Nấm chân: Dấu hiệu và cách trị nấm da chân tại nhà

Nấm da chân là gì?

Nấm chân là nhiễm nấm dermatophyte ở da bàn chân, thường bắt đầu ở kẽ ngón chân nhưng cũng có thể xuất hiện ở lòng bàn chân, gót chân, mu bàn chân hoặc rìa bàn chân. Bệnh gây ngứa, bong vảy, nứt da, da trắng bở giữa các ngón, phồng rộp hoặc khô dày da .

Người bệnh có thể gọi tình trạng này là nấm chân, nấm bàn chân, nấm da ở chân, bệnh nấm da chân, nấm ngón chân hoặc nấm lòng bàn chân. Cách gọi có thể khác nhau theo vị trí tổn thương, nhưng phần lớn đều thuộc nhóm nhiễm nấm da nông ở bàn chân.

Nguyên nhân thường liên quan đến môi trường ẩm nóng, đi giày kín, đổ mồ hôi chân, dùng chung khăn, đi chân trần ở phòng tắm công cộng, hồ bơi hoặc phòng thay đồ. Nấm có thể lây từ người khác, từ bề mặt nhiễm nấm hoặc lan từ bàn chân sang móng, bẹn và tay.

Các loại nấm da chân thường gặp

Nấm da chân có nhiều dạng lâm sàng, vì vậy không phải ai bị nấm chân cũng có hình ảnh giống nhau. Có người chỉ bị nứt ngứa kẽ ngón chân, trong khi người khác có da lòng bàn chân khô dày, bong vảy kéo dài hoặc nổi mụn nước ngứa.

Nấm ngón chân cái có thể là nấm da quanh ngón hoặc nấm móng chân cái. Nếu móng chân cái đổi màu vàng, trắng, nâu, dày lên, giòn, vụn hoặc tách khỏi nền móng, người bệnh nên đi khám để kiểm tra nấm móng vì điều trị nấm móng khác với nấm da chân thông thường.

Nguyên nhân gây nấm chân

Nấm chân xảy ra khi nấm dermatophyte phát triển trên da bàn chân, đặc biệt trong môi trường ấm, ẩm và bí. Đi giày kín lâu, mang tất ẩm, đổ mồ hôi chân nhiều hoặc không lau khô kẽ ngón sau khi tắm đều tạo điều kiện cho nấm phát triển.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị nấm da chân gồm:

• Đi giày kín, giày thể thao hoặc giày bảo hộ trong thời gian dài.
• Mang tất ẩm, tất dày, chất liệu khó thoát mồ hôi.
• Đi chân trần ở hồ bơi, nhà tắm công cộng, phòng gym, phòng thay đồ.
• Dùng chung khăn, giày, dép hoặc dụng cụ chăm sóc móng.
• Có nấm móng chân, nấm bẹn hoặc từng bị nấm chân trước đó.
• Đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc tuần hoàn chân kém.
• Da chân thường xuyên nứt, trầy xước hoặc bị maceration do ẩm.

Dấu hiệu nấm chân thường gặp

Nấm chân thường gây ngứa, bong vảy, nứt da hoặc da trắng bở ở kẽ ngón chân. Một số trường hợp có cảm giác rát, châm chích, mùi hôi, phồng rộp hoặc bong da lan xuống lòng bàn chân và gót chân.

Các dấu hiệu gợi ý nấm da chân gồm:

• Chân bị nấm ngứa, nhất là sau khi tháo giày hoặc tất.
• Da giữa các ngón chân trắng, mềm bở, nứt hoặc bong tróc.
• Lòng bàn chân khô, bong vảy, nứt nhẹ hoặc dày da.
• Nấm gót chân gây khô, nứt, bong vảy kéo dài.
• Mụn nước nhỏ, ngứa hoặc rát ở lòng bàn chân, rìa bàn chân.
• Da đỏ, nâu, xám hoặc sẫm màu tùy sắc tố da.
• Hôi chân kèm bong tróc, ẩm kẽ ngón hoặc nứt kẽ.
• Móng chân dày, đổi màu, giòn nếu có nấm móng kèm theo.

Chàm tổ đỉa, viêm da tiếp xúc do giày dép, vảy nến, khô da, hăm kẽ hoặc nhiễm khuẩn da cũng có thể gây ngứa, bong tróc hoặc mụn nước ở chân.

Nấm chân có lây không?

