Nấm bẹn: Dấu hiệu, thuốc trị và cách trị tại nhà

Nấm bẹn là gì?

Nấm bẹn là một dạng nhiễm nấm da vùng bẹn do nhóm nấm dermatophyte gây ra. Bệnh thường ảnh hưởng đến nếp bẹn, vùng mu, mặt trong đùi và có thể lan đến quanh mông, nhưng thường ít ảnh hưởng trực tiếp đến dương vật, bìu hoặc âm hộ.

Tên y khoa của nấm bẹn là tinea cruris. Người bệnh cũng có thể gọi tình trạng này là nấm háng, nấm ở háng, bệnh nấm háng hoặc hắc lào vùng bẹn. Dù tổn thương đôi khi có hình vòng, bệnh không phải do giun mà do nấm da.

Nguyên nhân thường liên quan đến vùng da ẩm nóng, mặc đồ bó, đổ mồ hôi nhiều, béo phì, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc lây nấm từ bàn chân lên vùng háng qua tay, khăn, quần áo.

Nguyên nhân gây nấm bẹn

Nấm bẹn xảy ra khi nấm da phát triển trong môi trường ấm, ẩm và kín. Các loài nấm thường gặp gồm Trichophyton rubrum và Epidermophyton floccosum. Nấm có thể lây từ vùng da khác, đặc biệt là từ nấm bàn chân, hoặc qua khăn, ga giường, quần áo bị nhiễm nấm.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị nấm bẹn gồm:

• Mặc quần lót, quần thể thao hoặc quần jeans quá bó.
• Đổ mồ hôi nhiều, tập luyện nhiều, sống trong khí hậu nóng ẩm.
• Không thay đồ sau khi vận động hoặc sau khi quần áo bị ướt.
• Béo phì, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.
• Đang có nấm bàn chân hoặc nấm móng.
• Từng bị nấm bẹn trước đó.
• Tự bôi corticoid lên vùng ngứa mà chưa được chẩn đoán.

Dấu hiệu nấm bẹn thường gặp

Nấm bẹn thường gây mảng da ngứa ở nếp bẹn, lan xuống mặt trong đùi hoặc lan về phía mông. Tổn thương có thể có bờ rõ, hơi gồ, bong vảy ở rìa, lan rộng dần và vùng giữa có xu hướng bớt đỏ hoặc nhạt màu hơn.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Ngứa vùng háng, bẹn hoặc mặt trong đùi.
• Da đỏ, nâu, tím, xám hoặc sẫm màu tùy màu da.
• Bong vảy, khô rát, nứt nhẹ hoặc cảm giác châm chích.
• Mảng tổn thương hình vòng hoặc bán vòng.
• Rìa tổn thương có mụn nước nhỏ, sẩn hoặc vảy.
• Ngứa tăng khi đổ mồ hôi, mặc đồ bó hoặc sau vận động.

Hình ảnh nấm bẹn ở nam và nữ giới

Hình ảnh nấm bẹn ở nam giới thường là mảng đỏ hoặc sẫm màu ở một hoặc hai bên nếp bẹn, lan xuống mặt trong đùi, có bờ rõ và bong vảy ở rìa. Tổn thương có thể ngứa nhiều nhưng thường không nằm chủ yếu trên dương vật hoặc bìu.

Nấm háng ở nam thường gặp hơn ở nữ, đặc biệt ở nam tuổi thanh thiếu niên, người trẻ, người chơi thể thao hoặc người đổ mồ hôi nhiều. Tổn thương thường ở nếp bẹn, mặt trong đùi và quanh mông; nấm bẹn hiếm khi ảnh hưởng trực tiếp đến dương vật hoặc bìu.

Nấm háng ở nữ vẫn có thể xảy ra nhưng ít gặp hơn. Ở nữ, tổn thương thường ở vùng da quanh bẹn, mặt trong đùi hoặc khe mông và hiếm khi ảnh hưởng trực tiếp đến âm hộ. Nếu có khí hư bất thường, đau rát âm đạo, tiểu buốt, loét sinh dục hoặc đau khi quan hệ, cần nghĩ đến nguyên nhân khác như viêm âm đạo do nấm men, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc viêm da vùng sinh dục.

Nấm bẹn có lây không?

