hoặc thuốc bôi giảm ngứa.

Sốt xuất huyết nổi ban đỏ có nguy hiểm không?

Phát ban là một trong những biểu hiện lâm sàng thường gặp của bệnh sốt xuất huyết, phản ánh phản ứng của cơ thể với virus dengue và có thể tự giảm khi người bệnh hồi phục. Tuy nhiên, sốt xuất huyết có thể chuyển sang thể nặng rất nhanh. Bệnh có thể gây sốc, xuất huyết nội và thậm chí là tử vong.

Khi ban đỏ xuất hiện cùng các dấu hiệu khác như chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn nhiều, đau bụng, lừ đừ, khó thở, tay chân lạnh, tiểu ít hoặc tụt huyết áp, người bệnh cần đi khám ngay vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết nặng.

Phát ban sốt xuất huyết kiêng gì?

Khi người bệnh sốt xuất huyết bị phát ban, nên kiêng những thứ làm tăng kích ứng cơ thể, làm mất nước, hoặc làm nặng triệu chứng. Đồng thời, người bệnh cũng cần kiêng những can thiệp có thể khiến bệnh nhân bị chảy máu hoặc che lấp dấu hiệu nặng.

  • Kiêng rượu bia, cà phê và các đồ uống có caffeine vì có thể làm cơ thể mất nước nhiều hơn.
  • Tránh đồ ăn quá cay, quá nhiều dầu mỡ, khó tiêu vì chúng dễ làm nặng cảm giác buồn nôn, đầy bụng, chán ăn, trong khi bệnh nhân sốt xuất huyết thường đã ăn uống kém sẵn.
  • Tránh tự ý dùng thuốc giảm đau hạ sốt không phù hợp, đặc biệt là aspirin và các thuốc có nguy cơ làm tăng chảy máu nếu chưa có chỉ định bác sĩ.

Một số câu hỏi thường gặp

Sốt phát ban và sốt xuất huyết có khác nhau không?

Sốt phát ban và sốt xuất huyết là hai bệnh khác nhau. Tuy cả hai đều có thể gây sốt và nổi ban trên da, nhưng nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và cách theo dõi không giống nhau.

  • Sốt xuất huyết là bệnh do virus Dengue gây ra và lây qua muỗi vằn đốt. Đây là bệnh truyền nhiễm có thể diễn tiến nặng, gây xuất huyết, thoát huyết tương và sốc. Bệnh sốt xuất huyết có thể từ nhẹ đến rất nặng, thậm chí là cấp cứu y khoa.
  • Sốt phát ban là một nhóm bệnh lý khác, thường liên quan đến nhiều virus khác nhau như sởi, rubella, HHV-6/7 hoặc các virus gây nhiễm siêu vi khác. Về mặt lâm sàng, sốt phát ban đa số lành tính hơn, tùy tác nhân gây bệnh, và thường không có kiểu xuất huyết điển hình như sốt xuất huyết.

Sốt xuất huyết không phát ban có sao không?

Trường hợp không phát ban khi bị sốt xuất huyết vẫn có thể xảy ra. Nhiều ca bệnh sốt xuất huyết chỉ có sốt, đau nhức, mệt, buồn nôn hoặc thậm chí rất ít triệu chứng. Phát ban không phải dấu hiệu bắt buộc để chẩn đoán.

Muỗi sốt xuất huyết đốt có ngứa không?

Có, muỗi đốt thường gây ngứa, kể cả khi đó là muỗi truyền sốt xuất huyết. Tuy nhiên, vết muỗi đốt ngứa không có nghĩa là bạn đã bị sốt xuất huyết; ngứa chỉ là phản ứng tại chỗ của da với nước bọt muỗi, còn sốt xuất huyết là bệnh virus có triệu chứng toàn thân xuất hiện sau đó vài ngày.

Sốt xuất huyết ngứa có được gãi không?

Bạn tuyệt đối KHÔNG nên gãi khi bị ngứa. Ngứa thường là dấu hiệu tích cực cho thấy bạn đang bước vào giai đoạn hồi phục (thường xuất hiện từ ngày thứ 6-8 của bệnh). Tuy nhiên, gãi ngứa trong thời điểm này tiềm ẩn nhiều rủi ro:

  • Nguy cơ nhiễm trùng da: Gãi mạnh gây trầy xước, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây bội nhiễm da.
  • Nguy cơ xuất huyết dưới da: Trong giai đoạn hồi phục, số lượng tiểu cầu có thể chưa trở lại bình thường hoàn toàn. Việc ma sát hay gãi mạnh dễ làm vỡ các mao mạch nhỏ dưới da, làm tình trạng xuất huyết tồi tệ hơn.

Phát ban sốt xuất huyết uống thuốc gì?

Đối với phát ban và ngứa do sốt xuất huyết, không nên tự ý mua thuốc uống mà không có sự chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, thông thường bác sĩ có thể chỉ định một số nhóm thuốc để giảm triệu chứng:

  • Thuốc kháng histamine (chống dị ứng): Đây là nhóm thuốc phổ biến nhất được bác sĩ kê đơn để làm dịu cảm giác ngứa ngáy dữ dội do phát ban sốt xuất huyết gây ra.
  • Thuốc thoa ngoài da làm dịu: Bác sĩ có thể cho dùng thêm các loại kem bôi ngoài da chứa Calamine hoặc kem dưỡng ẩm dịu nhẹ không hương liệu để làm mát da.

Sốt xuất huyết ngày thứ mấy thì phát ban?

Phát ban do sốt xuất huyết thường xuất hiện vào hai thời điểm khác nhau trong quá trình diễn tiến của bệnh, tương ứng với hai loại phát ban:

  • Phát ban sớm (Ngay từ ngày 1 – ngày 3): Da bị sung huyết, đỏ rực như người vừa đi nắng hoặc uống rượu bia, ấn vào thì thấy vết đỏ tạm thời biến mất. Nguyên nhân do virus gây giãn các mạch máu dưới da.
  • Phát ban hồi phục (Thường từ ngày 5 – ngày 8): Đây là dạng phát ban điển hình và phổ biến nhất của sốt xuất huyết, thường được gọi là hiện tượng “đảo trắng trên biển đỏ” (các mảng da đỏ xen kẽ những vùng da lành màu trắng).

Sốt xuất huyết phát ban ở đâu?

Phát ban sốt xuất huyết có thể xuất hiện ở hầu hết các vùng trên cơ thể, nhưng vị trí xuất hiện và thứ tự lan rộng sẽ tùy thuộc vào từng giai đoạn bệnh:

  • Ngực, bụng và lưng (Vùng thân mình): Đây thường là những nơi bắt đầu xuất hiện phát ban đầu tiên.
  • Mặt và cổ: Thường bị đỏ rực (sung huyết) trong 1-3 ngày đầu tiên đi kèm với sốt cao.
  • Cẳng tay, bàn tay, cẳng chân, bàn chân: Phát ban thường lan dần từ thân mình ra các chi. Ở giai đoạn hồi phục (ngày thứ 5-8), ban đỏ xen kẽ các mảng da lành và cảm giác ngứa ngáy dữ dội xuất hiện rõ nhất ở lòng bàn tay và lòng bàn chân.