Nấm chân có thể lây qua tiếp xúc với da nhiễm nấm, bề mặt ẩm nhiễm nấm hoặc đồ dùng cá nhân như khăn, tất, giày dép. Nấm cũng có thể lan từ bàn chân sang móng chân, bàn tay hoặc vùng bẹn nếu người bệnh gãi, chạm vào vùng tổn thương rồi chạm sang vùng khác.

Người bị nấm bàn chân nên tránh dùng chung khăn, dép, giày, tất và dụng cụ cắt móng. Nếu đang bị nấm chân kèm nấm bẹn, nên điều trị đồng thời cả hai vùng để hạn chế tái nhiễm qua lại.

Chẩn đoán nấm da chân như thế nào?

Bác sĩ thường chẩn đoán nấm da chân bằng cách quan sát tổn thương và hỏi về triệu chứng, thói quen đi giày, môi trường làm việc, tiền sử nấm móng hoặc nấm bẹn. Nếu tổn thương không điển hình, kéo dài hoặc không đáp ứng điều trị, bác sĩ có thể lấy vảy da để soi KOH, nuôi cấy nấm hoặc làm xét nghiệm khác.

Chẩn đoán đúng rất quan trọng vì nấm chân dễ bị nhầm với chàm, viêm da tiếp xúc hoặc vảy nến. Nếu tự bôi sai thuốc, đặc biệt là thuốc chứa corticoid, triệu chứng có thể giảm tạm thời nhưng nấm vẫn lan rộng hoặc biến dạng hình ảnh tổn thương.

Nếu nghi ngờ nấm da chân, người bệnh có thể thực hiện xét nghiệm vi nấm nhuộm soi tại Trung Tâm Y Khoa DIAG. Xét nghiệm hỗ trợ bác sĩ phân biệt nhiễm nấm với các bệnh da liễu có biểu hiện tương tự và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Liên hệ với DIAG qua:

• Website: https://diag.vn/product/vi-nam-nhuom-soi/
• Hotline: 1900 1717

Cách trị nấm da chân tại nhà

Cách trị nấm da chân tại nhà nên kết hợp thuốc kháng nấm không kê đơn với chăm sóc khô thoáng và vệ sinh giày tất. Chăm sóc tại nhà giúp giảm ẩm, giảm lây lan và giảm nguy cơ tái phát, nhưng không nên thay thế khám bác sĩ nếu tổn thương nặng, đau, mưng mủ hoặc không cải thiện.

Các bước chăm sóc tại nhà gồm:

• Rửa chân nhẹ nhàng và lau thật khô, đặc biệt là kẽ ngón.
• Thay tất hằng ngày hoặc thay nhiều lần nếu ra mồ hôi.
• Chọn tất thấm hút tốt, giày thoáng, vừa chân.
• Không mang giày ẩm; nên phơi khô giày sau khi sử dụng.
• Luân phiên giày để mỗi đôi có thời gian khô hoàn toàn.
• Tránh đi chân trần ở hồ bơi, phòng gym, nhà tắm công cộng.
• Không dùng chung khăn, tất, giày, dép hoặc dụng cụ cắt móng.
• Giặt tất bằng nước nóng trên 60°C và dùng cồn 70 độ xịt khử khuẩn lòng giày định kỳ nhằm triệt tiêu hoàn toàn bào tử nấm bám trên sợi vải.
• Bôi thuốc kháng nấm đúng vị trí, đúng số lần và đủ thời gian theo hướng dẫn.
• Điều trị đồng thời nấm móng, nấm bẹn hoặc nấm tay nếu có.

Không nên bôi tỏi, chanh, giấm đậm đặc, cồn, dầu gió hoặc tinh dầu trực tiếp lên vùng da nứt kẽ. Những chất này có thể gây kích ứng, bỏng rát hoặc viêm da tiếp xúc, làm da tổn thương hơn và tạo điều kiện cho bội nhiễm.

Bị nấm da chân bôi thuốc gì?

Bị nấm da chân thường bôi thuốc kháng nấm tại chỗ nếu tổn thương nhẹ đến vừa và chưa lan rộng. Các hoạt chất thường dùng gồm terbinafine, clotrimazole, miconazole, econazole, ketoconazole, butenafine, ciclopirox hoặc tolnaftate, tùy dạng thuốc và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thuốc trị nấm ngón chân dạng bôi thường phù hợp nếu tổn thương nằm ở da giữa các ngón. Nếu “nấm ngón chân cái” thực chất là nấm móng, thuốc bôi da thông thường thường không đủ vì nấm nằm trong móng; bác sĩ có thể cần xác nhận bằng xét nghiệm móng trước khi chọn thuốc.