Nấm bẹn có thể lây. Nấm có thể lây qua tiếp xúc da kề da, dùng chung khăn, quần áo, đồ lót, ga giường hoặc chạm vào vùng nấm ở bàn chân rồi đưa lên vùng háng. Quan hệ tình dục có tiếp xúc da vùng tổn thương cũng có thể làm lây nấm, nhưng nấm bẹn không được xem là bệnh lây truyền qua đường tình dục theo nghĩa hẹp.

Để giảm lây lan, không dùng chung khăn, giặt quần áo và khăn sau khi sử dụng, lau khô vùng bẹn bằng khăn riêng và điều trị nấm bàn chân nếu có. Khi mặc đồ, có thể mang tất trước rồi mới mặc quần lót để hạn chế kéo nấm từ bàn chân lên vùng háng.

Chẩn đoán nấm bẹn như thế nào?

Bác sĩ thường chẩn đoán nấm bẹn dựa trên vị trí, hình dạng tổn thương và triệu chứng ngứa. Nếu hình ảnh không điển hình, bệnh tái phát, lan rộng hoặc không đáp ứng điều trị, bác sĩ có thể lấy vảy da để soi nấm bằng KOH hoặc nuôi cấy nấm.

Việc xét nghiệm giúp phân biệt nấm bẹn với các tình trạng giống nấm như Candida vùng kẽ, hăm kẽ do ma sát, viêm da tiếp xúc, vảy nến vùng nếp gấp hoặc nhiễm khuẩn da. Candida vùng kẽ thường gây mảng đỏ ẩm, trợt, có thể kèm các sẩn hoặc mụn mủ nhỏ vệ tinh quanh rìa tổn thương.

Biến chứng và tái phát

Nấm bẹn thường không nguy hiểm nếu điều trị đúng, nhưng có thể gây trầy xước do gãi, bội nhiễm vi khuẩn hoặc Candida, dày da, thâm da sau viêm và tái phát nhiều lần. Một biến chứng quan trọng là tinea incognito, xảy ra khi nhiễm nấm bị che lấp hoặc biến dạng do dùng corticoid không phù hợp.

Tái phát thường liên quan đến vùng bẹn luôn ẩm, mặc đồ bó, chưa xử lý nấm bàn chân, dùng thuốc không đủ liệu trình hoặc dùng lại khăn/quần áo còn nhiễm nấm. Vì vậy, ngay cả khi tổn thương đã đỡ ngứa, người bệnh vẫn nên hoàn thành liệu trình theo hướng dẫn và duy trì các biện pháp giữ khô thoáng.

Thuốc trị nấm bẹn thường dùng

Thuốc trị nấm bẹn chủ yếu là thuốc kháng nấm bôi ngoài da. Với trường hợp nhẹ, khu trú, thuốc bôi thường đủ hiệu quả nếu dùng đúng thời gian và kết hợp giữ vùng bẹn khô thoáng. Trường hợp nặng, lan rộng, tái phát, suy giảm miễn dịch hoặc thất bại với thuốc bôi có thể cần thuốc uống theo đơn.

Với thuốc trị nấm bẹn ở nam giới, nguyên tắc điều trị không khác nhiều so với nữ: chọn thuốc dựa trên mức độ bệnh, diện tích tổn thương, bệnh nền và đáp ứng điều trị, không dựa đơn thuần vào giới tính. Nam giới nên tránh bôi thuốc vào vùng sinh dục nhạy cảm nếu chưa rõ hướng dẫn sử dụng, nhất là khi tổn thương nằm gần bìu hoặc dương vật.

Không nên tự dùng kem phối hợp có corticoid để trị nấm bẹn. Corticoid có thể làm giảm ngứa tạm thời nhưng khiến nấm lan rộng, tổn thương bớt điển hình và dễ trở thành nấm da bị biến đổi do steroid, còn gọi là tinea incognito.

Cách trị nấm bẹn tại nhà

Cách trị nấm bẹn tại nhà nên được hiểu là chăm sóc hỗ trợ và phòng tái phát, không thay thế thuốc kháng nấm khi đã có nhiễm nấm thật sự. Mục tiêu là làm vùng bẹn khô, thoáng, ít ma sát và giảm nguồn lây từ bàn chân, khăn hoặc quần áo.