Không nên tự dùng kem phối hợp chứa corticoid để trị nấm da chân ngứa. CDC cảnh báo corticoid có thể làm bệnh nấm da nặng hơn và không nên dùng cho phát ban nghi nấm khi chưa được chẩn đoán.

Khi nào cần đi khám?

Người bị nấm chân nên đi khám nếu vùng da đau, sưng, nóng, đỏ lan nhanh, chảy dịch, có mủ, sốt hoặc nứt sâu. Đây có thể là dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn hoặc tình trạng da khác cần điều trị y tế.

Cũng nên đi khám nếu đã dùng thuốc kháng nấm đúng cách nhưng không cải thiện, bệnh tái phát nhiều lần, lan lên mu bàn chân, lan sang tay/bẹn, có nấm móng kèm theo hoặc người bệnh có đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, bệnh mạch máu ngoại biên. Những nhóm này có nguy cơ biến chứng cao hơn nếu da chân nứt, loét hoặc nhiễm khuẩn.

Nấm chân có thể gây biến chứng gì?

Nấm chân thường là bệnh da nông, nhưng nếu kéo dài có thể gây nứt da, đau rát, bội nhiễm vi khuẩn, lan sang móng chân, lan sang bẹn hoặc tay. Một số tài liệu y khoa ghi nhận nấm chân không điều trị đúng có thể liên quan đến biến chứng như viêm mô tế bào, viêm mạch bạch huyết hoặc nhiễm trùng sâu hơn, nhất là ở người có yếu tố nguy cơ.

Người có đái tháo đường cần đặc biệt chú ý vì vết nứt, loét hoặc nhiễm trùng ở bàn chân có thể tiến triển nặng hơn. Nếu có mất cảm giác bàn chân, vết loét chậm lành, da đổi màu, đau tăng hoặc sưng nóng đỏ, cần khám sớm thay vì tự điều trị kéo dài.

Phòng ngừa nấm chân tái phát

Phòng ngừa nấm chân tái phát cần kiểm soát độ ẩm và nguồn lây trong giày, tất, khăn và môi trường ẩm công cộng. Nấm chân rất dễ tái phát nếu chỉ bôi thuốc nhưng vẫn mang giày ẩm, đi chân trần ở nơi công cộng hoặc không điều trị nấm móng kèm theo.

Các biện pháp phòng ngừa gồm:

• Giữ bàn chân sạch và khô mỗi ngày.
• Lau khô kỹ kẽ ngón sau khi tắm.
• Thay tất khi ẩm mồ hôi.
• Chọn giày thoáng khí, tránh mang một đôi liên tục nhiều ngày.
• Dùng dép riêng khi đi nhà tắm công cộng, hồ bơi, phòng gym.
• Không dùng chung khăn, tất, giày dép.
• Giặt tất, khăn thường xuyên và phơi khô hoàn toàn.
• Kiểm tra móng chân nếu móng dày, vàng, giòn hoặc vụn.
• Điều trị nấm bẹn hoặc nấm tay nếu xuất hiện cùng lúc.

Những câu hỏi thường gặp về nấm chân

1. Nấm da chân có tự khỏi không?

Nấm da chân thường không nên chờ tự khỏi vì nấm có thể kéo dài, lan sang móng, tay hoặc bẹn và dễ tái phát. Trường hợp nhẹ thường đáp ứng với thuốc kháng nấm bôi kết hợp giữ chân khô thoáng.

2. Nấm ngón chân và nấm móng chân có giống nhau không?

Không giống nhau. Nấm ngón chân thường là nấm da ở kẽ hoặc quanh ngón, còn nấm móng làm móng đổi màu, dày, giòn, vụn hoặc tách khỏi nền móng. Nấm móng thường cần chẩn đoán và điều trị khác với nấm da chân.

3. Vì sao nấm chân cứ tái phát?

Nấm chân dễ tái phát khi chân thường xuyên ẩm, giày tất không khô, dùng thuốc chưa đủ liệu trình, đi chân trần ở nơi công cộng hoặc còn nấm móng/nấm bẹn chưa điều trị. Phòng tái phát cần kết hợp thuốc đúng cách với vệ sinh giày tất và kiểm soát độ ẩm bàn chân.