Các bước chăm sóc tại nhà gồm:

• Rửa nhẹ vùng bẹn, lau thật khô sau khi tắm.
• Thay quần lót mỗi ngày, thay ngay sau khi đổ mồ hôi nhiều.
• Mặc quần lót cotton hoặc chất liệu thoáng, tránh đồ bó sát.
• Giặt khăn, quần áo thể thao, đồ lót sau mỗi lần dùng.
• Không dùng chung khăn, đồ lót hoặc quần áo.
• Dùng khăn riêng cho vùng bẹn; nếu có nấm chân, lau vùng bẹn trước rồi lau chân sau.
• Điều trị nấm bàn chân nếu có để giảm nguy cơ tái nhiễm.
• Tránh gãi vì có thể làm trầy da và lây nấm sang vùng khác.

Không nên bôi rượu, cồn, tinh dầu, tỏi hoặc mẹo dân gian lên vùng bẹn. Các biện pháp này có thể gây kích ứng, bỏng rát hoặc viêm da tiếp xúc, trong khi không đảm bảo diệt được nấm. Cleveland Clinic lưu ý một số biện pháp tại nhà có thể không loại bỏ hoàn toàn nhiễm nấm và cồn có thể làm da khô, căng, kích ứng hơn.

Khi nào cần đi khám?

Người bị nấm bẹn nên đi khám nếu phát ban đau, có sốt, sưng nóng, chảy dịch, có mủ, lan nhanh hoặc không cải thiện sau khoảng một tuần tự chăm sóc bằng thuốc kháng nấm không kê đơn. Cũng nên đi khám nếu phát ban chưa hết hoàn toàn sau ba tuần điều trị, tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện ở người có đái tháo đường, suy giảm miễn dịch.

Cần khám sớm hơn nếu tổn thương nằm trực tiếp trên dương vật, bìu, âm hộ, có loét, mụn nước đau, tiểu buốt, khí hư bất thường hoặc đau khi quan hệ. Những dấu hiệu này không điển hình cho nấm bẹn đơn thuần và cần loại trừ bệnh lý vùng sinh dục khác.

Phòng ngừa nấm bẹn

Phòng ngừa nấm bẹn tập trung vào kiểm soát độ ẩm, giảm ma sát và hạn chế lây nấm từ bàn chân hoặc đồ dùng cá nhân. Người hay đổ mồ hôi, tập thể thao, làm việc trong môi trường nóng ẩm hoặc từng bị nấm bẹn cần chú ý phòng tái phát lâu dài.

Các biện pháp hữu ích gồm:

• Lau khô vùng háng và mặt trong đùi sau khi tắm hoặc tập luyện.
• Mặc quần rộng, thoáng; tránh đồ ẩm, bó sát kéo dài.
• Thay đồ lót hằng ngày, thay nhiều hơn nếu ra mồ hôi.
• Giặt đồ tập sau mỗi lần dùng.
• Không dùng chung khăn, đồ lót, quần thể thao.
• Điều trị nấm bàn chân, nấm móng nếu có.
• Mang tất trước khi mặc quần lót nếu đang có nấm chân.
• Kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường.

Những câu hỏi thường gặp về nấm bẹn

1. Nấm bẹn có tự khỏi không?

Nấm bẹn thường không nên chờ tự khỏi, vì nấm có thể lan rộng hoặc tái phát nếu vùng háng vẫn ẩm, bí. Thuốc kháng nấm bôi thường hiệu quả với trường hợp nhẹ, nhưng cần dùng đủ liệu trình và kết hợp chăm sóc khô thoáng.

2. Nấm háng ở nam có lây qua quan hệ không?

Có thể lây nếu có tiếp xúc da trực tiếp với vùng đang nhiễm nấm, bao gồm khi quan hệ tình dục. Tuy nhiên, nấm bẹn không phải là bệnh lây truyền qua đường tình dục điển hình; bệnh cũng có thể lây qua khăn, quần áo hoặc từ nấm bàn chân.

3. Vì sao nấm bẹn bôi thuốc rồi vẫn tái phát?

Các nguyên nhân thường gặp gồm bôi thuốc chưa đủ thời gian, vùng háng vẫn ẩm bí, mặc đồ bó, dùng lại khăn/quần áo nhiễm nấm hoặc chưa điều trị nấm bàn chân. Nếu nấm tái phát nhiều lần, lan rộng hoặc không đáp ứng thuốc bôi, người bệnh nên đi khám để xác nhận chẩn đoán và cân nhắc thuốc kê đơn.